III SA/Gd 167/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: WSA Alina Dominiak WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Beata Kaczmar po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia 8 grudnia 2005r. nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia 17 stycznia 2006 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 8 grudnia 2005 r. orzekającą o odmowie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu J. i T. T. na pobyt czasowy w miejscowości P. [...], gm. K. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. i A. S. We wniosku wnioskodawcy stwierdzili, iż wyżej wymienieni zostali bezprawnie zameldowani. Organ I instancji ustalił, że w dacie zameldowania, J. i T. T. zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu. Potwierdzają to zeznania stron złożone w trakcie postępowania. Ustalono również, że M. S., który potwierdził pobyt wyżej wymienionych na druku meldunkowym jest jednym ze spadkobierców po zmarłym M. S., a przedmiotowa nieruchomość stanowi część spadku. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że zameldowanie wymienionych nastąpiło zgodnie z prawem i decyzją z dnia 8 grudnia 2005 r. orzekł o odmowie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o ich zameldowaniu. Z decyzją nie zgodził się K. S. i odwołał się do Wojewody [...]. Jego zdaniem, J. i T. T. zostali zameldowani z naruszeniem prawa, ponieważ M. S. nie jest właścicielem nieruchomości i nie posiada tytułu prawnego do lokalu. Zameldowanie wymienionych nastąpiło na trzy miesiące przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie o usunięcie z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu na pobyt czasowy jest ustalenie, czy w dacie zameldowania osoba zgłaszająca pobyt w danym lokalu faktycznie w nim zamieszkała z zamiarem pobytu czasowego, zgodnie z przesłankami meldunkowymi zawartymi w art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 47 ust. 2 w/ w ustawy organ meldunkowy ma prawo zbadania zachodzących wątpliwości dotyczących spełnienia w dacie zameldowania przesłanek meldunkowych. Rozstrzygnięcie organu w przypadku stwierdzenia dokonania zameldowania niezgodnie z prawem przybiera postać decyzji o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu. Zdaniem organu odwoławczego bezsporną jest okoliczność, iż w chwili zameldowania J. i T. T. zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu. Fakt ten strony zgodnie potwierdziły podczas postępowania przed organem I instancji. Dlatego należało uznać, iż przy zameldowaniu została spełniona przesłanka związana z zamieszkiwaniem w lokalu, co oznacza z kolei, że nie naruszono przepisów meldunkowych. Nietrafne są również zarzuty o bezprawnym podpisaniu druku meldunkowego przez M. S. Postanowienie o nabyciu przez niego spadku wydane cztery miesiące po złożeniu podpisu na druku meldunkowym potwierdziło jedynie posiadanie przez niego uprawnień do lokalu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że podpisanie druku meldunkowego może być dokonane także przez jedną z uprawnionych osób. K. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] kwestionując legalność dokonanego dnia 31 marca 2005 r. zameldowania J. i T. T. na pobyt czasowy. W związku z nieścisłościami występującymi w treści decyzji Burmistrza [...] skarżący wyjaśnił, że dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr ewid. [...] położonej we wsi P., gmina K. prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w M. księga wieczysta Kw. Nr [...]. Na działce tej znajduje się budynek mieszkalny o powierzchni użytkowej 69,19 m2, budynek gospodarczy i przybudówka do budynku mieszkalnego o powierzchni użytkowej ok. 40 m2, która został wybudowana w 1998/1999 r. przez ojca skarżącego. Po śmierci rodziców skarżącego, cała nieruchomość nr [...] w P. stała się współwłasnością sześciu spadkobierców – skarżącego i jego rodzeństwa. Do chwili złożenia skargi nikt ze spadkobierców nie posiada tytułu własności przedmiotowej nieruchomości. Zostało wydane jedynie prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w M. I Wydziału Cywilnego z dnia 28 lipca 2005 r., I Ns. 96/05 o stwierdzeniu nabycia spadku, które nie przesądza, co z tego majątku przypadnie każdemu ze spadkobierców. Działu spadku nie przeprowadzono. Wobec tego do wspólności majątku spadkowego stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów tytułu VIII księgi czwartej kodeksu cywilnego. Przepisy kodeksu cywilnego o współwłasności zakładają stosunek współuprawnienia między współwłaścicielami; uprawnienia każdego z nich są określone ułamkiem, ale całe prawo własności przysługuje wszystkim współwłaścicielom razem. Skarżący powtórzył, iż zameldowanie J. i T. T. nastąpiło wbrew prawu. M. S. w momencie meldowania tych osób nie posiadał tytułu prawnego do lokalu, a zatem naruszony został przepis art. 9 ust. 2a i art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto M. S. nie jest właścicielem żadnego z wymienionych obiektów czy lokali mieszkalnych na terenie nieruchomości spadkowej nr [...] w P. Całe prawo własności tej nieruchomości przysługuje wszystkim współwłaścicielom razem. Zdaniem skarżącego w przypadku współwłasności budynku, zameldowanie należy do czynności przekraczających zwykły zarząd i stosownie do treści przepisu art. 199 k.c., konieczna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli; jej brak powoduje nieważność czynności. Takiej zgodny nie było w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że M. S. w czasie meldowania J. i T. T. przedstawił w urzędzie testament ojca, w który ustanawiał go spadkobiercą części nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...]. Jednak testament nie jest żadnym z dokumentów wymienionych w art. 9 ust. 2a i art. 29 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W ocenie skarżącego stwierdzenie nabycia spadku nie czyni spadkobiercami osób w nim wymienionych, a tylko dokumentuje to, że są one spadkobiercami, a zatem ma znaczenie jedynie deklaratywne. Dlatego postanowienie o nabyciu spadku przez M. S. nie potwierdza posiadania przez niego uprawnień do spornego lokalu. Za życia rodziców skarżącego J. i T. T. byli gośćmi spędzającymi weekendy i wakacje. Przebywali wówczas w mieszkaniu budynku nr [...], zajmując jeden z dwóch pokoi na dole. Po śmierci rodziców współwłaściciele zgłaszali na Policji, że nie życzą sobie ich dalszego pobytu na terenie nieruchomości. Przebywanie osoby w danym lokalu, któremu właściciele tego lokalu się sprzeciwiają, należy uznać za nieuprawnione. Zgoda właścicieli ma tu charakter fundamentalny. Jako załączniki do skargi skarżący przedstawił m.in. oświadczenia J. S., A. S., Z. T. i K. K. o tym, że w pełni popierają skargę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – w skrócie p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy wskazać, iż jedną z podstawowych zasad podstępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada czynnego udziału strony w postępowaniu. Jest ona ściśle związana z zasadą prawdy obiektywnej stanowiącej, iż w roku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Czynny udział strony w postępowaniu wyraża się tym m.in., że ma ona prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego, przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów, prawo do wypowiadania się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, otrzymywania rozstrzygnięć. Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest wadą procesową, która stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Niniejsze postępowanie miało wyjaśnić czy zapis w ewidencji ludności o zameldowaniu na pobyt czasowy J. i T. T. został dokonany zgodnie z prawem. Zgodnie z dokumentami, przedmiotowy zapis dokonany został po śmierci rodziców skarżącego i przed postanowieniem Sąd Rejonowego w M. z dnia 28 lipca 2005 r., I Ns. 96/05 o nabyciu spadku przez ich spadkobierców. Samo postępowanie w niniejszej sprawie miało miejsce już po nabyciu spadku przez spadkobierców spadku. Jak słusznie zauważył skarżący spadkobiercy nabyli przedmiotową nieruchomość w częściach ułamkowych. Zatem dysponują tą nieruchomością jako współwłaściciele w częściach ułamkowych. Uwzględniając okoliczność, iż każdy ze współwłaścicieli na równi ma interes prawny w tym kto jest meldowany na terenie przedmiotowej nieruchomości, każdemu z nich przysługuje przymiot strony w postępowaniu o usunięcie zapisu o zameldowaniu. Wszyscy właściciele przedmiotowego budynku mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie o usunięcie z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu w budynku stanowiącym współwłasność. Interes prawny oraz obowiązek wszystkich właścicieli budynku wynika z przepisów art. 29 i 30 zawartych w rozdziale 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zatytułowanym " Obowiązki najemców, właścicieli domów i lokali, administratorów i dozorców, zakładów pracy oraz sołtysów". Wszystkie osoby będące współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości zostały wymienione w postanowieniu Sądu Rejonowego w M. o stwierdzeniu nabycia spadku, którego kopia znajduje się w aktach administracyjnych – k. 1. Jaka wynika z akt administracyjnych zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie otrzymali tylko A. S., K. S., J. T. i T.T. M. S. zaś brał udział w postępowaniu w sposób marginalny. Organ co prawda przesłuchał go, ale nie ma żadnej informacji, iż został on poinformowany o rozstrzygnięciu zapadłym w I i II instancji. Organ meldunkowy w ogóle nie podejmował, żadnych czynność wobec Z. T. i K. K. i J S. Osoby te nie zostały poinformowanie o wszczęciu postępowania, jego przebiegu ani o rozstrzygnięciu. Nawet w hipotetycznej sytuacji, gdyby wymienione wyżej strony uchylały się od udziału w sprawie, obowiązkiem organu jest je poinformować o wszczęciu postępowania oraz zapadłych rozstrzygnięciach wraz z informacją o możliwości ich zaskarżenia. Tych uchybień nie zauważył, również organ odwoławczy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b - p.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd jest zobowiązany do uchylenia decyzji, jeżeli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a. Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200/01, OSNPUS 2003/24/582 dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Ponadto należy wskazać, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo Prokuratora Prokuratury Rejonowej w M. z dnia 30 września 2005 r., w którym na podstawie art. 183 § 1 k.p.a. zgłosił udział w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym (k. 60 akt administracyjnych). Organ I instancji doręczył decyzję z dnia 8 grudnia 2005 r. Prokuratorowi, jednakże organ odwoławczy zaskarżonej decyzji już Prokuratorowi nie doręczył. Oznacza to, że Prokurator jako strona postępowania administracyjnego został pominięty przez organ II instancji, co skutkuje także zaistnieniem przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec tego, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego brak był podstaw do dokonania przez Sąd merytorycznej oceny zarzutów skargi. Organ administracji ponownie rozpatrujący sprawę winien zapewnić wszystkim stronom czynny udział w postępowaniu, ponieważ tylko wtedy jest możliwe dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd na podstawia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd nie określił w wyroku czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, iż jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca usunięcia z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, a zatem brak podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.