III SA/Gd 18/13

WyrokWSA w Gdańsku2013-04-11

Skład orzekający: Elżbieta Kowalik-Grzanka, Alina Dominiak, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wycofaniu z obrotu produktów, co do których istnieje podejrzenie, że są środkami zastępczymi, może zostać wydana bez wcześniejszego przeprowadzenia badań bezpieczeństwa i bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o wycofaniu z obrotu produktów, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, że są środkami zastępczymi i stwarzają zagrożenie dla życia lub zdrowia, może zostać wydana bez wcześniejszego przeprowadzenia badań bezpieczeństwa. Organ ma prawo działać prewencyjnie w sytuacji podejrzenia zagrożenia. Ponadto, w przypadku niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego, organ może odstąpić od zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu przed wydaniem decyzji.
Stan faktyczny
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał decyzję o wycofaniu z obrotu i wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktów zapachowych, podejrzewając, że są one środkami zastępczymi. Decyzja została wydana na podstawie informacji od Policji o podejrzeniu sprzedaży takich produktów. Spółka "A" Sp. z o.o. wniosła sprzeciw wobec czynności kontrolnych, a następnie odwołanie od decyzji, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła obie decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 8 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie wycofania oraz wstrzymania wprowadzenia produktów do obrotu oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 13 września 2012 r., nr [[...]] powołując się na art. 4 pkt 27 i 34, art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, art. 27c ust. 1 i ust. 3 pkt 1, art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz art.104 oraz art. 108 § 1 k.p.a., w związku z podejrzeniem zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, wycofał z obrotu w sklepie "[[...]]" w M. produkty pod nazwą: a/ saszetka zapachowa "Orientalna Rosa" w ilości 47 sztuk, b/ saszetka zapachowa "Morski Nektar" w ilości 42 sztuki, c/ saszetka zapachowa "Wiśniowe Orzeźwienie" w ilości 42 sztuki, d/ saszetka zapachowa "Sosnowe Wzgórze" w ilości 37 sztuk, e/ saszetka zapachowa "Rozmarynowe Drzewo" w ilości 43 sztuki i zatrzymał je, a także wstrzymał wprowadzanie do obrotu wyżej wymienionych produktów i innych produktów, co do których zachodzi podejrzenie, że są środkami zastępczymi, na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa, nie dłuższy niż 18 miesięcy od dnia ich zabezpieczenia. Decyzji organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazano, że funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji wykonując czynności służbowe na terenie miasta Malborka stwierdzili, że grupa osób pali podejrzane produkty, zakupione w sklepie "[[...]]" w M. W związku z tym udali się do tego sklepu, w którym stwierdzili, że wprowadza się tam do obrotu zapakowane w woreczki foliowe susz i proszki różnych kolorów oraz zapachów. Organ poinformowany przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji o podejrzeniu wprowadzania do obrotu środków zastępczych w sklepie "[[...]]" w M. należącym do A., podjął działania wyjaśniające. Przeprowadził w tym sklepie w dniu 11 września 2012 r. kontrolę sanitarną, podczas której dokonał zabezpieczenia produktów, a następnie wydał opisaną wyżej decyzję. Pismem z dnia 14 września 2012 r. pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw w trybie art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zastrzeżenia dotyczące protokołu kontroli. Wskazał m.in., że organ błędnie wskazał właściciela sklepu "[[...]]" w M. oraz wadliwie przyjął, że spółkę obowiązuje prawo paszowe. Organ nie wskazał również na jakiej podstawie przyjął, że zabezpieczone produkty są środkami zastępczymi, ani nie uzasadnił odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Czynności kontrolne zostały podjęte bez udziału kontrolowanego ani osoby upoważnionej. Organ kontroli nie wskazał ponadto podstaw zatrzymania wskazanych w protokole produktów, a powołany przepis art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, stanowi o końcowej fazie postępowania i wydania rozstrzygnięcia w formie decyzji. W udzielonej odpowiedzi, tj. w piśmie z dnia 19 września 2012 r. organ uznał sprzeciw za niedopuszczalny i pozostawił bez rozpoznania. Podniósł, że Policja prowadzi postępowanie przygotowawcze w sprawie ewentualnego popełnienia przestępstwa przewidzianego w art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, a pracownicy organu na wezwanie Policji w toku tego postępowania dokonali jedynie zabezpieczenia dowodów w tym zakresie, co wynika z treści protokołu. W piśmie z dnia 26 września 2012 r., pełnomocnik skarżącej wskazał, że nie zostały wskazane okoliczności potwierdzające niedopuszczalność wniesienia sprzeciwu, a wszczęcie kontroli na podstawie art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest bezpodstawne. Organ nie wskazał, jakiemu przestępstwu albo wykroczeniu jego działania miałyby zapobiec. Nie może to być wskazane w protokole podejrzenie wprowadzenia do obrotu środków zastępczych, gdyż kodeks karny ani ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie przewidują takiego przestępstwa. Organ nie wykazał, aby podjęte czynności kontrolne były niezbędne. Ponadto organ przekroczył trzydniowy termin na rozpatrzenie złożonego sprzeciwu i wydanie postanowienia. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji pełnomocnik skarżącej wskazał, że nakazanie wycofania z obrotu produktów na czas, niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa, nie dłuższy niż 18 miesięcy, budzi wątpliwości co do zakresu rozstrzygnięcia, okresu na jaki zostało ono wydane, uniemożliwia weryfikację jego wykonania przez stronę i obronę jej praw. Decyzja została w sposób nieprawidłowy uzasadniona. Organ nie wskazał okoliczności, które potwierdzałyby istnienie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia, ani dowodów. Nie odniósł się do tego, że produkty nie są przeznaczone do spożycia i zawierają ostrzeżenia. Stronę pozbawiono również prawa do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji i ustosunkowania się do materiału dowodowego. Również w sposób niezgodny z przepisami prawa, decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Nadto kontrola była przeprowadzona w sposób naruszający przepisy prawa, w tym ustawę o swobodzie działalności gospodarczej. Nie doręczono upoważnień ani też nie okazano stronie legitymacji służbowych. Organ nie rozpatrzył również sprzeciwu na czynności kontrolne. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 8 listopada 2012 r. nr [[...]] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podkreślono, że w sytuacji, gdy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a., nie ma zastosowania art. 81 k.p.a. Użyte w art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej sformułowanie "uzasadnione podejrzenie" wskazuje na charakter uprawnień organu. Jest to zatem uprawnienie o charakterze prewencyjnym, za pomocą którego organy mogą zapobiegać wytwarzaniu, wprowadzaniu do obrotu produktów stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. W istocie produkty, których ten przepis dotyczy, nie muszą posiadać faktycznego przymiotu "stwarzającego zagrożenie dla życia lub zdrowia", a tylko w momencie wydawania decyzji wzbudzać podejrzenie, że taki przymiot posiadają. Dopiero badania tych produktów i ocena ich bezpieczeństwa wykaże, czy produkty te stwarzają zagrożenie życia i zdrowia, co pozostaje bez wpływu na ważność wydawanej decyzji. Podejmując działania kontrolne organ I instancji miał uzasadnione podejrzenie, że produkty wyszczególnione w decyzji mogą być kupowane i używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej, lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. W przypadku takiego podejrzenia nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie może budzić zastrzeżeń w świetle nadrzędnego celu organu jakim jest ochrona życia i zdrowia ludzi. Czas przeprowadzenia oceny i badania bezpieczeństwa produktów w instytutach badawczych laboratoriach jest różny i zależy od rodzaju próbki, stopnia skomplikowania analizy, własnych procedur laboratoryjnych placówki. Dlatego w celu rzetelnej realizacji przepisu ustawy organ nie mógł bardziej doprecyzować okresu niezbędnego do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa zatrzymanych produktów. Także zarzut przeprowadzenia czynności kontrolnych u przedsiębiorcy z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej organ odwoławczy uznał za niezasadny. Kompetencje w sprawie nadzoru nad przestrzeganiem zakazu udostępniania osobom trzecim środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów i środków zastępczych podzielone zostały pomiędzy dwa organy: Policję i organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organy te mogą działać od siebie niezależnie, jak również ze sobą współpracować. Działania organu I instancji zostały dokonane w wyniku powiadomienia przez Policję o podjęciu czynności służbowych w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym w sprawie sklepu z tzw. środkami zastępczymi - dopalaczami. Tym samym stanowisko tego organu o zastosowaniu m.in. art. 79 ust.2 pkt 2 i art. 84d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest słuszne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Sanitarnego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, pełnomocnik skarżącej wniósł o ich uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Organowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez nieokreślenie w sposób jasny i precyzyjny terminu, na jaki zostały wycofane produkty i zatrzymane przez organ. A także naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak właściwego uzasadnienia faktycznego, jak i prawnego, w szczególności nie odniesienie się do dowodów wskazanych i przekazanych przez skarżącego w sprawie, niewystarczające wskazanie faktów i dowodów, na podstawie których organ uznał, iż co do zatrzymanych produktów istnieje podejrzenie, że są to środki zastępcze, a także niewyjaśnienie okoliczności, z powodu których organ uznał, iż produkty te stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia. Wskazano także na naruszenie przepisów prawa materialnego art. 79, art. 79a, art. 79b, art. 80, art. 84c i art. 84d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez ich niezastosowanie i przeprowadzenie kontroli w sposób niezgodny z przepisami prawa oraz art. 77 ust. 6 tej ustawy poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie kontroli, która została przeprowadzona z rażącym naruszeniem przepisów. Organ nie miał też podstaw do zastosowania środków przewidzianych w przepisach ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w odniesieniu do wycofanych i zatrzymanych produktów - art. 27 c ust. 1 i ust. 3 ustawy. Nie zapewniono także stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, nie zawiadamiając o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji organ I instancji oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów - art.10 § 1 i art. 81 k.p.a. Podniesiono, że przed wszczęciem kontroli w sklepie, skarżącej nie doręczono upoważnień ani nie okazano legitymacji służbowych. Organ nie wskazał i nie uzasadnił okoliczności odstąpienia na podstawie art. 79 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Niejasny związek między niezawiadomieniem o przeprowadzeniu kontroli, a uzasadniającym je Rozporządzeniem nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. Podkreślono, że skarżący nie prowadzi sprzedaży pasz czy żywności dla zwierząt. Nadto w protokole nie umieszczono wzmianki o pouczeniu, a czynności kontrolne zostały podjęte bez udziału kontrolowanego czy osoby do tego upoważnionej. Podkreślono, że sprzeciw organ pozostawił bez rozpatrzenia i nie odstąpił od czynności kontrolnych. Twierdzenia organu o wszczęciu kontroli na podstawie art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej są bezpodstawne. Organ nie wskazał jakiemu przestępstwu czy wykroczeniu jego działania miałyby zapobiec albo jakie dowody przestępstwa zostały zabezpieczone. Wskazanie przez organ w protokole "kontrola interwencyjna na wniosek policji w Malborku w związku z podejrzeniem wprowadzania do obrotu środków zastępczych" nie wypełnia przesłanki zastosowania art. 79 ust. 2 pkt 2, a tym samym art. 84d ustawy, gdyż kodeks karny ani ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii nie przewiduje takiego przestępstwa. Organ nie wykazał także niezbędności podjętych czynności kontrolnych. Ponadto organ przekroczył trzydniowy termin na rozpatrzenie sprzeciwu i wydanie postanowienia. Organy nie odniosły się także do okoliczności, że zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia i zawierają stosowne ostrzeżenia. Brak jest uzasadnienia dla nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Nie zawiadomiono również strony ani jej pełnomocnika o zakończeniu postępowania, uniemożliwiając zapoznanie się z materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Nie dopatrzono się naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym przepisu art. 10 § 1 k.p.a. Zaznaczono, że pełnomocnik skarżącego nie wykazał, w jakim stopniu wskazane przez niego uchybienia m.in. brak zawiadomienia, miały wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem i polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 listopada 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 września 2012 r., której treść została przywołana na początku niniejszego uzasadnienia. Podstawę prawną zapadłego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., nr 212, poz. 1263, ze zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 124). Rolą Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest, wynikająca z art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego, a katalog sposobu realizacji tych zadań - co wynika ze sformułowania "w szczególności" - nie ma charakteru zamkniętego. Należy podkreślić, że uprawnienie do wydania decyzji w niniejszej sprawie związana jest z unormowaniami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy przeciwdziałanie narkomanii realizuje się m. in. przez działalność zapobiegawczą, ograniczanie szkód zdrowotnych i społecznych, zwalczanie niedozwolonego obrotu, wytwarzania, przetwarzania, przerobu i posiadania substancji, których używanie może prowadzić do narkomanii . Przepis art. 44 b tej ustawy zakazuje wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Jak wynika z definicji ustawowej zawartej w art. 4 pkt 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - środek zastępczy - to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używana zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Natomiast pojęcie - wprowadzanie do obrotu - to udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych - art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Zgodnie z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przepis art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej stanowi, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. Z kolei art. 27c ust. 3 tej ustawy stanowi, że w przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 właściwy państwowy inspektor sanitarny: 1) zatrzymuje produkt; 2) nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia nie dłuższy niż 3 miesiące. Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 220, poz. 1447 ze zm.). Jak wynika z treści powyższych przepisów wydanie decyzji, o której mowa w art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, wymaga istnienia - uzasadnionego podejrzenia - że produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Przy czym art. 44c ust. 1 ustawy o narkomani, który uprawnia organ do odpowiedniego zastosowania tego przepisu ustawy, stanowi tylko o zachodzeniu podejrzenia, że produkty są środkami zastępczymi. Czyli w tym ostatnim przypadku wystarczy samo tylko podejrzenia. Niemniej takie podejrzenie i to uzasadnione, w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniało. Jak wynika bowiem z załączonej do akt sprawy notatki urzędowej sporządzonej dnia 11 września 2012 r. przez starszego aspiranta Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w tym dniu wykonywane były czynności służbowe - rozpoznania pod kątem sprzedaży dopalaczy. W wyniku ich przeprowadzania w sklepie "[[...]]" w M. ujawniono woreczki foliowe, które zawierały kolejne woreczki foliowe z zawartością substancji w postaci suszu - koloru zielonego i białego, oraz wyczuwalne były różnego rodzaju zapachy. W tym czasie dokonano również zakupu jednego z tych środków o nazwie "Rozmarynowe drzewo" za kwotę 40 zł. W notatce tej podniesiono, że wezwano pracowników organu pierwszej instancji celem wykonania czynności badawczych i zabezpieczających, gdyż ujawnione środki chemiczne, wyglądem i zapachem wskazywały, że mogą to być środki zastępcze - dopalacze. Zatem w takiej sytuacji, będąc w posiadaniu informacji z Policji o sprzedaży w sklepie środków, co do których zachodziło podejrzenie, że są środkami zastępczymi, organ pierwszej instancji był nie tylko uprawniony ale i zobowiązany do przeprowadzenia kontroli, jak i zabezpieczenia tych produktów. Można tu zauważyć, że okoliczność, iż środki zastępcze tzw. dopalacze mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego jest okolicznością notoryjnie znaną. Zaistniała więc sytuacja uprawniała organ pierwszej instancji do wydania decyzji o wycofaniu z obrotu wymienionych w decyzji produktów, wstrzymania wprowadzania produktów do obrotu oraz zatrzymania produktów. Decyzja taka miała oparcie w przywołanych przepisach art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przy czym należy wskazać, że podejmowane działania organu mają na celu przeprowadzenie oceny i badań bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzkiego zatrzymanych produktów. Dopiero ich wyniki mogą stanowić podstawę do orzeczenia stosownych zakazów zgodnie z dyspozycją art. 27c ust. 6 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Można dodać, że w aktach sprawy znajduje się również notatka urzędowa datowana na dzień 14 września 2012 r. sporządzona przez starszego aspiranta Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji, w której wskazano na dokonanie w przedmiotowym sklepie zakupu tego typu środka, a następnie jego spalenie przez kupującego i inne osoby. W tej sytuacji z niewadliwą należy uznać także decyzję organu odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Tym samym zarzut naruszenia art. 27 c ust. 1 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest nie zasadny. W ocenie Sądu, także pozostałe zarzuty skargi są również niezasadne. Na wstępie trzeba wskazać, że sformułowane w skardze zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogą powodować uchylenie decyzji tylko w przypadku, gdy naruszenie prawa lub przepisów postępowania miały wpływ lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem podniesione zarzuty mogłyby skuteczne (prowadzić do uchylenia decyzji) tylko w przypadku wykazania, że ich naruszenie miało wpływ lub istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wpływu skarżąca spółka nie wykazała. Należy również zauważyć, że tylko naruszenie przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik kontroli, powoduje, że dowody przeprowadzone w toku kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Również takiego istotnego wpływu naruszeń na wynik kontroli skarżąca nie wykazała. Jak wynika ze zgromadzonego materiału w sprawie, kontrola sanitarna w sklepie "[[...]]" w M. została przeprowadzona w dniu 11 września 2012 r., a przeprowadzający ją pracownicy posiadali upoważnienia do czynności kontrolnych. W protokole kontroli sanitarnej zostały powołane numery upoważnień: nr [[...]] i nr [[...]]. Jednak istotne jest, że czynności kontrolne zostały zakończone w tym samym dniu o godzinie 21. Natomiast dopiero w dniu 14 września 2012 r. skarżąca spółka wniosła sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania czynności kontrolnych (okoliczność poza sporem). Stosownie do unormowań art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności kontrolnych z naruszeniem przepisów ustawy. Wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia. Z treści przepisów jednoznacznie wynika, że przedmiotem sprzeciwu są czynności kontrolne, a jego wniesienie wywołuje skutki w odniesieniu do przeprowadzanych przez pracowników organu czynności kontrolnych (będących w toku). Analiza przewidzianych w ustawie przepisów, dotyczących wniesienia sprzeciwu nie może pozostawiać wątpliwości, że po zakończeniu czynności kontrolnych wniesienie sprzeciwu nie może wywołać skutków. Brak jest bowiem możliwości wstrzymania czynności kontrolnych, a następnie wydania postanowienia o odstąpieniu lub kontynuowaniu czynności kontrolnych. Zatem w tym zakresie, dotyczącym wniesionego sprzeciwu, postępowanie jako bezprzedmiotowe powinno zostać umorzone (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1532/10, orzeczenie dostępne w internecie). Organ natomiast w piśmie z dnia 19 września 2012 r. powiadomił skarżącą spółkę, że sprzeciw jest niedopuszczalny. Niemniej ta okoliczność pozostaje bez wpływ na istotę i prawidłowość zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Wniesiony bowiem sprzeciw był bezskuteczny i nie mógł tym samym wywołać zamierzonego przez skarżącą skutku. Przechodząc dalej, to niezasadny jest zarzut skargi, zgodnie z którym organ nie określił w sposób jasny i precyzyjny terminu, do którego zostały wycofane i zatrzymane produkty. Nie może budzić wątpliwości, że organ wycofał i wstrzymał wprowadzanie do obrotu produkty na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań bezpieczeństwa, a mianowicie nie dłuższy niż 18 miesięcy od dnia dokonania zabezpieczenia. Określony został zatem maksymalny, zgodny z przepisem ustawy okres, na jaki uprawniony jest zatrzymać produkty, właściwy państwowy inspektor sanitarny (art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Ponadto określenie w taki sposób terminu, umożliwia wcześniejszy zwrot produktów, jeśli oceny i badania potrwają krócej niż 18 miesięcy. Powoduje to uproszczenie i skrócenie postępowania oraz jest korzystniejsze dla strony. Nie można podzielić poglądu skarżącej o naruszeniu art. 10 § 1 k.p.a. i 81 k.p.a. przez nie zapewnienie jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania przez brak zawiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Pamiętać bowiem należy, że art. 81 k.p.a. pozwala co prawda na uznanie okoliczności faktycznej za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów- chyba, że zachodzą okoliczności , o których mowa w art. 10 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 10 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w art. 10 § 1 k.p.a., dotyczącej zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zabranych dowodów, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego. Zdaniem Sądu, sprawa niniejsza niewątpliwie wymagała szybkiego załatwienia ze względu na niebezpieczeństwo co najmniej dla zdrowia ludzkiego. Ponadto zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GSK 431/12 , publ. LEX nr 1145527). Skarżąca takiej zależności nie wykazała. Zarzut dotyczący naruszenia art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak właściwego uzasadnienia decyzji jest niezasadny. W ocenie Sądu, organy administracji w sposób wystarczający uzasadniły wydane przez siebie decyzje przedstawiając stan faktyczny sprawy i przywołując stosowne przepisy prawa. Ponadto wbrew stanowisku strony, uzasadniły także decyzję w części dotyczącej nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego (co chociażby w świetle powszechnie znanych informacji o ciężkich zatruciach spowodowanych przez dopalacze jest uzasadnione). Stosownie bowiem do art. 108 § 1 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności m.in. wówczas, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Taka niezbędność ochrony zwłaszcza zdrowia w sprawie zaistniała. Na zakończenie należy podkreślić, że istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest to, że organy zasadnie uznały, że wprowadzane przez skarżącą do sprzedaży specyfiki mogą nieść zagrożenie dla życia i zdrowia, oraz podjęły działania w oparciu o przepisy prawa, stosując środki przewidziane w ustawach. Na organach tych ciąży obowiązek ochrony fundamentalnych wartości, takich jak życie i zdrowie ludzkie. Wymaga to często podejmowanie szybkich i adekwatnych czynności do zaistniałych sytuacji, które mają służyć realizacji ustawowego celu. Mając powyższe na uwadze, wobec nie stwierdzenia naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło