III SA/Gd 164/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia 7 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 27 czerwca 2013 r. skierowanym do Wójta Gminy A.S. zwrócił się o wymeldowanie syna T. S. z pobytu stałego pod adresem [...] Gmina [...]. Uzasadniając złożony wniosek wnioskodawca wskazał, że jego syn na terenie ww. nieruchomości posiada warsztat stolarski, jednakże nie partycypuje w kosztach energii elektrycznej. Co istotne, ww. od dwóch lat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Wraz z żoną mieszka bowiem w D. gdzie buduje własny dom. Decyzją z dnia 15 listopada 2013 r. znak [...] Wójt Gminy działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu T.S. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w [...] Gmina [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji z odwołaniem się do treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz charakteru decyzji o wymeldowaniu wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala uznać, że lokal mieszkalny położony w W. nr [...] stanowi centrum życiowe T. S. Zarówno z zeznań stron postępowania (A. S. i T. S.) jak i z zeznań świadków T.R. i M. S. wynika wprost, że T. S. z powodu awantur domowych opuścił przedmiotowy lokal dwa lata temu i wspólnie z żoną zamieszkał w lokalu w D. Lokal nr [...] w W. jest przez T. S. użytkowany tylko w czasie kiedy pracuje on w swoim zakładzie stolarskim znajdującym się na posesji tego budynku. Jednak centrum życiowe T. S. znajduje się w lokalu w D., w którym zamieszkują także jego żona oraz syn. Sam fakt użytkowania pokoju w lokalu nr [...] w W. nie może być w ocenie organu argumentem uzasadniającym zameldowanie w tym lokalu. Pobyt stały oznacza bowiem zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce gdzie dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, to jest w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje posiłki, wypoczywa, posiada przedmioty i rzeczy osobiste niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych. Ww. lokal nie stanowi takiego centrum życiowego dla T. S. W lokalu tym ww. nie przyjmuje bowiem gości i znajomych. Nie posiada w spornym lokalu lodówki i nie przygotowuje w nim posiłków. Okoliczności opuszczenia lokalu potwierdził zresztą sam zainteresowany składając w dniu 7 października 2013 r. informację, że chętnie powróciłby do lokalu wraz ze swoją rodziną. Nie chce jednakże aby jego syn wychowywał się w atmosferze ciągłych awantur domowych. W ocenie organu ww. informacja stanowi wyraz dobrowolnego opuszczenia ww. lokalu. Za opuszczenie dobrowolne przyjmuje się bowiem sytuację, w której dana osoba opuszcza miejsce zameldowania na skutek konfliktu rodzinnego i nie podejmuje jakichkolwiek działań mających na celu powrót do dotychczasowego mieszkania. Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że rozstrzygając przedmiotową sprawę nie dał wiary zeznaniom świadka M. K., który oświadczył, że był gościem T. S. w spornym lokalu. W ocenie organu wizyta świadka była jednorazowa i dotyczyła wyłącznie spraw zawodowych. W odwołaniu od ww. decyzji T. S. zakwestionował wydaną decyzję w całości wskazując, że M. S. oraz T. R. nie mają w sprawie bieżącej wiedzy gdyż nie zamieszkują w spornej nieruchomości. W ocenie odwołującego bezpodstawne było wydanie decyzji o wymeldowaniu go z pobytu stałego skoro świadkowie D.P., M. K. i M. S. potwierdzili, że odwołujący zamieszkuje w spornym lokalu. Decyzją z dnia 7 stycznia 2014 r. znak [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygniecie Wójta Gminy. Uzasadniając własną decyzję organ odwoławczy uznał za zasadną argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Ponadto Wojewoda wskazał, że samo posiadanie tytułu prawnego do spornego lokalu czy też prowadzenie działalności na terenie tej posesji, posiadanie tam swoich sprzętów, maszyn i innych materiałów nie ma znaczenia w sprawie meldunkowej. Odwołujący się jest współwłaścicielem spornej nieruchomości zatem ma prawo przebywać w spornym lokalu. Jednak w przypadku gdy odwołujący opuścił sporny lokal i zamieszkał w innym miejscu gdzie realizuje swoje sprawy życiowe (w tym buduje nowy dom) miał obowiązek dokonać wymeldowania i zameldowania w nowym miejscu pobytu zgodnie z istniejącym stanem faktycznym. Zameldowanie w lokalu potwierdza bowiem, że dana osoba zamieszkuje w danym miejscu z zamiarem pobytu stałego i posiada w tym lokalu centrum życiowe. W realiach sprawy T. S. opuścił miejsce pobytu stałego a opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Co istotne, opuszczenie lokalu i brak możliwości ponownego zamieszkania potwierdził sam zainteresowany w trakcie jego oględzin w dniu 20 września 2013 r. jak i w piśmie z dnia 6 października 2013 r. W skardze na ww. decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. S. wskazał, że nie można rozdzielać zamieszkiwania w lokalu od faktu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie tej samej nieruchomości. Zdaniem skarżącego sporny lokal stanowi jego centrum życiowe pomimo tego, ze jego ojciec utrudnia mu korzystanie z nieruchomości. Ponadto ojciec winien przed zainicjowaniem postępowania o wymeldowanie zainicjować postępowanie o zniesienie współwłasności, czego nie uczynił. W ocenie skarżącego podane przez niego fakty stoją w oczywistej sprzeczności z argumentacją przedstawioną przez organy meldunkowe, które swoje rozważania opierają wyłącznie na zeznaniach osób przebywających sporadycznie na terenie spornej nieruchomości. W tym świetle wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jest w pełni uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sad administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W świetle art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan normatywny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organ odwoławczy stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy zwrócić uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny - i jako takie - nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu. Nie przesądzają również o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. W tym świetle podnieść należy, że organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w niniejszej sprawie, bezsprzecznie uwzględniły fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiącego, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Prawidłowo zatem, orzekając o wymeldowaniu, organy administracji nie badały uprawnienia skarżącego do przebywania w lokalu, ustalając natomiast zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, System Informacji Prawnej Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, System Informacji Prawnej Lex nr 49415), czy opuścił on ten lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Takie ustalenia muszą być dokonywane z pełnym poszanowaniem reguł wyznaczonych przez ustawę - Kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza treść art. 7 i 77 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego prowadzi do wniosku, iż nie budzący wątpliwości jest fakt dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania przez T. S. Powyższe wynika zwłaszcza ze spójnych zeznań stron postępowania (A. S. i T. S.) jak i z zeznań świadków T. R. i M. S. Nie bez znaczenia jest również jednoznaczne oświadczenie samego skarżącego zawarte w piśmie z dnia 6 października 2013 r., w którym ww. wprost wskazuje, że opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i chciałby do niego powrócić, czego jednak nie uczyni, gdyż nie chce aby jego syn wychowywał się w atmosferze awantur. W świetle materiału dowodowego sprawy należy przyjąć, że skarżący sporny lokal opuścił z własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Zauważyć bowiem należy, iż opuszczenie lokalu nie będzie miało charakteru dobrowolnego jeżeli strona została do niego zmuszona i podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu. Nadto opuszczenie lokalu nie będzie miało charakteru dobrowolnego jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie występują skoro sam skarżący twierdzi, że sporny lokal opuścił celem uniknięcia eskalacji istniejącego konfliktu z ojcem. Sąd podziela stanowisko organu pierwszej instancji (vide: s. 4 uzasadnienia decyzji), że skoro skarżący twierdzi, że nie może zamieszkiwać w przedmiotowym lokalu na stałe z powodu konfliktu z ojcem, to mógł podjąć w tym zakresie przewidziane prawem działania umożliwiające powrót do miejsca zameldowania i zamieszkiwania w nim. Skoro stosownych działań skarżący nie podjął organ meldunkowy prawidłowo przyjął, że w realiach sprawy zaistniały przesłanki do jego wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nadto, w nawiązaniu do powyższych rozważań jak i twierdzeń zeznających w sprawie świadków zauważyć należy, iż sporadyczne korzystanie ze spornego lokalu nie może przesądzać o tym, iż w danym lokalu znajduje się tzw. centrum życiowe określonej osoby. Centrum życiowe oznacza bowiem miejsce, w którym ześrodkowane są wszystkie jej podstawowe sprawy życiowe oraz gdzie zgromadzone zostały podstawowe przedmioty potrzebne danej osobie do egzystencji. Ponadto, za centrum życiowe uznawać należy miejsce, w którym dana osoba stale przebywa, śpi oraz spełnia swoje podstawowe potrzeby bytowe (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2011r., sygn. akt I OSK 581/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach sprawy sporny lokal nie stanowi centrum życiowego skarżącego w powyższym rozumieniu. Z akt administracyjnych wynika bowiem bezsprzecznie, że skarżący wraz z rodziną (żoną i synem) zamieszkuje w D. Z kolei sporadyczne korzystanie z lokalu położonego w W. podyktowane jest prowadzeniem warsztatu stolarskiego na terenie ww. posesji. Odnosząc się na tym tle do zarzutów zawartych w skardze podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie podjęte zostały wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i w sposób obiektywny przeprowadziły postępowanie dowodowe, dążąc do ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo oceniając zebrane dowody (vide: art. 7 i art. 77 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie daje jakichkolwiek podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia słusznego interesu skarżącego (na przykład przez bezrefleksyjne uznawanie zasadności twierdzeń określonych świadków) czy jego uprawnień zagwarantowanych ustawowo. Złożona skarga – w świetle ww. rozważań Sądu - nie zawiera z kolei zasadnych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu. Argumentacja skarżącego nawiązuje bowiem częściowo do aspektów cywilnoprawnych związanych z prawem własności spornej nieruchomości (vide: podniesiona w skardze kwestia zniesienia współwłasności spornej nieruchomości jako warunek zainicjowania sprawy o wymeldowanie) oraz do trudności stanowiących następstwo wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotowe okoliczności z uwagi na ww. określone ustawowo kryterium kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny nie mogą mieć jednakże wpływu na ocenę wydanych w sprawie rozstrzygnięć. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za wymeldowaniem skarżącego z pobytu stałego. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy, który to organ ponownie rozstrzygał sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (vide: art. 15 k.p.a.). Powyższe zapatrywania prowadzić musiały do uznania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy [...] są zgodne z prawem. Nie znajdując zaś podstaw do stwierdzenia z urzędu, że ww. rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ww. ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.