III SA/Gd 180/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. A. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. A. od punktu II postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 180/16, odmawiającego przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. A. na decyzję Wojewody z dnia 27 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia zmienić punkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 180/16 i przyznać stronie skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. – przyznał wnioskodawczyni P. A. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego A. A. prawo pomocy przez ustanowienie adwokata ( pkt I) oraz odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ( pkt II ). W uzasadnieniu wydanego postanowienia referendarz sądowy wskazał, że wniosek dotyczył zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Według oświadczenia wnioskodawczyni zamieszkuje wraz z matką i bratem. Łączny dochód rodziny wynosi 3.488,07 zł netto miesięcznie. Stałe koszty związane z utrzymaniem lokalu wynoszą miesięcznie średnio 1.846,63 zł. Natomiast inne wydatki m.in. na wyżywienie, zakup lekarstw, odzieży i obuwia, przejazdów komunikacją miejską wynoszą miesięcznie 1.675,62 zł. Wnioskodawczyni ani jego matka nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, zaś na dwóch rachunkach bankowych matka wnioskodawczyni posiadała na dzień 31 marca 2016 r. kwoty: 500 zł i 752,53 zł. W ocenie referendarza wnioskodawczyni spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem nie ma możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Należało natomiast oddalić wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Matka wnioskodawczyni uzyskuje stały comiesięczny dochód, w związku z tym nie można przyjąć, że ww. nie będzie w stanie uiścić jakichkolwiek kwot tytułem kosztów sądowych, które we wstępnym etapie postępowania zamykają się kwotą 100 zł tytułem wpisu od skargi. Ponadto koszty sądowe stanowią w istocie wydatki bieżące we własnym budżecie, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami ( w tym opłatami). W ustawowym terminie P. A. reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego A. A. wniosła od ww. postanowienia sprzeciw, w którym zaskarżyła pkt II postanowienia. We wniesionym sprzeciwie zakwestionowała odmowę przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła rozstrzygnięciu referendarza sądowego błąd w ustaleniach faktycznych. Twierdziła, że nie jest w stanie ponieść również części kosztów postępowania. Zarzuciła, że referendarz podjął rozstrzygnięcie na podstawie nieaktualnych na dzień 5 maja 2016 r. danych, bo te pochodziły z dnia 14 marca 2016 r. Nie zgodziła się z twierdzeniem referendarza, że gospodarstwo domowe powinno w swych wydatkach uwzględniać konieczność ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych potencjalnych postępowań sądowych. Wskazała, że referendarz nie uwzględnił też deficytu pomiędzy dochodami miesięcznymi netto, a średniomiesięcznymi wydatkami, który wynosi minus 34,18 zł. Jej zdaniem nieprawidłowo nie uwzględnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami do dochodu nie wlicza się m.in. zasiłku pielęgnacyjnego (w kwocie netto 153 zł) i dodatku mieszkaniowego (w kwocie 182,81 zł). W związku z tym na dzień 14 marca 2016 r. dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wynosił 3.152,26 zł , co zwiększa deficyt między dochodami a średniomiesięcznymi stałymi wydatkami do kwoty minus 369,99 zł. Nadto podano, że powyższa analiza nie uwzględnia aktualnej sytuacji rodziny wnioskodawczyni, bowiem od dnia 5 stycznia 2016 r. do chwili obecnej jej matka przebywa na długotrwałym zwolnieniu lekarskim ( od 5 do 18 stycznia 2016 r. na zasiłku opiekuńczym z tytułu sprawowania opieki nad nią i od 19 stycznia 2016 do 2 czerwca 2016 r.) na własnym zwolnieniu lekarskim i osiąga mniejszy dochód – z tytułu wynagrodzenia o 20% miesięcznie i o premię w wysokości 400 zł miesięcznie. Natomiast w związku ze zwolnieniem i obecną sytuacją rodzinną będzie zmuszona wypowiedzieć umowę o pracę i przejść na świadczenie pielęgnacyjne na córkę. Ponadto decyzją z dnia 11 maja 2016 r. odmówiono matce wnioskodawczyni przyznania dodatku mieszkaniowego. Wskazano, że na rachunkach bankowych zawsze pod koniec miesiąca jest dodatnie saldo, gdyż wszelkich płatności zobowiązań dokonuje się w pierwszej połowie każdego miesiąca. Wnioskodawczyni reprezentowana przez matkę wskazała, że łączny dochód jej rodziny to 2907,06 zł netto, na który składa się średnie miesięczne wynagrodzenie matki za okres od stycznia 2016 r. do kwietnia 2016 r. ( cztery miesiące) w wysokości wynosi 1597,70 zł, zasiłek rodzinny i dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego 309,36 zł netto, alimenty 1000 zł netto. Wyszczególniła też średniomiesięczne wydatki rodziny, które wynoszą: edukacja dzieci – 170 zł; wyżywienie - 650/800 zł; odzież – 120/150 zł; obuwie - 100/120 zł; lekarstwa - 200 zł; kosmetyki, środki czystości, chemia gospodarcza i przybory gospodarstwa domowego– 200/300 zł; kultura – 50/100 zł; komunikacja miejska – 136 zł; polisa ubezpieczeniowa – 68,52 zł do kwietnia, od maja 71,95 zł; abonament telefoniczny – 90/100 zł. Wszyscy członkowie rodziny pozostają pod stałą opieką lekarzy. Wyjaśniono, że koszty stałe związane z utrzymaniem mieszkania oraz wydatki rodziny przewyższają uzyskiwane przez matkę wnioskodawczyni dochody. W związku z tym, wnioskodawczyni nie jest w stanie ( w chwili obecnej) ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny( art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Ocenie podlega , czy złożone przez wnioskodawcę oświadczenie jest wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest instytucją, stanowiącą wyjątek od zasady, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania. Z przedstawionych przez wnioskodawczynię dokumentów i złożonych oświadczeń wynika, że jej matka nie posiada żadnych nieruchomości. Ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Wnioskodawczyni wraz z matką i bratem zamieszkują w wynajmowanym lokalu mieszkalnym i z tego tytułu matka ponosi opłaty w wysokości od 1852,10 zł ( w maju 2016 r. ) do 2.007, 70 zł ( we wcześniejszym okresie). Z przedłożonych do akt sprawy zaświadczeń wynika zaś, że matka wnioskodawczyni pracując na stanowisku pracownika sklepu uzyskuje miesięczny dochód brutto w różnej wysokości tj. od 1976, 87 zł brutto w miesiącu marcu 2016 r. do 1342,17 zł brutto w miesiącu kwietniu 2016 r. Na dochód rodziny, poza wynagrodzeniem A.A., składają się zasiłki rodzinne na dzieci wraz dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 309,36 zł netto, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł oraz alimenty z funduszu alimentacyjnego w wysokości 1000 zł. Wnioskodawczyni ani jego matka nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, zaś na dwóch rachunkach bankowych matka wnioskodawczyni posiadała na dzień 31 marca 2016 r. kwoty: 500 zł i 752,53 zł. Mając na uwadze powyższe regulacje normatywne, okoliczności faktyczne ustalone w toku prowadzonego postępowania a odnoszące się do stanu rodzinnego, majątku i dochodów matki wnioskodawczyni, jak i uwzględniając wysokość kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie mogą obciążać wnioskodawczynię we wstępnej fazie jak i w dalszych etapach postępowania (tj. wysokość wpisu od skargi, wysokość opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej) uznano, że wnioskodawczyni wykazała dostatecznie, że na dzień wydania niniejszego postanowienia nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Za powyższą oceną przemawia zwłaszcza zestawienie wysokości oraz rodzaju uzyskiwanych dochodów (wynagrodzenie A. A., zasiłki rodzinne na dzieci wraz dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, zasiłek pielęgnacyjny, alimenty z funduszu alimentacyjnego) z comiesięcznymi, udokumentowanymi oraz przyjętymi z oświadczenia kosztami utrzymania trzyosobowej rodziny wnioskodawczyni. Wobec powyższego, Sąd postanowił zmienić pkt II postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 maja 2016 r. i przyznać stronie prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.