III SA/Gd 179/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący M. A. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę A. A. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie złożonych oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 29 marca 2016 r. ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje wraz z matką i małoletnią siostrą. Łączny dochód rodziny wynosi 3.488,07 zł netto miesięcznie. Średniomiesięczne, stałe koszty związane z utrzymaniem zamieszkiwanego lokalu przedstawiciel ustawowy wnioskodawcy określił na kwotę 1.846,63 zł. Z kolei inne średniomiesięczne, stałe wydatki (w tym m.in. koszty wyżywienia, zakupu lekarstw, odzieży i obuwia, przejazdów komunikacją miejską) przedstawiciel ustawowy wnioskodawcy określił na kwotę 1.675,62 zł. Zgodnie z zawartym w formularzu PPF oświadczeniem wnioskodawca ani jego matka nie posiadają jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych ani ruchomości o wartości powyżej 5.000 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na rachunkach bankowych matka wnioskodawcy posiadała na dzień 31 marca 2016 r. odpowiednio: 500 zł (rachunek w A) oraz 752,53 zł (rachunek w B). W tym stanie uznano, co następuje. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy mieć na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie wobec osób charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, utrzymujące się wyłącznie ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; vide: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy ponadto wskazać, że w przypadku rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy analizie poddawane są dochody i sytuacja materialna wszystkich osób pozostających z podmiotem wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym. Świadczy o tym treść rubryk nr 6 i 10 urzędowego formularza PPF, gdzie zapisano, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach obejmuje dane wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Przenosząc powyższe zapatrywania w realia rozpatrywanej sprawy referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadnieniem dla powyższej konstatacji jest zestawienie kwoty deklarowanych i udokumentowanych dochodów rodziny z kwotami comiesięcznych należności obciążających matkę wnioskodawcy z różnych tytułów. W ocenie referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zaś oddalić w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca nie wykazał bowiem w toku prowadzonego postępowania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec faktu uzyskiwania przez matkę wnioskodawcy comiesięcznych, stałych dochodów nie można przyjąć, że ww. nie będzie w stanie uiścić jakichkolwiek kwot tytułem kosztów sądowych, które we wstępnym etapie przedmiotowego postępowania zamykają się kwotą wpisu od skargi w wysokości 100 zł (vide: § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Należy mieć zaś na uwadze, że koszty sądowe to w istocie wydatki bieżące w budżecie danego gospodarstwa domowego, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (w tym opłatami). Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – jak wskazano powyżej - może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku, o czym świadczą ww. okoliczności faktyczne odnoszące się do dochodów i stanu majątkowego matki wnioskodawcy. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 i z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata (punkt pierwszy sentencji postanowienia) oraz odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt drugi sentencji postanowienia).