III SA/Gd 174/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Ł. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. Ł. na opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2009 r. (data stempla pocztowego) złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości 1 345,31 zł netto miesięcznie, jest posiadaczem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego o powierzchni 44,3 m2, oszczędności, których wysokość określił na 1 000 zł – 1 200 zł, w zależności od bieżących wydatków oraz samochodu marki [...], rok produkcji 1997, będącego przedmiotem postępowania o rejestrację. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, iż ponosi koszty utrzymania mieszkania, mediów, zaopatrzenia medycznego (protez, aparatów słuchowych, okularów), leków, których miesięczną wysokość określił w granicach 780 zł – 850 zł. Pozostałe dochody przeznacza na zakup żywności, odzieży, przejazdy i inne konieczne wydatki. W tych okolicznościach nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej – P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2009 r., doręczonym w dniu 22 czerwca 2009 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisu zeznania podatkowego za 2008 r., a w przypadku jego nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; kopii dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość otrzymywanej emerytury; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania wskazywanych we wniosku. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał odpis rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT-40A, w którym wykazano dochód za 2008 r. w wysokości 18 001,96 zł; odpis decyzji organu rentowego z dnia 18 marca 2009 r. w przedmiocie waloryzacji emerytury, na podstawie której miesięczna wysokość świadczenia do wypłaty od 1 marca br. wynosi 1 345,31 zł; zestawienie operacji na rachunku bankowym wnioskodawcy obejmujące okres od 5 do 29 czerwca 2009 r. Saldo rachunku w ostatnim dniu tego okresu wynosiło 946,60 zł. Ponadto wnioskodawca nadesłał kopie faktur za naprawę aparatu słuchowego: z 29 listopada 2007 r. na kwotę 66,34 zł i z 20 marca 2009 r. w kwocie 620,06 zł; oświadczenia o zakupie w maju br. dwóch par okularów korekcyjnych w łącznej kwocie około 500 zł oraz protez dentystycznych w cenie 700 zł; kopię rozliczenia kosztów ogrzewania lokalu mieszkalnego za okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r., wykazującego niedopłatę w kwocie 4 470,14 zł oraz kopię zawiadomienia Okręgowej Izby Radców Prawnych, iż w dniu 14 sierpnia 2001 r. na wniosek skarżącego została wykreślona z ewidencji prowadzona przez niego kancelaria radcy prawnego. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, iż wnioskodawca nie wykonał w pełnym zakresie nałożonego na niego obowiązku przedłożenia wymienionych w wezwaniu dokumentów. I tak w pierwszej kolejności wskazać należy, że pomimo upływu zakreślonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie nadesłał wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych obejmujących okres ostatnich trzech miesięcy. Przedłożone zestawienie operacji na rachunku wnioskodawcy obejmuje bowiem jedynie okres od 5 do 29 czerwca 2009 r. Ponadto, nadesłane rozliczenie kosztów ogrzewania nie potwierdza aktualnych wydatków z tytułu eksploatacji lokalu mieszkalnego, bowiem obejmuje okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. W konsekwencji powyższego stwierdzić trzeba, że przedłożony przez skarżącego materiał dowodowy nie potwierdza w pełni bardzo ważnych dla oceny jego sytuacji finansowej okoliczności jak: stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz aktualna wysokość wydatków związanych z eksploatacją zajmowanego aktualnie lokalu mieszkalnego. Niezależnie od powyższego należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 ww. ustawy co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Tymczasem ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia na urzędowym formularzu PPF wynika, iż ma on stałe źródło dochodu w postaci emerytury oraz oszczędności pieniężne, których wysokość określił na 1 000 – 1 200 zł. Środki te umożliwiają skarżącemu poniesienie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.