III SA/Gd 177/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie NSA Anna Orłowska, WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009 r. sprawy ze skargi A. i B. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ukarania grzywną z tytułu bezzasadnej odmowy okazania przedmiotu oględzin 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia 2 września 2008 r. [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących A. i B. C. 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia 2 września 2008 roku [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 88 § 1 w zw. z art. 123 i art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego ukarał A. i B. C. grzywną w wysokości 50 złotych. W uzasadnieniu postanowienia podano, iż pismem z dnia 8 sierpnia 2008 roku A. i B. C. zostali powiadomieni, że w dniu 26 sierpnia 2008 roku o godz. 9.00 zostaną przeprowadzone oględziny ich nieruchomości położonej w B. [...], celem ustalenia czy odbiór ścieków z ich posesji nie zakłóci należytego działania nowo uruchomionej przy Szkole Podstawowej w B. oczyszczalni ścieków z uwagi na jej parametry i konieczność zachowania efektu ekologicznego albowiem na etapie projektowania nie uwzględniono państwa C. jako potencjalnych dostawców ścieków. W wezwaniu wskazano, że w przypadku ważnych przyczyn uniemożliwiających adresatom udostępnienia nieruchomości w planowanym terminie winni o tym zawiadomić sekretarza gminy, podając propozycję innego terminu. W piśmie z dnia 19 sierpnia 2008 roku B. C. zakwestionował zasadność oględzin oraz ich wyznaczony termin. Nie podał żadnego innego terminu. Pismem z tej samej daty zawiadomiono A.B. C., że oględziny zostaną przeprowadzone w wyznaczonym terminie. W piśmie z dnia 26 sierpnia 2008 roku B. C. poinformował, że ustalona data przeprowadzenia oględzin jest nieaktualna i prosi o sprecyzowanie celu "tzw.oględzin". Ponieważ w wyznaczonym dniu Komisja nie zastała właścicieli i musiała odstąpić od czynności, organ uznał, że A. i B. C. bezzasadnie odmówili okazania przedmiotu oględzin W następstwie wniesienia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 2 stycznia 2009r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 88 § 1 w zw. z art. 85 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 nr 98 poz. 1071 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wydanego postanowienia wskazano na przepis art. 85 § 1 kpa. oraz art. 7 i 77 kpa., podając, że organ administracji publicznej powinien podjąć wszelkie dopuszczone prawem działania zmierzające do rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością, w tym zgromadzić i przeprowadzić wszelkie niezbędne do osiągnięcia tego celu środki dowodowe, co dotyczy także, gdy organ uzna to za stosowne, dowodu w postaci oględzin. Organ wskazał, że strona może kwestionować zasadność przeprowadzenia w toku postępowania oględzin i poddawać w wątpliwość poczynione w ich wyniku ustalenia. Wątpliwości te strona może wyrażać jednak albo w czasie samych oględzin albo w środku prawnym od orzeczenia wydanego m.in. na podstawie ustaleń dokonanych podczas oględzin. W konkluzji organ stwierdził, że odmowa okazania przedmiotu oględzin była bezzasadna a zatem ukaranie grzywną było prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. i B. C. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organy naruszyły podstawowe prawa obywatela do obrony swoich słusznych interesów, jest to przejaw samowoli urzędniczej co zmierza do dowolności działania organu samorządu gminnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie jakkolwiek nie z przyczyn w niej wskazanych. Wskazać należy, iż kognicji sądu administracyjnego w niniejszej sprawie poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Wójta gminy. W aktach sprawy znajduje się upoważnienie nr [...] do przeprowadzenia kontroli z dnia 30 września 2008r. Upoważnienie jako podstawę wydania podaje § 36 Uchwały nr [...] Rady Gminy z dnia 3 kwietnia 2006 roku w sprawie regulaminu dostarczania wody. Wynika z niego uprawnienie dla dokonania kontroli nieruchomości położonej w B. [...], której właścicielami są A. i B. C. w zakresie urządzenia pomiarowego, wodomierza głównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych i dokonania odczytu ich wskazań oraz dokonania badań i pomiarów a także sprawdzenia ilości i jakości ścieków wprowadzanych do sieci. Jako cel powyższej kontroli podano ustalenie czy odbiór ścieków z ww. posesji nie zakłóci należytego działania oczyszczalni zlokalizowanej przy Szkole Podstawowej w B., uwzględniając jej parametry w zakresie efektu ekologicznego. Organy jako konsekwencje niedopuszczenia do nieruchomości mającej podlegać kontroli, zastosowały przepis art. 88 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym ten "kto, będąc obowiązany do osobistego stawienia się (art.51), mimo prawidłowego wezwania nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny jako świadek lub biegły albo bezzasadnie odmówił [...] okazania przedmiotu oględzin albo udziału w innej czynności urzędowej, może być ukarany przez organ przeprowadzający dowód grzywną do 50 zł., a w razie ponownego niezastosowania się do wezwania – grzywną do 200 zł.[...]". Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdza, że w stanie faktycznym sprawy, organ nieprawidłowo zastosował wskazany w jego podstawie przepis procedury administracyjnej. Podkreślić trzeba, iż przepis ten może stanowić środek dyscyplinujący osób w nim wymienionych, jeśli w toku toczącego się postępowania administracyjnego utrudniają one przeprowadzenie dowodów. Wynika z powyższego, że może to nastąpić wyłącznie po wszczęciu konkretnego postępowania administracyjnego - o wszczęciu, którego strony zostały zawiadomione stosownie do przepisu art. 61 § 4 Kpa. Nie ulega wątpliwości, że z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sąd zwraca uwagę, że powołana w upoważnieniu uchwała została wydana na podstawie ustawy z dnia 7 czerwca 2001 roku o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U z 2006r, nr 123 poz.858). Niewątpliwie zgodnie z jej postanowieniami obowiązek udostępniania przez właścicieli, nieruchomości w celu dopuszczenia przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności wskazanych w okazanym upoważnieniu, jest przewidziany i w tym zakresie uchwalony regulamin jest zgodny z ustawą. Jednakże to nie oznacza, że do właściciela, który uniemożliwia dostęp do swojej nieruchomości w celu wykonania czynności określonych w art. 7 ustawy ( wym. także w § 36 w/w uchwały) zastosowanie znajduje przepis art. 88 § 1 kpa. w zw. z art.85 § 1 i 2 kpa. W reasumpcji stwierdzić należy, że organy w sposób nieuprawniony zastosowały wobec skarżących przepis art. 88 § 1 kpa., czym naruszyły przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Na mocy art. 152 w/w ustawy orzeczono jak w pkt 2 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając za podstawę art. 200 w/w ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu organy uwzględnią przedstawione wyżej rozważania.