III SA/Gd 18/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 15 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci kosztów szkolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 11 października 2013r. nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013r. Nr 267) – dalej k.p.a. oraz art. 9 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1, ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 674 ze zm.), orzekł o zwrocie w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci sfinansowania kosztów szkolenia w kwocie 1 010,20 zł. W uzasadnieniu podano, że w dniu 19 czerwca 2013r. S. K. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. i został skierowany na szkolenie "profesjonalny pracownik obsługi klienta" w okresie od 8 lipca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. Do PUP wpłynęła informacja, że w okresie od 29 maja 2013 r. do 16 lipca 2013 r. ww. pobierał zasiłek chorobowy i tym samym nie spełniał warunku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, aby nadać status osoby bezrobotnej. W oparciu o te dane została wydana decyzja o odmowie uznania ww. za osobę bezrobotną, jednocześnie podając, że na szkolenie może być skierowana tylko osoba z takim statutem. W związku z tym organ poniósł niesłuszne koszty szkolenia S. K. i na podstawie art. 76 ust. 1 w zw. z art. 76 ust. 2 pkt 4 ustawy należało orzec o ich zwrocie. W odwołaniu od ww. decyzji S. K. wniósł o anulowanie kosztów podnosząc, że nie uczestniczył w szkoleniu i nie odebrał świadczenia w postaci szkolenia. Zatem nie powstały koszty szkolenia. Nie pobrał żadnych materiałów szkoleniowych i takie nie zostały mu też wydane. Jako osoba przebywająca na zwolnieniu lekarskim zgłosił się osobiście do urzędu pracy w dniu 8 lipca 2013 r., gdzie złożył oświadczenie z informacją, że przebywa na takim zwolnieniu. Decyzją z dnia 15 listopada 2013r. nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 76 ust. 1 i 2 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odnosząc się do dotychczasowego przebiegu postępowania podał, że S. K. w dniu rejestracji nie spełniał kryteriów zapisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, gdyż ze względu na stan zdrowia był niezdolny do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy oraz przesłanek art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy, bowiem pobierał zasiłek chorobowy w okresie od 29 maja 2013 r. do 16 lipca 2013r. Dalej wskazano, że S. K. został skierowany w dniu 2 lipca 2013r. przez organ zatrudnienia I instancji na szkolenie osoby bezrobotnej w ramach projektu "Kierunek — Praca" współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Społecznego z zakresu "profesjonalny pracownik obsługi klienta" organizowane przez instytucję szkoleniową "Polskie Towarzystwo Ekonomiczne Oddział w G." odbywające się w terminie od 8 lipca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. Ustalono, że na liście obecności w dniu 8 lipca 2013 r. S. K. potwierdził własnoręcznym podpisem swoje uczestnictwo w zajęciach. W ocenie organu podjęcie przez stronę - po uprzednim zakwalifikowaniu - szkolenia i udział w zajęciach w pierwszym dniu szkolenia miało znaczenie, ponieważ S. K. nie był uprawniony do posiadania statusu bezrobotnego, a tym samym do uczestnictwa w szkoleniu, ze względu na fakt pobierania zasiłku chorobowego przed dniem rejestracji oraz niezdolność do podjęcia zatrudnienia w powodu choroby w dniu rejestracji w PUP. Ponadto uczestnictwo S. K. w dniu 8 lipca 2013 r. na szkoleniu wywarło skutek niemożności skierowania na jego miejsce innej osoby bezrobotnej. Z przyczyn leżących po stronie ww. Powiatowy Urząd Pracy w G. przeszkolił wyłącznie 9 osób bezrobotnych, ponosząc koszty szkolenia za 10 osób zakwalifikowanych, w tym strony. Organ, w aktach sprawy nie znalazł także żadnego dowodu, z którego by wynikało, że w dniu rozpoczęcia szkolenia S. K. poinformował o wystąpieniu pomyłki w dniu rejestracji. Dodano, że w dniu rejestracji w PUP S. K. podpisał "Oświadczenie Bezrobotnego" w części "C" karty rejestracyjnej bezrobotnego - pkt 4 wskazanego oświadczenia, iż nie pobiera (...) zasiłku chorobowego - po ustaniu zatrudnienia. Ponadto pomimo tego, że S. K. był świadom, iż jest czasowo niezdolny do podjęcia pracy z powodu choroby do dnia 16 lipca 2013 r., pobierając zasiłek chorobowy zarejestrował się jako bezrobotny, a fakt ten zgłosił w Urzędzie Pracy dopiero w dniu 8 lipca 2013 r. składając stosowne oświadczenie. Tym samym w dniu rejestracji wprowadził w błąd organ zatrudnienia I instancji deklarując swoją zdolność i gotowość do podjęcia pracy, jako bezrobotny, co skutkowało jego udziałem w rekrutacji i szkoleniu, a tym samym poniesionymi kosztami szkolenia. Organ wyjaśnił też, że koszty szkolenia zostały wyliczone proporcjonalnie do długości okresu, w którym strona odbywała szkolenie i zgodnie z umową szkoleniową z dnia 2 lipca 2013r. Na podstawie pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lipca 2013 r. znak [...] informującego, że S. K. "pobiera zasiłek chorobowy w okresie od 29.05.2013 r. do 16.07.2013 r." organ uznał, że nie posiadał uprawnień do udziału w ww. szkoleniu. Nie spełniał bowiem w dniu 19 czerwca 2013 r. podstawowych przesłanek art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ww. ustawy do nabycia statusu osoby bezrobotnej. Ponadto podano, że bez znaczenia prawnego w sprawie były pozostałe okoliczności podnoszone przez stronę, gdyż mające w niej zastosowanie przepisy nie czynią z ich tytułu żadnych wyjątków w zakresie swojego obowiązywania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję S. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: 1. art. 7, 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. czy i kiedy skarżący złożył oświadczenie o wystąpieniu pomyłki przy rejestracji jako osoby bezrobotnej, a tym samym czy nieukończenie szkolenia "Profesjonalny pracownik obsługi klienta" organizowanego przez Powiatowy Urząd Pracy w G. nastąpiło z własnej winy strony, co z kolei mogło mieć wpływ na niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 6 w zw. z art. 76 ust. 1 i 2 pkt. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; 2. art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w wyniku uznania przez organ okoliczności sprawy za udowodnione na podstawie niepełnego materiału dowodowego, tj. niezawierającego ustalenia czy i kiedy złożone zostało przez stronę oświadczenie woli o wystąpieniu pomyłki przy rejestracji, co mogło mieć wpływ na niewłaściwe zastosowanie art. 41 ust. 6 w zw. z art. 76 ust. 1 i 2 pkt. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; 3. art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji zawierającej wady powyżej opisane. Skarżący zarzucił, że organ nie zgromadził w sprawie całego materiału dowodowego, ani nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy w stopniu umożliwiającym wydanie decyzji. Organ nie ustalił, czy skarżący informował organ I instancji o tym, że podczas rejestracji w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej zaszła pomyłka polegająca na uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, pomimo że przebywał on do dnia 16 lipca 2013r. na zwolnieniu lekarskim. Natomiast okoliczność, że w aktach sprawy nie znajduje się pisemny dowód na złożenie oświadczenia woli przez stronę nie świadczy jeszcze o tym, że skarżący takiego oświadczenia nie złożył. Twierdził, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji powinny dążyć do pełnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że pomyłka przy rejestracji nie wynikała ze złej woli zmierzającej do pobrania nienależnego świadczenia, a jedynie z braku dostatecznego rozeznania w różnicy pomiędzy faktem przebywania na zwolnieniu lekarskim, pobieraniem zasiłku chorobowego a prawem do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. W jego ocenie nie doszło do spełnienia przesłanek wskazanych w art. 41 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia, gdyż nie działał w sposób świadomy w celu nieprawidłowego wykorzystania środków z urzędu pracy. Niezwłocznie po stwierdzonej pomyłce podjął kroki zmierzające do wyjaśnienia sytuacji i zrezygnował z dalszego uczestnictwa w szkoleniu. Zarzucał organom wewnętrzne sprzeczności, gdyż z jednej strony organ w trakcie zwolnienia lekarskiego przyznał mu status osoby bezrobotnej i skierował na szkolenie, z drugiej zaś domaga się zwrotu kosztów szkolenia uważając, że już w chwili rejestracji statusu osoby bezrobotnej nie powinien był przyznać. Niezrozumiałym było też obciążanie go kosztami za całe szkolenie skoro już pierwszego dnia poinformował o zaistniałej pomyłce. Organ mając taką wiedzę winien był zgłosić ten fakt organizatorowi szkolenia i zwrócić się o wystawienie rachunku od instytucji szkoleniowej tylko za 9 osób. Co do okoliczności podpisania przez niego oświadczenia bezrobotnego w części C karty rejestracyjnej podał, że nie został przez żadnego pracownika PUP w G. poinformowany o różnicy w pobieraniu świadczenia chorobowego a przebywania na zwolnieniu lekarskim. Uważał, że skoro podał, że do dnia 16 lipca 2013 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim to PUP nie zarejestruje go jako osoby bezrobotnej, a tym bardziej nie skieruje na szkolenie. Na potwierdzenie swojego stanowiska w sprawie przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowił przepis art. 76 ust. 1 i 2 pkt 4 w związku z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 674 ze zm.), dalej zwanej "ustawą". Zgodnie ze wskazaną regulacją osoba, która pobrała nienależnie świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenie decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne (art. 76 ust. 1). Zgodnie z art. 76 ust. 2 pkt 4 ustawy za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się koszty szkolenia w przypadku określonym w art. 41 ust. 6 ustawy. Przepis ten stanowi, że osoba, która z własnej winy nie ukończyła szkolenia, jest obowiązana do zwrotu kosztów szkolenia, chyba że powodem nieukończenia szkolenia było podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Z treści przytoczonego wyżej przepisu wynika, że koniecznym warunkiem uznania nienależnego charakteru świadczenia pieniężnego pobranego przez osobę bezrobotną jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: nieukończenie szkolenia, więc niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku ukończenia szkolenia nałożonego na bezrobotnego, na które skierował go organ pracy oraz wina bezrobotnego, rozumiana jako naganny stosunek psychiczny osoby do podejmowanego działania, uzewnętrzniający się w podjęciu lub zaniechaniu podjęcia określonych czynności i wyrażający się w zachowaniu umyślnym lub nieumyślnym (lekkomyślność lub niedbalstwo), przy czym okolicznością wyłączającą odpowiedzialność finansową jest podjęcie zatrudnienia, jako powód nieukończenia szkolenia. W sprawie jest bezsporne, że skarżący nie wykonał nałożonego nań obowiązku ukończenia szkolenia, na które skierował go organ pracy, co nie nastąpiło z powodu podjęcia zatrudnienia. Tym samym kwestią sporną było ustalenie czy nieukończenie przez skarżącego szkolenia nastąpiło z jego winy. Skarżący został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy w G. na szkolenie, które miało się odbyć w dniach od 8 lipca 2013 r. do 19 lipca 2013 r., co wynika wprost ze skierowania na szkolenie, którego odbiór skarżący pisemnie potwierdził. Na taki też okres została zawarta umowa szkoleniowa. Skarżący własnoręcznie potwierdził też swoją obecność w pierwszym dniu szkolenia tj. w dniu 8 lipca 2013 r. Tym samym niewątpliwie wystąpiła pierwsza przesłanka omawianego przepisu, tzn. rozpoczęcie szkolenia przez bezrobotnego. Dla ustalenia faktu rozpoczęcia przez skarżącego szkolenia wystarczające było przyjęcie przez niego skierowania oraz stawienie się na pierwszych zajęciach w dniu 8 lipca 2013 r. Te dwa zdarzenia pociągały za sobą zobowiązanie organu pierwszej instancji względem wykonawcy umowy szkoleniowej do pokrycia kosztów szkolenia skarżącego w wysokości ustalonej w umowie. Chybiony jest tym samym podnoszony przez skarżącego w odwołaniu, jak również w skardze zarzut, że został obciążony pełnymi kosztami szkolenia w sytuacji, gdy nie uczestniczył w szkoleniu, nie powstały zatem koszty w postaci kosztów szkolenia. Nie miał również racji skarżący twierdząc, że z przepisów prawa wynika, że ze szkolenia można zrezygnować, bez konieczności ponoszenia jego kosztów, w przypadku podjęcia pracy zarobkowej oraz w przypadku przebywania na zwolnieniu lekarskim. Z treści powołanego wcześniej art. 41 ust. 6 ustawy wynika bowiem, że z obowiązku tego zwalnia jedynie podjęcie zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub działalności gospodarczej. Również w podpisanym przez skarżącego skierowaniu na szkolenie osoby bezrobotnej znajduje się zapis odpowiadający treści art. 41 ust. 6 ustawy i zobowiązanie skarżącego do zwrotu kosztów szkolenia. W przypadku przebywania bezrobotnego w toku szkolenia na zwolnieniu lekarskim, ma to znaczenie -odnośnie obowiązku uiszczenia przez PUP kosztów szkolenia – tylko w przypadku, gdy było to przyczyną niepodjęcia szkolenia w terminie wskazanym w skierowaniu. Jako że skarżący rozpoczął szkolenie w terminie, zgłoszony przez niego później fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie zwalniał urzędu pracy z obowiązku uiszczenia kosztów jego szkolenia. Odnosząc się do postawionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził, że są one zasadne, jakkolwiek nie z przyczyn podniesionych w skardze. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przyjęta przez skarżącego linia obrony wyraża się w twierdzeniu, że złożył w urzędzie pracy oświadczenie o wystąpieniu pomyłki przy rejestracji jako osoby bezrobotnej, czego organy nie wyjaśniły i do czego, tym samym się nie odniosły. W aktach administracyjnych znajduje się złożone przez skarżącego w dniu 8 lipca 2013 r. w urzędzie pracy oświadczenie, w którym stwierdził, że: " Utraciłem pracę w wyniku zwolnienia dyscyplinarnego podczas trwania zwolnienia lekarskiego które na dzień dzisiejszy wystawione jest do 16.07.2013." W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał na złożenie przez stronę takiego oświadczenia, jednocześnie jednak organ ten, odnosząc się do treści odwołania stwierdził, że brak jest w aktach sprawy dowodu o poinformowaniu kogokolwiek w dniu szkolenia o wystąpieniu pomyłki przy rejestracji. Skarżący pytany na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. stwierdził, że oświadczenie o wystąpieniu pomyłki przy rejestracji jako osoby bezrobotnej, o którym mowa w skardze, jest tym samym oświadczeniem, które złożył w dniu 8 lipca 2013 r. w PUP. Z powyższego wynika, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 7, 77 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, tj. czy i kiedy skarżący złożył oświadczenie o wystąpieniu pomyłki przy rejestracji jako osoby bezrobotnej, skoro dokument taki znajduje się w aktach sprawy. Tym samym niezasadnie też zarzucono naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego w wyniku uznania przez organ okoliczności sprawy za udowodnione na podstawie niepełnego materiału dowodowego tj. niezawierającego ustalenia czy i kiedy złożone zostało przez stronę oświadczenie woli o wystąpieniu pomyłki przy rejestracji. Należy przy tym podzielić stanowisko organu odwoławczego, że nie można przyjąć, iż doszło do pomyłki przy rejestracji skarżącego jako osoby bezrobotnej. Skarżący w dniu rejestracji w urzędzie pracy podpisał "Oświadczenia Bezrobotnego", w którym poświadczył że po ustaniu zatrudnienia nie pobiera zasiłku chorobowego. Jak się później okazało, nie było to zgodne z prawdą, co wyklucza przyjęcie, że doszło do pomyłki przy rejestracji. Odnosząc się z kolei do twierdzenia skarżącego, że nie działał w sposób świadomy w celu nieprawidłowego wykorzystania środków z urzędu pracy, poświadczeniem czego są podjęte przez niego w dniu 8 lipca 2013 r. działania, to należy wskazać, że wszystkie wskazane wcześniej, istotne dla sprawy okoliczności wprost wskazują na odpowiedzialność skarżącego, o której mowa w art. 41 ust. 6 ustawy. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organy obu instancji miały podstawy by stwierdzić, że skarżący przerwał szkolenie z własnej winy, tym samym należało orzec o zwrocie przez niego kosztów szkolenia. Mimo powyższego Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, bowiem została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.). W myśl § 9 ust. 7 umowy szkoleniowej, jeżeli bezrobotny odbył tylko cześć planowanych zajęć na szkoleniu, PUP zwraca koszt szkolenia skalkulowany jako suma kosztów zmiennych, w wysokości proporcjonalnej do odbytych zajęć oraz kosztów stałych w pełnej wysokości. Jak wynika z kosztorysu szkolenia koszty szkolenia jednej osoby wynosiły 1080,00 zł i składały się na nie koszty stałe w łącznej wysokości 905 zł i koszty zmienne w łącznej wysokości 175 zł ( w tym koszty materiałów szkoleniowych w wysokości 100 zł). Jak wynika z pisma Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w G. z dnia 19 lipca 2013 r. koszt 1 dnia szkolenia S. K. wyniósł 1010,20 zł. Od kwoty 1080, 00 zł odjęto: 20 zł (egzamin), 3 zł ( świadectwo) i 46,80 zł ( poczęstunek). W odwołaniu skarżący - odnosząc się do wysokości kosztów szkolenia, które ma zwrócić - twierdził, że nie otrzymał żadnych materiałów szkoleniowych. Pytany na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. oświadczył, że w dniu rozpoczęcia szkolenia nie otrzymał żadnych materiałów szkoleniowych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie ustosunkował się w ogóle do ww. okoliczności, nie podjął też żadnych czynności procesowych zmierzających do jej weryfikacji, mimo że jej wyjaśnienie było istotne w kontekście ustalenia wysokości kosztów szkolenia, które skarżący zobowiązany jest zwrócić. Zaniechanie przez organ podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, jest naruszeniem art. 7, 77 § 1 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Jednocześnie na mocy art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ administracji winien uwzględnić dokonaną powyżej ocenę prawną.