III SA/Gd 167/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia 8 lutego 2010 r., Nr [...] przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia 1. odmówić M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, 2. zarządzić pozostawienie bez rozpoznania wniosku M. R. z dnia 14 października 2010 r. w przedmiocie przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych. M. R. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wniosek w tym zakresie sformułowała na urzędowym formularzu PPF. Następnie zaś – w skardze kasacyjnej – jej pełnomocnik rozszerzył wniosek w ten sposób, że domagał się zwolnienia skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, w tym wpisu od skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, wraz z pismem z dnia 18 października 2010 r., doręczono pełnomocnikowi wnioskodawczyni urzędowy formularz PPF i zobowiązano go do jego wypełnienia i nadesłania do sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpatrzenia. W wyznaczonym terminie (tj. do dnia 2 listopada 2010 r.) nie uczyniono zadość wezwaniu referendarza. Zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W tej sytuacji, wniosek skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z kosztów sądowych, wobec nie uzupełnienia braków formalnych tegoż wniosku, na mocy art. 257 cytowanej ustawy, pozostawiono bez rozpoznania (punkt II sentencji). Rozpatrując natomiast sformułowany na urzędowym formularzu wniosek o ustanowienie adwokata referendarz ustalił, w oparciu o oświadczenie wnioskodawczyni, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz z synem i synową, córką i czworgiem wnucząt. Jej dzieci pozostają bez pracy, natomiast wnuki są w wieku szkolnym i przedszkolnym. Wedle oświadczenia, źródłem utrzymania rodziny są dochody wnioskodawczyni z emerytury w kwocie 1847 zł miesięcznie oraz alimenty w wysokości 600 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z rodziną w lokalu spółdzielczym o powierzchni 75 m2. Nie posiada żadnych oszczędności, majątku, ani przedmiotów wartościowych. Ponosi natomiast, wedle oświadczenia, wysokie koszty utrzymania – 960 zł czynsz, energia – 500 zł, gaz – 200 zł, opłata za telewizję - 40 zł, leki – 400 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami, co do sytuacji majątkowej i zarobkowej skarżącej i członków jej rodziny referendarz, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 30 września 2010 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów źródłowych: - wyciągów wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię, jej syna, córkę oraz synową rachunków bankowych i maklerskich, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na rachunkach i na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, - zaświadczenia z Urzędu Pracy lub decyzji o przyznaniu statusu bezrobotnych synowi i synowej wnioskodawczyni, - odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., złożonych przez wnioskodawczynię, jej córkę, syna, synową, bądź odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawczynię miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłata za czynsz, wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości, leki itp.), - oświadczenia czy wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z jakichkolwiek form pomocy społecznej.. Wnioskodawczyni powyższe zobowiązanie odebrała 4 października 2010 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego (w dniu 11 października 2010 r.), do dnia wydania niniejszego orzeczenia wnioskodawczyni nie przedłożyła jakichkolwiek żądanych dokumentów, ani też oświadczeń, nie wnioskowała też o przedłużenie terminu do ich doręczenia. W myśl art. 245 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie zaś prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Wskazane przepisy stanowią wyjątek od zasady, wynikającej z treści art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą na stronie ciąży obowiązek pokrycia kosztów postępowania wywołanych jej udziałem w sprawie. Mając na uwadze powyższe przepisy, stwierdzić należy, iż to na osobie ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Zatem, rzeczą wnioskodawcy, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. W niniejszej sprawie uznać należy, że skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku - uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Referendarz nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę. Powinna to być informacja kompletna, umożliwiająca ocenę realnej sytuacji majątkowej strony. Referendarz nie ma przy tym możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających za zasadnością wniosku o przyznanie prawa pomocy. Uprawniony jest jedynie, zgodnie z przepisem art. 255 ustawy, do żądania dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego strony, jej dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie, jak zresztą wskazano powyżej, referendarz, na podstawie art. 255 cytowanej ustawy, wezwał skarżącą do przedłożenia oświadczeń i dokumentów obrazujących sytuację rodzinną i majątkową jej i członków jej rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomimo prawidłowego wezwania skarżąca nie nadesłała wymienionych w wezwaniu dokumentów (w tym zaświadczeń z Urzędu Pracy potwierdzających status bezrobotnych syna i synowej, wyciągów z kont bankowych, kserokopii zeznań podatkowych), co w ocenie referendarza, skutkuje brakiem możliwości dokonania pełnej analizy możliwości finansowych strony. Brak oświadczenia wnioskodawczyni w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości o zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków, a także posiadanych oszczędności przez skarżącą i członków jej rodziny. Tym samym, wobec takiej postawy strony, brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest ona w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających jej poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego z wyboru. Jak bowiem zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.