III SA/Gd 167/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka ( spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 23 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie odmowy uznania za stronę postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej [...]na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. kwotę 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 7 października 2011 r. funkcjonariusze Referatu Dozoru Urzędu Celnego w G. przeprowadzili w Pizzerii [...] położonej w G. przy ul. [...] i prowadzonej przez R. S. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier hazardowych określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych. W następstwie przedmiotowej kontroli zatrzymano jako dowód rzeczowy 5 automatów do gier o niskich wygranych, stanowiących własność A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. W dniu 19 października 2011 r. do Urzędu Celnego w G. wpłynął sprzeciw w/w spółki wobec podjęcia i wykonywania przez Naczelnika Urzędu Celnego czynności kontrolnych. W uzasadnieniu sprzeciwu A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. reprezentowana przez radcę prawnego zarzuciła organowi naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W reasumpcji spółka wniosła o odstąpienie od czynności kontrolnych. Pismem z dnia 21 października 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego poinformował spółkę, że organ nie prowadził i nie prowadzi kontroli wobec spółki. Tym samym wniesienie sprzeciwu było niedopuszczalne. W dniu 2 listopada 2011 r. do Urzędu Celnego w G. wpłynęło datowane na dzień 28 października 2011 r. zażalenie A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. "na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia 21 października 2011 r.". Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia 23 grudnia 2011 r. w oparciu o art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.) oraz art. 84c ust. 16 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (dalej u.s.g.) stwierdził niedopuszczalność w/w zażalenia na pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 21 października 2011 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ podał, że spółka nie była podmiotem kontrolowanym w sprawie, wobec czego nie mogła wnieść skutecznie sprzeciwu, który to środek, zgodnie z art. 84c ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przysługuje wyłącznie kontrolowanemu przedsiębiorcy. W tym przypadku kontrolowanym był bowiem R. S. Wydane pismo Naczelnika Urzędu Celnego nie było więc postanowieniem organu prowadzącego kontrolę przedsiębiorcy. Było to pismo informujące, że kontrola nie była prowadzona wobec spółki. Stosownie zaś do przepisów k.p.a., w przypadku wniesienia określonego żądania przez podmiot, który nie był kontrolowanym przedsiębiorcą nie zachodzi konieczność wydawania zaskarżalnego postanowienia. W reasumpcji Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że zaskarżone pismo nie stanowiło postanowienia organu i tym samym nie mogło podlegać zaskarżeniu w trybie art. 84 c ust.10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. wniosła o jego uchylenie. Wydanemu przez Dyrektora Izby Celnej rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 84c pkt 16 us.g. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji wystąpienia ustawowych przesłanek; - art. 79 ust. 1 w zw. z art. 79 ust. 7, art. 82 ust. 1, art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 79b, art. 79 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 79 ust. 9, art. 80 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 80 ust. 2 i art. 80 ust. 5, art. 80b, art. 81 ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji wystąpienia ku temu ustawowych przesłanek; - art. 64 k.p.a. w zw. z art. 6, 8 i 11 k.p.a. oraz art. 84c ust. 10 u.s.g. poprzez uznanie, iż pismo Naczelnika Urzędu Celnego stanowiło poinformowanie, iż kontrola nie dotyczyła spółki oraz poprzez praktyczny brak uzasadnienia takiego stanowiska; - art. 84c ust. 3 u.s.g. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w wypadku usprawiedliwionego braku wiedzy kontrolowanego przedsiębiorcy o prowadzonej kontroli, wynikłej wskutek braku informowania go o jej wszczęciu, nie jest możliwe złożenie sprzeciwu w terminie 3 dni od dnia powzięcia wiadomości o wszczęciu kontroli; - art. 79, 79a, 80, 80a, 81 ust. 2, 82 i 83 u.s.g. w zw. z art. 84 ust. 1a u.s.g. w zw. z art. 235 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż skarżący jest podmiotem podlegającym szczególnemu nadzorowi podatkowemu, a w konsekwencji jego uprawnienia wobec prowadzonej przez organ kontroli są ograniczone; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji nie było zgodne z prawem; - art. 6 – 8 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie, że urządzenia eksploatowane przez skarżącego mogą być urządzeniami wykazującymi wszystkie lub niektóre cechy automatów o niskich wygranych oraz poprzez faktyczną akceptację naruszeń prawa dokonanych przez organ niższej instancji; - art. 80 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie posiada statusu strony ani statusu kontrolowanego podmiotu, gdy kontrola prowadzona jest w części lokalu oddanej w najem i wobec urządzenia stanowiącego własność tego podmiotu i przez ten podmiot eksploatowanego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 84 c ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 220, poz.1447 ze zm.) przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79-79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2 , z zastrzeżeniem art. 84 d. Zgodnie z art. 84 c ust. 9 w/w ustawy organ kontroli w terminie 3 dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu, rozpatruje sprzeciw oraz wydaje postanowienie o: 1) odstąpieniu od czynności kontrolnych; 2) kontynuowaniu czynności kontrolnych. Art. 84 c ust. 10 przedmiotowej ustawy stanowi, że na postanowienie, o którym mowa w ust. 9, przedsiębiorcy przysługuje zażalenie w terminie 3 dni od dnia otrzymania postanowienia. Rozstrzygnięcie zażalenia następuje w drodze postanowienia, nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego wniesienia. Do postępowań, o których mowa w ust. 9 i 10, w zakresie nieuregulowanym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (vide: art. 84 c ust. 16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia jakie przepisy proceduralne znajdują zastosowanie, w sytuacji wniesienia sprzeciwu na czynności organu, przez podmiot nie będący kontrolowanym przedsiębiorcą - jak przyjął organ. Przywołane przez organ w zaskarżonym postanowieniu przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią: art. 144 – w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań; art. 134 - organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Zauważyć należy, że w ustawie z dnia 3 grudnia 2010r. (Dz. U z 2011r. Nr 6 poz. 18) zmieniającej ustawę z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego z dniem 11 kwietnia 2011r. został dodany art. 61a w myśl, którego gdy żądanie, o którym mowa w art.61 (dotyczącym wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z regulacji zawartej w art. 84c ust.1-16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika jakie prawa przysługują przedsiębiorcy w sytuacji prowadzenia wobec niego czynności kontrolnych przez organy. I tak ust. 16 tego przepisu dotyczy prawa złożenia sprzeciwu w toku kontroli, umożliwiając stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do postępowań, o których mowa w ust. 9 i 10 w zakresie nieuregulowanym. Wskazać zatem trzeba, że o ile nie budzi wątpliwości, iż prawo złożenia sprzeciwu przysługuje przedsiębiorcy to w sytuacji, gdy w ocenie organu, sprzeciw składa inny podmiot niż przedsiębiorca w rozumieniu tego przepisu, należy stosować uregulowania kodeksu postępowania administracyjnego. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić trzeba, że skoro organ pierwszej instancji uznał, że skarżący nie jest stroną postępowania zainicjowanego złożonym sprzeciwem winien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie złożonego sprzeciwu. Tak więc jeśli organ odwoławczy uzna, że pismo Naczelnika Urzędu Celnego fz dnia 21 października 2011 roku spełnia wszelkie wymogi postanowienia w tym przedmiocie, to rozpozna złożone przez skarżącą z zachowaniem 7 dniowego terminu zażalenie datowane na dzień 28 października 2011 r. (data wpływu 2 listopada 2011 roku). Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 209 w/w aktu prawnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien w pełni uwzględnić zasygnalizowane wyżej uwagi odnoszące się do prawidłowości przeprowadzenia postępowania.