III SA/Gd 173/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Rektora Akademii Medycznej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyjęcia na pierwszy rok studiów uchyla zaskarżoną decyzję. Komisja Rekrutacyjna Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej, decyzją nr [...] z dnia 9 sierpnia 2007 r. odmówiła przyjęcia E. P. na I rok studiów na Kierunku Farmacja Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona w wyniku postępowania rekrutacyjnego na rok akademicki 2006/2007 uzyskała 142 punkty, podczas gdy minimalna liczba punktów kwalifikująca na I rok studiów wynosiła 144. Jako podstawę prawną przyjęto przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.) - w szczególności jej art. 169, statut Akademii Medycznej z dnia 17 czerwca 1991 r. z późniejszymi zmianami i uchwałę Senatu AM z dnia 30 maja 2005r. nr [...] z późniejszymi zmianami. Od powyższej decyzji E. P. złożyła odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu odwołania strona zwróciła się z prośbą o powtórne sprawdzenie punktacji odpowiedzi na pytanie nr 23a z egzaminu wstępnego z biologii oraz pytań nr 14 i 26 z egzaminu wstępnego z chemii. Strona stwierdziła, że po obejrzeniu swojej pracy i sprawdzeniu odpowiedzi ma wątpliwości co do oceny punktowej w/w zadań. Wskazywała również na niejednakowe traktowanie przy rekrutacji na studia kandydatów ze nowa matura i tych zdających egzamin wstępny. Rektor Akademii Medycznej po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 12 października 2006r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Rektor AM wskazał, że zgodnie z w/w uchwałą Senatu AM limit przyjęć na I rok studiów na Wydziale Farmaceutycznym – Kierunek Farmacja wynosił 95 miejsc. W wyniku postępowania rekrutacyjnego zakwalifikowano na I rok 96 kandydatów, którzy uzyskali co najmniej 144 punkty; wyczerpując limit kandydatów przyjętych. Uzyskane przez stronę 142 punkty nie wystarczały do przyjęcia jej na I rok studiów. Organ wskazał, że przedstawione przez stronę zastrzeżenia merytoryczne do treści pytań lub też interpretacji odpowiedzi nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ według opinii niezależnych ekspertów są nieuzasadnione. Odnosząc się do oceny merytorycznej odpowiedzi strony na pytanie nr 23a z biologii stwierdzono, że jest ona poprawna, natomiast błędna jest odpowiedź w zadaniu 23b. Tym samym uznano, że suma punktów które należało przyznać za to zadanie powinna wynieść 1. Z kolei zadania nr 14 i 26 zostały przez egzaminatora sprawdzone i ocenione zgodnie z modelem odpowiedzi i schematem punktowania. Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W uzasadnieniu skargi wskazano, na naruszenie przez organ odwoławczy równowagi stron poprzez oparcie rozstrzygnięcia na materiale, o którego istnieniu skarżąca nie wiedziała, tj. opiniach niezależnych ekspertów. Skarżąca podniosła nadto, że w swoim odwołaniu zakwestionowała punktację za zadanie nr 23a z testu z biologii oraz 14 i 26 z testu z chemii. Tym samym ekspert wykroczył poza granice odwołania poddając ocenie prawidłowość odpowiedzi oraz punktacji za zadanie 23b. W końcu skarżąca stwierdziła, że nadal podtrzymuje twierdzenie, że podana w odpowiedzi na zadanie nr 14 z testu z chemii jest oczywista omyłką pisarską, na co wskazuje fakt posługiwania się prawidłową jednostką w trakcie rozwiązywania zadania. Skarżąca podtrzymała też twierdzenia zawarte w odwołaniu dotyczące zadania nr 26 z testu z chemii, gdyż w udzieleniu odpowiedzi do tego zadania skarżąca omyłkowo przypisała numerowi II glikol zamiast formaldehydu. Oczywistość omyłki wynikała stąd, że w założeniu do zadania II przyporządkowany był formaldehyd. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Rektora AM wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, jednak z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Rektora Akademii Medycznej, utrzymującego w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Egzaminacyjnej AM odmawiającej przyjęcia E. P. na I rok studiów na Kierunku Farmacja Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera analiza uregulowań zawartych w art. 169 i 207 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm., zwana dalej ustawą) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak również odpowiednich przepisów Statutu Akademii Medycznej i uchwał Senatu tej uczelni regulujących warunki i tryb przyjęć na pierwszy rok studiów w roku akademickim 2006/2007. Zgodnie z art. 169 ust. 8 ustawy od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie, w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia, do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. . Podstawą odwołania może być jedynie wskazanie naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia, określonych przez Senat uczelni. Decyzję podejmuje rektor po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej. Decyzja rektora jest ostateczna. Z kolei przepis art. 207 ustawy stanowi, że do decyzji podjętych przez organ uczelni w sprawach rekrutacji na studia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepis o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja została wydana przez organ odwoławczy na podstawie opinii niezależnych ekspertów, nie zaś po rozpatrzeniu wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej, pomimo, że co innego wynika z jej treści. Na zadane przez Sąd pytanie dotyczące powyższej kwestii pełnomocnik organu odwoławczego w piśmie z dnia 21 czerwca 2007r. stwierdził, że: "nie istnieje dokument o nazwie Opinia Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej. Decyzja Rektora z dnia 12.10.2006r. została wydana m.in. w oparciu o opinię niezależnego eksperta, który odniósł się do merytorycznych zastrzeżeń skarżącej". Tym samym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem wniosku uczelnianej komisji rekrutacyjnej, co stanowi naruszenie art. 169 ust. 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i - zdaniem Sądu - naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei odnosząc się zarzutów skargi należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych - zarówno tym odnoszącym się do uregulowań uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), jak również orzecznictwie opartym na przepisach aktualnie obowiązującej ustawy – wskazywano, że sprawowana przez sąd kontrola zgodności z prawem nie może dotyczyć poprawności pytań egzaminacyjnych, czy dokonanej w toku postępowania kwalifikacyjnego oceny prac egzaminacyjnych. Tym samym Sąd nie może zająć merytorycznego stanowiska w kwestiach odnoszących się do prawidłowości dokonanych ocen prac egzaminacyjnych. Należy też wskazać, że organ odwoławczy rozpoznając odwołanie nie dokonał jego oceny z uwzględnieniem całości treści art. 169 ust. 8 ustawy, tj. bez odniesienia się do kwestii naruszenia warunków i trybu rekrutacji na studia. W końcu Sąd stwierdza, że nie mogło ujść jego uwadze, że orzekając w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się naruszenia art. 139 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W przepisie tym wprowadzono instytucję zakazu reformationis in peius, która należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa strony postępowania administracyjnego. Istotą tej instytucji jest stworzenie stronie odwołującej się gwarancji procesowych, iż w wyniku złożenia odwołania jej sytuacja prawna nie ulegnie pogorszeniu. Tym samym organ odwoławczy orzekając w sprawie ponownie może orzec o utrzymaniu w mocy zaskarżonej odwołaniem decyzji, bądź też zmienić ją i wydać decyzję bardziej korzystną dla odwołującej się strony. Organ ten nie może zaś wydać rozstrzygnięcia, które byłoby mniej korzystne od orzeczenia organu pierwszej instancji. Zdaniem Sądu, pomimo, że przepisy k.p.a. mają odpowiednie zastosowanie w sprawach rekrutacji na studia, to w/w przepis, jako mający istotne znaczenie dla zachowania uprawnień procesowych strony, miał tutaj zastosowanie. W niniejszej sprawie doszło do wydania orzeczenia o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, co sugerowałoby, że zakaz wynikający z cytowanego wyżej przepisu nie został naruszony. Należy jednak należy zauważyć, że jednym z elementów decyzji w sprawie przyjęcia na studia jest wskazanie ilości punktów uzyskanych w postępowaniu rekrutacyjnym. W przypadku skarżącej ilość ta wynosiła 142. Organ odwoławczy dokonując oceny zasadności podniesionych w odwołaniu zarzutów, przyznał w jednym przypadku skarżącej rację, uznając, że udzielona przez nią odpowiedź była prawidłowa, jednocześnie stwierdził jednak, że w innym pytaniu, nie objętym zakresem odwołania, skarżąca zrobiła błąd. Tym samym punktacja uzyskana z egzaminu pozostała niezmieniona. Właśnie to działanie stanowiło – w ocenie Sądu – naruszenie zasady wynikającej z art. 139 k.p.a., bowiem, w przypadku, gdyby organ ograniczył się jedynie do oceny zarzutów podniesionych w odwołaniu – co winien był uczynić - to pomimo, że orzeczenie - co do meritum - pozostałoby niezmienione, zmianie uległaby ilość punktów uzyskanych przez skarżącą w postępowaniu rekrutacyjnym. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd pominął w wyroku, mając na uwadze dyspozycję art. 152 w/w aktu prawnego, orzeczenie w przedmiocie niemożności wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 w/w ustawy odnosi się do aktów lub czynności które podlegają wykonaniu. W niniejszej sprawie nie istnieją zaś podstawy przemawiające za odniesieniem się do kwestii wykonalności w/w aktu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.