III SA/Gd 165/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego dotyczącego zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę. W dniu 18 listopada 2015 r. została przeprowadzona przez funkcjonariuszy celnych kontrola w Barze przy ul. [...] w Cz., podczas której ustalono, że urządzane są w nim gry na automatach. W toku czynności ustalono, że właścicielem przedmiotowych automatów był T. M.. Pismem z dnia 7 listopada 2016 r. T. M. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego , działając na podstawie art. 201 § 1 pkt 2, art. 2106 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), odmówił T. M. zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach [...] oraz [...] z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych. W uzasadnieniu wskazano, że nie było przesłanki zawieszenia wynikającej z art. 201 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. T. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie uważając je za błędne. Podniósł także, że rozstrzygnięcie w sprawie powinno nastąpić po rozstrzygnięciu jego sprawy karnoskarbowej. Decyzją z dnia 24 listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył T. M. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł w związku z urządzaniem gier na automacie. W następstwie w/w rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w z zw. z art. 208 i art. 239 o.p., umorzył postępowanie zażaleniowe jako bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił, że postępowanie, które miało być zawieszone, już się zakończyło wydaniem przez Naczelnika Urzędu Celnego decyzji z dnia 24 listopada 2016 r.. W związku z tym zasadnym było umorzenie postępowania zażaleniowego jako bezprzedmiotowego. Dalej organ podał, że przedmiotem postępowania odwoławczego nie jest kontrola rozstrzygnięcia organu I instancji, lecz ponowne i całościowe rozpatrzenie sprawy. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrywania sprawy organ zobowiązany był zbadać, czy istniały w ogóle ku temu podstawy. Skoro takiej podstawy nie było z uwagi na brak przedmiotu postępowania - na skutek wydania decyzji ostatecznej, postępowania zażaleniowe należało umorzyć. T. M. wniósł skargę na powyższe postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jego uchylenia. Twierdził, że rozstrzygnięcie jest wadliwe i organ winien wypowiedzieć się merytorycznie w przedmiocie właściwego postępowania zażaleniowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie wskazując, że postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, które miało być zawieszone już się zakończyło wydaniem decyzji przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie, skarga wniesiona została na postanowienie organu drugiej instancji umarzające postępowanie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. T. M. (dalej jako - "skarżący") domagał się bowiem zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Postanowieniem z dnia 15 listopada 2016 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania w sprawie. Należy wskazać skarżącemu, że celem postępowania podatkowego jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej co do jej istoty. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują jednak możliwość umorzenia postępowania, między innymi wtedy, gdy z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi wówczas, gdy brakuje któregoś z elementów stosunku prawnego, co powoduje, że nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Istota umorzenia postepowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu. W ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) - dalej "o.p.", gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis art. 233 § 1 pkt 3 o.p., stanowi z kolei, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. W myśl zaś art. 219 o.p., do postanowień stosuje się m.in. przepisy art. 208 o.p. Przesłanka bezprzedmiotowości postępowania występuje, gdy brak jest podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w toku postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Należy podkreślić, że organ odwoławczy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania nie tylko wówczas, gdy postępowanie było od początku bezprzedmiotowe z uwagi na jego podmiot lub przedmiot. Organ podejmuje takie rozstrzygnięcie również wówczas, gdy bezprzedmiotowość wystąpiła w toku postępowania, również w trakcie postępowania zażaleniowego. Bezprzedmiotowość postępowania występuje w sytuacji braku przedmiotu stosunku prawnego. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przyczyny przedmiotowe bezprzedmiotowości postępowania zachodzą wówczas, gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić ów przedmiot. Brak przedmiotu stosunku prawnego oznacza, że elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie. Bezprzedmiotowość odnosząca się do postępowania ma ten skutek, że wydana decyzja (postanowienie) nie ma merytorycznego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jest formalnym zakończeniem wszczętego postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego, gdyż w dniu 24 listopada 2016 r., Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję, na podstawie której wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Wydanie tej decyzji zakończyło więc postępowanie, którego zawieszenia żądał skarżący. W związku z tym, postępowanie zażaleniowe wszczęte zażaleniem strony na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie odmowy zawieszenia prowadzonego przez niego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej stało się bezprzedmiotowe. Skoro postępowanie toczące się przed organem pierwszej instancji zostało zakończone decyzją z dnia 24 listopada 2016 r., to nie może ono podlegać zawieszeniu. W związku z powyższym, zachodziły uzasadnione przesłanki do tego, by na mocy art. 233 § 1 pkt 3 umorzyć, jako bezprzedmiotowe, postępowanie zainicjowane zażaleniem strony. Podkreślenia wymaga, że Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 3 lipca 2012 r. w sprawie I FSK 1410/11, w którym stwierdzono, że w sytuacji, gdy postępowanie odwoławcze zostało ostatecznie zakończone, bezprzedmiotowym stało się rozpatrywanie zażalenia w przedmiocie zawieszenia tegoż postępowania. Zakończonego już ostatecznie postępowania nie można bowiem zawiesić, jak również odmówić jego zawieszenia, skoro ono już się nie toczy. Reasumując, w sytuacji, gdy nie ma już przedmiotu zawieszenia, jakim jest toczące się postępowanie odwoławcze zakończone decyzją ostateczną, bezprzedmiotowym - w myśli art. 208 o.p. - stało się rozstrzyganie zażalenia na odmowę zawieszenia tegoż postępowania. Tym samym, organ odwoławczy winien był na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 o.p., umorzyć postępowanie zażaleniowe. Konstatując, w chwili wydawania zaskarżonego, nie było już przedmiotu zawieszenia, gdyż postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało zakończone decyzją o wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W przedmiotowej sprawie, nie ma znaczenia, że w chwili wydawania przez organ postanowienia z dnia 29 grudnia 2016 r., decyzja z dnia 24 listopada 2016 r. o wymierzeniu kary pieniężnej nie była ostateczna, bowiem rozstrzygające znacznie ma sam fakt jej wydania. Ponadto, na marginesie można dodać, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12 orzekł, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 ustawy z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2013 r., poz. 186, ze zm.), są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.