III SA/Gd 181/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-06-12

Skład orzekający: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy egzekucyjne prawidłowo rozpoznały zarzuty strony dotyczące określenia obowiązku niezgodnie z przepisem prawa oraz braku wymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie prawa procesowego. Organ pierwszej instancji nie rozpoznał w pełni zarzutu dotyczącego określenia obowiązku niezgodnie z przepisem prawa, co stanowiło istotne uchybienie proceduralne. Organ odwoławczy nie mógł sanować tego uchybienia, utrzymując w mocy wadliwe postanowienie.
Stan faktyczny
Strona M. S. zgłosiła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku poddania jej dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Zarzuty dotyczyły m.in. określenia obowiązku niezgodnie z prawem, pominięcia obowiązku badania kwalifikacyjnego oraz braku wymagalności obowiązku. Organ pierwszej instancji oddalił zarzuty, a organ odwoławczy utrzymał to postanowienie w mocy. Strona wniosła skargę do WSA w Gdańsku, zarzucając organom naruszenie przepisów proceduralnych i brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarny w Chojnicach z dnia 29 stycznia 2025 r. Zasądza od Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz M. S. kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 lutego 2025 r. nr OPES.906.29.2025.MJ w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SE-967.4.1.61A.2024.AS, 2. zasądza od Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 24 kwietnia 2024 r. [...] w C. poinformowało Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach o niewykonaniu obowiązkowych szczepień ochronnych u dziecka F. S. ur. [...] 2011 r. W związku z tym pismem z dnia 20 maja 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach wezwał matkę dziecka – M. S. (dalej zwaną "stroną", "zobowiązaną" lub "skarżącą") do stawienia się, w terminie 21 dni w punkcie szczepień w celu uzupełnienia obowiązkowych szczepień poprzedzonych kwalifikacyjnym badaniem lekarskim, ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień lub przedstawienia zaświadczenia o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania u dziecka szczepień, lub przedstawienia informacji o szczepieniach wykonanych w innym punkcie szczepień. Upomnieniem z dnia 10 września 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach wezwał stronę do stawienia się z dzieckiem w punkcie szczepień lekarza podstawowej opieki zdrowotnej nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenie upomnienia. Następnie, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 listopada 2024 r. nr [...] wszczęto wobec strony postępowanie egzekucyjne w administracji. W tytule wykonawczym po raz kolejny zobowiązano stronę do stawienia się z dzieckiem F. S. w punkcie szczepień i poddania dziecka szczepieniom przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (I dawka szczepienia przypominającego), poliomyelitis (dawka szczepienia przypominającego) oraz odrze, śwince i różyczce (dawka szczepienia przypominającego). Pismem z dnia 27 grudnia 2024 r. M. S., w oparciu o art. 33 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", zgłosiła następujące zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym: "1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r. poz. 151, 1669) 2/ poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, 3/ na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1, 4/ na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień" Strona wniosła przy tym o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Uzasadniając swoje stanowisko strona wskazała, że obowiązek został błędnie określony, z uwagi na pominięcie jako podstawy prawnej obowiązku art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Tak sformułowany obowiązek pomija konieczność wykonania badania kwalifikacyjnego w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. Jej zdaniem wierzyciel nieprawidłowo sformułował obowiązek, gdyż brakuje w nim niezbędnego elementu, jakim jest obowiązek stawienia się na badanie kwalifikacyjne bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia. Co ważne, badanie kwalifikacyjne ma na celu wykluczenie przeciwwskazań do szczepień. Jednocześnie, zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania. Ten obowiązek również nie został w tytule wykonawczym wskazany. Brak wskazania art. 17 ust. 2 i 4 cyt. ustawy nie ma żadnego uzasadnienia, szczególnie że wskazany został art. 17 ust.1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Strona podkreśliła, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Przy czym treść obowiązku określona w upomnieniu musi być zgodna z obowiązującymi przepisami i obowiązek winien być określony w taki sposób, aby jego wykonanie było możliwe. Nadto stwierdziła, że obowiązek został przez nią w całości wykonany, jeszcze przed wszczęciem postępowania. Małoletni został bowiem poddany lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu w dniu 17 września 2024 r. W trakcie tego badania przeciwwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych nie zostały wykluczone, dla małoletniego nie został ustalony indywidualny schemat szczepień. Zgodnie z wymogami zawartymi w Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych (PSO), który stanowi, że w przypadku dzieci i młodzieży, u których z różnych przyczyn (np. długotrwałe odroczenie terminu szczepienia, niedopełnienie obowiązku szczepień, przesłanki epidemiologiczne lub organizacyjne w zakresie szczepień) nie przeprowadzono obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach wskazanych w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie PSO szczepienia wyrównawcze należy prowadzić według indywidualnego planu szczepień - indywidualnego kalendarza szczepień. Przyczyna braku szczepień nie ma przy tym znaczenia. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SE-967.4.1.61A.2024.AS Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach, na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 oraz § 3 u.p.e.a. oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – dalej jako "k.p.a.", oddalił zarzuty strony. W uzasadnieniu postanowienia organ jako wierzyciel podkreślił, że przedmiotem zarzutów mogą być ustawowe przesłanki wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się do określonych przez stronę zarzutów organ wyjaśnił więc, że: "O wymagalności obowiązku szczepienia i terminie jego wykonania rozstrzyga załącznik nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 ze zm.). Zgodnie z powszechnie przyjętą interpretacją uchybienie terminowi wykonania obowiązku szczepienia upoważnia organ nadzoru sanitarnego do podjęcia działania w kierunku przymusowego wykonania obowiązku. Taka sytuacja wystąpiła w sprawie. Podstawą do rozpoczęcia postępowania w sprawie jest informacja z placówki służby zdrowia o braku zaszczepienia dziecka, do której została przesłana karta uodpornienia małoletniego. W przedmiocie szczepień ochronnych nie wydaje się decyzji administracyjnej, ponieważ obowiązek szczepień ochronnych wynika z mocy samego prawa. Rozpoczęcie egzekucji poprzedzone zostało pisemnym przypomnieniem z 20.05.2024 r. i upomnieniem przedegzekucyjnym z 10.09.2024 r. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 i 4 ustawy, ponieważ do obowiązku strony należało stawienie się z dzieckiem do właściwej jednostki służby zdrowia; przed zaszczepieniem lekarz przeprowadza badanie kwalifikacyjne i orzeka o ewentualnych przeciwwskazaniach do szczepienia. Takie przeciwwskazania wbrew twierdzeniu strony nie zostały sformułowane. Z tych też powodów obowiązek zaszczepienia był wymagalny na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego". Tak uzasadniając postanowienie, organ stwierdził, że wniesione przez stronę zarzuty nie są zasadne i podlegają oddaleniu w oparciu o art. 34 u.p.e.a. Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji zarzucając mu naruszenie: 1. art. 7 k.p.a. poprzez niezapoznanie się przez organ z treścią zarzutów zobowiązanej i brak ustosunkowania się do podnoszonych zarzutów i przedstawionych dowodów, w szczególności, co do braku zarzutu wymagalności obowiązku z uwagi na brak indywidualnego kalendarza szczepień, brak wykluczenia przeciwwskazań, brak wydania zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania zarzutów do wybiórczego wskazania poszczególnych przepisów dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych, podczas gdy zarzuty zostały przez stronę uzasadnione i wskazane zostały błędy wierzyciela, art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy, wierzyciel nie wskazał jakie konkretne działania ma podjąć zobowiązana, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku aby zobowiązana nie miał żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinna ten obowiązek spełnić, ponadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku, art. 7 w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez jego nie zastosowanie i uznanie, że zobowiązana nie wykonała obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy z przedstawionych przez nią dokumentów wynika wprost, że obowiązek nie może być uznany za wymagalny. Po rozpatrzeniu zażalenia Pomorski Państwowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia 26 lutego 2025 r. nr OPES.906.29.2025.MJ utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji jako prawidłowe Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji w treści uzasadnienia swojego postanowienia odniósł się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez stronę, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie. I tak w odniesieniu od zarzutów określonych w pkt 1, 2 i 5 zażalenia zauważył, że brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanej, trwałe lub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 1013/21 wskazującym, że "przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej". Art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi osoby przebywające na terytorium RP są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Tak więc obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu, poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym, wynika wprost z przepisów prawa. Poprzedzające szczepienie badanie lekarskie, na podstawie którego lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia lub stwierdza przeciwskazania do szczepienia, nie jest przesłanką, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Jedynym dokumentem dającym podstawę do odroczenia szczepień ochronnych jest zaświadczenie lekarskie o przeciwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych, którego strona na obecnym etapie postępowania nie przedłożyła, a w którym zawarta byłaby dokładna informacja jakiego szczepienia dotyczy i jakiego okresu dotyczy odroczenie. W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego na konsultację specjalistyczną. Lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej okres przeciwskazania do wykonania szczepienia. Realizacja obowiązkowych szczepień ochronnych i kwalifikacja do ich podania u dziecka leży w gestii lekarza, który decyduje o tym po przeprowadzeniu badania kwalifikacyjnego. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych brak jest zapisu o konieczności ustalania indywidulanego kalendarza szczepień ochronnych. Strona w toku postępowania nie przedstawiła zaświadczenia o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych dziecka. W związku z tym, w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, brak było potwierdzenia szczepienia albo aktualnego zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do szczepień dziecka. To nie matka, czy prawny opiekun, kwalifikuje dziecko do szczepienia. Uprawnienia do tej czynności posiada tylko i wyłącznie lekarz, który ma ku temu odpowiednie kwalifikacje. Organ odwoławczy wskazał też na ukształtowaną linię orzeczniczą sądów administracyjnych, z której wynika, że podważanie prawidłowości badania kwalifikacyjnego jest traktowane na równi z odmową poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym (np. wyrok NSA z 27.04.2022 r. sygn. akt II OSK 2335/20). Z zebranego zaś materiału dowodowego wynika, że strona nie wykonała ciążącego na niej obowiązku zaszczepienia dziecka. Obowiązek ten wynika wprost z przepisów prawa, tj. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w związku z przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 581). Jednocześnie art. 17 ust. 10 pkt 1 i 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nakłada na ministra właściwego do spraw zdrowia obowiązek określenia, w drodze rozporządzenia wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby, a także sposób przeprowadzania szczepień ochronnych. W związku z powyższym zostało wydane ww. rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Tym samym podkreślono, że postępowanie dowodowe przeprowadzane przez organy inspekcji sanitarnej sprowadza się do ustalenia, czy względem danej osoby obowiązek zaszczepienia stal się już wymagalny oraz czy obowiązek szczepień ze względów zdrowotnych nie został odroczony. Te czynności dowodowe, zdaniem organu odwoławczego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Chojnicach wykonał, stwierdzając fakt uchylania się strony od poddawania dziecka szczepieniom ochronnym. Organ odwoławczy, wskazał, że organ pierwszej instancji precyzyjnie w tytule wykonawczym zapisał, co jest przedmiotem egzekucji - obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom. W części "B5 Treść obowiązku" prawidłowo określił obowiązek, jaki powinna wykonać strona, wskazał termin i rodzaj szczepień ochronnych, które należy wykonać u dziecka. Badanie kwalifikacyjne jest jedynie etapem realizacji tego obowiązku, wobec tego nie ma podstaw do wskazywania w tytule wykonawczym dodatkowo "obowiązku" w postaci poddania małoletniego dziecka lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. W szczególności w tytule wykonawczym powołano właściwy akt normatywny, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i w sposób dokładny określono treść obowiązku. Tytuł wykonawczy został wystawiony zgodnie z obowiązującymi wymogami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 2024 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy potwierdzający uchylanie się strony od obowiązku zaszczepienia dziecka oraz odniósł się do wszystkich zarzutów egzekucyjnych strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. S., wnosząc o uchylenie obu postanowień wydanych w sprawie, zarzuciła: 1/ błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj. uznanie przez organ, że skarżąca nie wykonała obowiązku na dzień wszczęcia postępowania podczas gdy obowiązek nie może być uznany za wymagalny z uwagi na brak wskazania przez wierzyciela podstawy prawnej i faktycznej określenia wymagalności obowiązku, brak indywidualnego schematu szczepień, brak zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, 2/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, poprzez zobowiązanie do poddania małoletniego dziecka nieistniejącym w harmonogramie szczepieniom ochronnym, brak tożsamości obowiązku określonego w upomnieniu, tytule wykonawczym i zaskarżonym postanowieniu, 3/ na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3e u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu, 4/ naruszenie art. 144 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez ograniczenie rozpoznania sprawy do treści postanowienia wierzyciela i brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutów skarżącej, 5/ naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu skarżonego postanowienia podstawy prawnej wymagalności obowiązku i brak jego tożsamości z obowiązkiem określonym w upomnieniu, 6/ naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez brak rozpoznania przez organ odwoławczy zarzutów skarżącej, 7/ naruszenie art. 7, art. 7a, art. 77 i art. 81a k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.e.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącej, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego, 8/ naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżąca uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. W odpowiedzi na skargę Pomorski Państwowy Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, lecz z innych powodów niż w niej wskazane. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Przedmiotem oceny Sądu było postanowienie Pomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 26 lutego 2025 r., utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach z dnia 29 stycznia 2025 r. oddalające zarzuty złożone przez stronę do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, stwierdził w świetle ww. kryterium legalności, że w sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Egzekucję obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego reguluje ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art.33 § 2 u.p.e.a.). Postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33-35 u.p.e.a. jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, w której orzeczono o określonym obowiązku, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego (w realiach sprawy - strony skarżącej), który może zakwestionować prowadzenie egzekucji wskazując m.in. z uwagi na określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, na brak wymagalności obowiązku, skierowanie egzekucji do niewłaściwej osoby, czy na fakt niedoręczenia upomnienia. Ponieważ zarzuty kierowane są zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. do wierzyciela, w przypadku gdy wierzyciel nie odniesie się do zgłoszonego przez stronę zarzutu, sformułowanego w oparciu o treść 33 § 2 u.p.e.a., wady tej nie jest władny konwalidować organ drugiej instancji na etapie postępowania zażaleniowego. Przepis art. art. 33 § 4 u.p.e.a. stanowi, że zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Zasadą zatem pozostaje, że jeżeli strona podniesie zarzut z ww. katalogu, organ ma obowiązek odnieść się do niego. W tym jeżeli zarzut oddala odnieść się i wyjaśnić, z jakich względów uznał, że argumentacja strony podniesiona w odniesieniu do danego zarzutu była niezasadna, chybiona lub nieadekwatna. Jeżeli strona w oparciu o katalog z art. 33 § 2 u.p.e.a. formułuje zarzut, który nie został wsparty konkretną argumentacją, nie powoduje to, aby organ był zwolniony z rozważania zasadności podniesionego zarzutu, czego dokonuje wprost w oparciu o akta sprawy. Taki zarzut również musi zostać rozpatrzony. W niniejszej sprawie, strona skarżąca wniosła zarzuty związane z prowadzeniem przez Wojewodę Pomorskiego postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 22 listopada 2024 r., a dotyczącym obowiązku o charakterze niepieniężnym - poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Jak wskazano wyżej, strona skarżąca w piśmie inicjującym postępowanie podniosła zarzuty skierowane do prowadzonego postepowania egzekucyjnego o następującej treści: "1/ określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, 2/ poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym, 3/ na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1, 4/ na podstawie art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a. brak wymagalności obowiązku z uwagi na brak wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia i brak ustalenia indywidualnego kalendarza szczepień". W ocenie Sądu w oparciu o tak sformułowaną treść pisma strony należało uznać, że podniosła ona w istocie 3 wynikające z katalogu z art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty skierowane do postępowania egzekucyjnego, to jest: 1/ zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a., to jest zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu 2/ zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., to jest zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia; 3/ zarzut, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a., to jest zarzut braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku. Niezależnie od tego, w czym strona skarżąca upatruje argumentacji dla wsparcia tych zarzutów, która jest też w określonym zakresie powtarzająca się (strona na równi argumentuje np. zarzut z punktu 1 jak i z punktu 3 np. brakiem wykluczenia przeciwskazań do szczepienia), wierzyciel miał obowiązek odnieść się do wszystkich ze wskazanych zarzutów. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że podstawą do odstąpienia od rozpoznania zarzutu nie jest też brak wskazania konkretnej podstawy prawnej formułowanego zarzutu, o ile jednak jego treść jest bezpośrednim powtórzeniem jednego z zarzutów z katalogu z art. art. 33 § 2 u.p.e.a. W złożonym piśmie strona nie powołała co prawda podstawy z art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a. ale wprost wskazała, że podnosi zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W niebudzącej wątpliwości sytuacji, co do podstawy pranej z art. 33 § 2 u.p.e.a. wnoszonego zarzutu, zarzut ten również powinien zostać uznany jako zgłoszony, a następnie powinien zostać rozpatrzony przez organ. W przedmiotowej sprawie powyższy obowiązek nie został zrealizowany przez wierzyciela. W tej sprawie organ pierwszej instancji zbiorczo orzekł o oddaleniu zarzutów egzekucyjnych, a organ odwoławczy utrzymał w mocy to postanowienie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia argumentacji zażalenia i uznając postanowienie organu pierwszej instancji za prawidłowe. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uwzględnił, że jednym z zarzutów zażalenia pozostawało, że organ pierwszej instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów złożonych przez stronę do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu zażalenia organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w jego ocenie organ pierwszej instancji w treści uzasadnienia swojego postanowienia odniósł się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez stronę, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska. W oparciu o analizę akt sprawy, w tym treść pisma w którym sformułowano zarzuty, oraz treść uzasadnienia postanowienia organu pierwszej instancji wskazać należy, że organ odwoławczy nie dostrzegł, że w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2025 r. nie odniesiono się do wszystkich zarzutów. W istocie skoncentrowano się przede wszystkim na wykazaniu, że obowiązek podania dziecka szczepieniom stał się wymagalny. W ten sposób odniesiono się zatem do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Można również uznać, że wierzyciel, choć lakonicznie, to odniósł się także do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ wskazał w uzasadnieniu, że "rozpoczęcie egzekucji poprzedzone zostało pisemnym przypomnieniem z 20.05.2024 r. i upomnieniem przedegzekucyjnym z 10.09.2024 r." Niewątpliwie na etapie zgłoszonego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. strona nie podawała też jeszcze w tym zakresie argumentacji, na jaką powołała się już w zażaleniu, że nie kwestionuje doręczenia jej dokumentu upomnienia, a kwestionuje, że upomnienie które otrzymała nie spełnia wymogów ustawowych. Organ pierwszej instancji z przyczyn oczywistych nie mógł się do tej argumentacji odnieść, ponieważ nie została wobec niego wcześniej wyartykułowana. Istotnym naruszeniem proceduralnym pozostaje natomiast w omawianym zakresie, że organ pierwszej instancji, jako wierzyciel, w istocie nie odniósł się i nie rozważył zasadności podniesionego poprzez stronę zarzutu z art. 33 § 2 pkt 2 lit c u.p.e.a., to jest zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu. Jak wskazano wyżej, treść pisma strony inicjującego postępowania była w oczywisty sposób jasna i taki zarzut został podniesiony, pomimo braku podania przez stronę podstawy prawnej zarzutu. Z treści przedłożonego pisma procesowego można było w sposób dostatecznie precyzyjny wywieść wskazaną podstawę prawną i sens żądania strony. Powyższe nie zmienia oczywiście tego, że jasno podniesiony zarzut, może okazać się też niezasadny (nawet w sposób oczywisty). Zadaniem wierzyciela jest jednak odniesienie się do niego i ustosunkowanie do argumentacji strony, jeżeli uznaje ją za niezasadną. W tej sprawie organ pierwszej instancji, w ocenie Sądu, nie rozważył w ogóle kwestii zasadności lub niezasadności zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Powyższe stanowi o istotnym naruszeniu art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem wierzyciel może wydać postanowienie, w którym oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Niewątpliwie jednak, aby wydać postanowienie oddalające zarzut, wierzyciel musi dokonać jego rozpatrzenia i wykazania, że został przez niego oceniony jako niezasadny. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w oparciu o podstawę z art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oddalił zarzuty złożone przez stronę do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, pomimo tego, że treść uzasadnienia ww. postanowienia świadczy o tym, że nie rozważył i nie odniósł się w ogóle do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Organ pierwszej instancji nie wskazał, aby strona podnosiła ww. zarzut i jednocześnie nie przedstawił w tym zakresie nawet przepisów, z których bezpośrednio wynika obowiązek szczepień. Końcowe wskazanie przez organ, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 2 i 4 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń oraz chorób zakaźnych u ludzi, trzeba w tych okolicznościach odczytać jako odnoszące się to tylko do wykazania braku zasadności zarzutu z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., dotyczącego braku wykonalności świadczenia. W tym zakresie wskazano bowiem jedynie, że: "Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 17 ust. 2 i 4 ustawy, ponieważ do obowiązku strony należało stawienie się z dzieckiem do właściwej jednostki służby zdrowia; przed zaszczepieniem lekarz przeprowadza badanie kwalifikacyjne i orzeka o ewentualnych przeciwwskazaniach do szczepienia. Takie przeciwwskazania wbrew twierdzeniu strony nie zostały sformułowane. Z tych też powodów obowiązek zaszczepienia był wymagalny na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego". Sąd podkreśla, że z treści postanowienia organu pierwszej instancji wynika, że pominął on rozważenie argumentacji strony co do kwestii związanych z art. 17 ust. 2 i 4 cyt. ustawy, w kontekście zarzutu zgłoszonego w zakresie określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Dodatkowo wskazać trzeba, że nawet przy powtarzającej się argumentacji strony, jeżeli podnosi ona kilka zarzutów skierowanych przeciwko postępowaniu egzekucyjnemu, powinny być one analizowane przez wierzyciela w danym postanowieniu w sposób odrębny, rzetelny i czytelny. W okolicznościach tej sprawy, Sąd stwierdził, że skoro organ pierwszej instancji nie rozpoznał faktycznie jednego ze zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych, to organ odwoławczy nie miał podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, jako prawidłowe. Sąd ocenił tym samym, że nie odpowiada prawdzie zawarte w zaskarżonym postanowieniu stwierdzenie, że "organ pierwszej instancji w treści uzasadnienia swojego postanowienia odniósł się do poszczególnych zarzutów zgłoszonych przez stronę, wskazując przepisy prawa oraz dokumentację na poparcie swojego stanowiska". Z tych względów wskazane uchybienie proceduralne niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Wynikiem tej sprawy była bowiem ocena, że podniesione przez stronę zarzuty egzekucyjne były niezasadne, podczas gdy w pierwszej instancji nie dokonano rozpatrzenia jednego z nich. Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji w wydanym postanowieniu nie odniósł się bowiem do wszystkich zgłoszonych przez stronę zarzutów egzekucyjnych. Rozstrzygnięcie to nie mogło być uznane przez organ odwoławczy za prawidłowe. W tych okolicznościach sprawy, uwzględnienie skargi nie oznacza, że Sąd uznał zasadność zarzutów przeciwegzekucyjnych skarżącej, a jedynie, że nie zostały one w całości rozważone przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może w takim wypadku poprzez swoje postanowienie sanować wskazanego uchybienia proceduralnego. Obowiązek rozważenia zarzutów egzekucyjnych jest bowiem w pierwszej kolejności skierowany do wierzyciela. Z tych względów niewystarczające było szczegółowe przytoczenie i wyjaśnianie przez organ odwoławczy przepisów regulujących obowiązek poddania dziecka szczepieniom oraz dokonanie oceny, że w skierowanym do strony tytule wykonawczym prawidłowo dokonano określenia obowiązku. Do sformułowanego w tym zakresie zarzutu nie odniósł się bowiem wcześniej wierzyciel w ramach postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Uchylenie przez Sąd wydanych przez organy postanowień powoduje, że zachodzi konieczność ponownego rozpatrzenia wniesionych przez skarżącą w piśmie z dnia 27 grudnia 2024 r. zarzutów. Z tych też względów Sąd wskazuje, że uwzględnienie skargi nastąpiło z innych przyczyn niż w niej wskazane. Treść skargi odnosi się bowiem zasadniczo do zarzucanej przez stronę błędnej oceny zasadności jej zarzutów - ta zaś ocena z uwagi na stwierdzone uchybienie proceduralne musi być dokonana ponownie i w pełnym zakresie, zakreślonym wnioskiem skarżącej z dnia 27 grudnia 2024 r. W takim zakresie nie została bowiem w niniejszej sprawie do tej pory wyrażona przez wierzyciela. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę, uchylając zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Chojnicach. Organ, rozpatrując ponownie zarzuty, będzie miał na uwadze powyższe wskazania. Oceniając zasadność zarzutów w zakresie dotyczącym braku wykonalności obowiązku, braku doręczenia upomnienia oraz określenia obowiązku w sposób sprzeczny z treścią obowiązku wynikającą z przepisu prawa, organ dokona analizy zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów medycznych oraz związanych z wszczętym postępowaniem egzekucyjnym i przedstawi je w uzasadnieniu adekwatnie do każdego z rozważanych przez organ zarzutów skarżącej. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów obejmuje wpis od skargi (100 zł).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło