III SA/Gd 16/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2010 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Wojewody z dnia 29 września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia 29 września 2009 r. po rozpatrzeniu odwołania H. W. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 września 2009 r. orzekającej o wymeldowaniu odwołującego się z pobytu stałego w lokalu przy ulicy [...] w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie H. W. wystąpił R. G. (właściciel nieruchomości zabudowanej domem przy ul. [...] w [...]) wskazując, iż H. W. nie zamieszkuje w lokalu od 2006 roku, zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], a sporna nieruchomość została zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 lipca 2009 r. (w rzeczywistości – postanowieniem z dnia 30 lipca 2008 r.) przyznana na wyłączną własność wnioskującego. Organ I instancji ustalił, że H. W. istotnie nie mieszka w omawianym lokalu, jednak, jak podał, z tej przyczyny, że w 2006 roku, w wyniku pogorszenia się stanu zdrowia, zamieszkał wraz z żoną w lokalu przy ul. [...] w [...], należącym do córki małżonków W., gdzie są lepsze warunki mieszkaniowe. Dostęp do nieruchomości przy ul. [...] w [...] został przez R. G. utrudniony, jednak małż. W. zamierzają do tego domu powrócić i wraz z córką wybudować na nieruchomości dom. H. W. nie występował do sądu o przywrócenie posiadania mieszkania. Mając powyższe na uwadze organ I instancji orzekł o wymeldowaniu H. W. z pobytu stałego w omawianym lokalu albowiem przyjął, że opuszczenie lokalu było dobrowolne, podyktowane złym stanem zdrowia H. W., który opuszczając lokal przy ul. [...] w [...] w 2006 roku dał przez to do zrozumienia, że warunki tam panujące nie są wystarczające do zamieszkiwania tam przez chorą osobę. Od 2006 roku H. W. nie wykazywał chęci powrotu do lokalu przy ul. [...] w [...]. Powyższe ma zasadnicze znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie, gdyż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, opuszczenie miejsca pobytu stałego, zgodnie z przepisami zawartymi w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, następuje wówczas, gdy wynika ono z okoliczności pozwalających uznać, że zmiana tzw. centrum życiowego zainteresowanej osoby nastąpiła w formie świadomej decyzji. W tym przypadku opuszczenie lokalu przy ul. [...] w [...] ma charakter długotrwały, trwa od 2006 roku. R. G. oświadczył, że małż. W. od lat nie zamieszkują w nieruchomości przy ul. [...], a aktualny właściciel nieruchomości w żaden sposób nie utrudniał do niej dostępu, ma jednak obowiązek ją zabezpieczać. W odwołaniu H. W. napisał, że decyzja o wymeldowaniu jest krzywdząca; odwołujący się nie opuścił lokalu trwale, w mieszkaniu pozostała część rzeczy osobistych piszącego, w tym – meble i urządzenia domowe. Pogorszenie stanu zdrowia spowodowało, że odwołujący się musiał się przeprowadzić, by mieć lepszy dostęp do służby zdrowia, a do spornego lokalu zamierza powrócić. Organ II instancji nie uwzględnił odwołania z następujących przyczyn: zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 roku ( Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz.993) podmiotem decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego może być osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego (lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące) i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było zatem ustalenie, czy H. W. trwale i dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal i wyłącznie ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy o wymeldowanie. O tym, że H. W. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...] świadczą również wyjaśnienia odwołującego się i jego żony. Właściciel nieruchomości nie wyraża zgody na powrót skarżącego do budynku przy ul. [...], a opuszczenie lokalu ma charakter trwały i było dobrowolne, została spełniona przesłanka warunkująca wymeldowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. W. zarzucił, ze decyzje organów obu instancji są niezgodne z prawem i wniósł o ich uchylenie. Skarżący napisał, że kwestionuje zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez organ jak i dokonaną na tej podstawie interpretację przepisów prawa materialnego – art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący w toku postępowania jedynie przyznał, że w 2006 roku tymczasowo przeniósł się do mieszkania przy ul. [...] w [...], by mieć łatwiejszy dostęp do służby zdrowia. Sporna nieruchomość została przyznana zgodnie w wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 lipca 2008 roku na wyłączną własność wnioskodawcy tj. R. G. Jednakże nie jest prawdą, że skarżący w sposób trwały i dobrowolny opuścił przedmiotowy lokal, a niedopełnienie obowiązku zameldowania się na pobyt czasowy przy ul. [...] nie ma (nie powinno mieć) znaczenia w sprawie. Zamieszkiwanie w danym lokalu oznacza, że interesy życiowe danej osoby na trwałe związane były z danym lokalem, choćby nawet przez dłuższy czas osoba ta w danym lokalu nie zamieszkiwała. Sporne mieszkanie (nieruchomość) jest domem rodzinnym skarżącego, w którym bardzo by chciał ponownie mieszkać. Opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych musi mieć charakter trwały i winno być następstwem zamiaru osoby opuszczającej, przy czym zamiar ów należy pojmować nie wyłącznie jako wolę wewnętrzną ale wolę dająca się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (zgodnie z wyrokiem NSA-OZ w Rzeszowie z dnia 6 marca 2003r. SA/Rz 2093/2000). Opuszczenie lokalu/.../ winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyrażać będzie taką wolę danej osoby. Skarżący w toku postępowania w sposób wyraźny wskazał, że gdyby został wpuszczony do spornego lokalu, natychmiast by w nim zamieszkał. To potwierdza zamiar skarżącego powrotu do lokalu przy ul. [...] w [...]. Skarżący również oświadczył, że wraz z córką zamierza na nieruchomości pobudować dom. Skarżący przewlekle choruje, przeszedł udar oraz wylew krwi do mózgu, ma niedowład lewej strony ciała, co powoduje trudności w poruszaniu się. Ze względu na choroby skarżący powinien być pod stałym nadzorem lekarza i z tego powodu – tymczasowo - przeniósł się do mieszkania przy ul. [...] w [...]. Jednak interpretowanie tego jako opuszczenie lokalu przy ul. [...]w [...] z własnej woli skarżącego nie jest uprawnione. Skarżący mimo, że nie przebywał w spornym lokalu toczył o ten lokal sprawy przed sądem powszechnym w [...]. Do skargi H. W. załączył m. inn. kserokopię pozwu skierowanego do Sądu Rejonowego w [...] o przywrócenie Mu - przez R. G. - posiadania nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], złożonego w dniu 4.09.2009 roku w Sądzie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje ( orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest niezasadna. Sąd wyjaśnia, co następuje: zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). Powołany w decyzjach organów obu instancji przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W ocenie Sądu w toku postępowania przed organami kwestie te wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości. Stanowisko R. G. wnioskującego o wymeldowanie skarżącego z domu nr [...] przy ul. [...] w [...] co do trwałego opuszczenia przez H. W. przedmiotowego lokalu zostało poparte dowodami z oświadczeń samego skarżącego i Jego żony, którzy przyznają, że skarżący sporny lokal opuścił i w nim nie zamieszkuje; nie ma również kluczy do zamków w nieruchomości (ogrodzenia i budynku). Zeznania, złożone w trakcie postępowania jak i inne dokumenty złożone do akt sprawy zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone, szczególnie przez organ II instancji. Wynika to z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tym samym organy słusznie uznały, że ustalone zostały najważniejsze okoliczności istotne dla sprawy. Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na postawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zatem ocenianym decyzjom nie można skutecznie postawić zarzutu nie wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach. W postępowaniu o wymeldowanie, którego istotą jest, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, wyjaśnienie czy prowadzona ewidencja odzwierciedla stan istniejący, nie ma znaczenia, czy osoba wymeldowywana ma poczucie pokrzywdzenia złożonym wnioskiem o wymeldowanie, bądź – podjętą decyzją. Stosownie do wyżej cytowanego art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, należy wydać po ustaleniu, że osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Istotnym jest, by opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W tej kwestii w orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat przyjmuje się, że obiektywnym dowodem na trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu jest zachowanie osoby po opuszczeniu lokalu. Mianowicie jeżeli osoba taka nie podejmowała prawnych kroków celem przywrócenia posiadania (dostępu) do lokalu, przyjmuje się, że opuszczenie miało charakter dobrowolny. Skarżący dopiero na etapie skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku dołączył odpis pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], jednak reprezentująca skarżącego na rozprawie żona E. W. na pytanie Sądu oświadczyła, że nie wie, czy toczy się postępowanie w tej sprawie. W sprawie bezspornym jest, że H. W. opuścił sporne mieszkanie w 2006 roku i zamieszkał w mieszkaniu córki przy ul. [...] w [...], tam też zamieszkuje opiekująca się skarżącym żona E. W. ( k - 11,12 akt adm.). Skarżący co prawda dokumentuje starania prawne o przywrócenie własności czy posiadania nieruchomości przy ul. [...] w [...], ale jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach nie przyniosły one rezultatu, bowiem prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] nieruchomość przy ul. [...] przyznana została na wyłączną własność R. G., który wniósł o wymeldowanie z niej skarżącego. Zatem twierdzenia skarżącego, że lokalu nie opuścił trwale i dobrowolnie uznać należy, podobnie jak uczyniły to orzekające w sprawie organy, za gołosłowne i pozostające w sprzeczności z faktami, ustalonymi w prawidłowym postępowaniu dowodowym. Przyczyny, z powodu których skarżący opuścił lokal – długotrwała choroba – mogłyby co prawda wskazywać, w innych okolicznościach faktycznych sprawy, na opuszczenie czasowe mniej komfortowego lokalu. Jednak w świetle twierdzeń właściciela nieruchomości przy ul. [...] w [...], że znajdujący się tam budynek nie nadaje się do zamieszkania ze względu na stan techniczny, trudno uznać, że istnieją nadal powody zameldowania skarżącego pod innym adresem niż kilkuletnie zamieszkiwanie. Wzgląd na te okoliczności powoduje, że w opisywanej sytuacji organy administracji słusznie uznały, że H. W. opuścił sporny lokal trwale i dobrowolnie, a zatem decyzja o wymeldowaniu ma uzasadnienie faktyczne i prawne. Z opisanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.