III SA/Gd 188/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Mariola Jaroszewska, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia 13 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 listopada 2005 r. nr [...]. Decyzją z dnia 28 listopada 2005r. Nr [...] Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu wniosku S. M. orzekł o umorzeniu postępowania o wymeldowanie A. F. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w T. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 08 grudnia 2000 r. została wydana decyzja o wymeldowaniu A. F. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w T. Z uwagi na to, że w toku prowadzonego postępowania nie można było ustalić nowego miejsca pobytu A. F. Sąd Rejonowy w T. ustanowił dla niego kuratora, który po wydaniu w/w decyzji nie złożył od niej w wyznaczonym terminie odwołania. W piśmie z dnia 22 czerwca 2001r. A. F. złożył odwołanie od decyzji z dnia 8 grudnia 2000 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wojewoda [...] w dniu 26 lipca 2001r. postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 03 czerwca 2004r. Sygn. akt 3II SA/Gd 2803/01 zostało uchylone. Orzekając w sprawie ponownie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 06 października 2004r. ponownie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 lipca 2005r. Sygn. akt III SA/Gd 617/04 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. Opierając się na treści tego wyroku Wojewoda [...] przywrócił A. F. termin do wniesienia odwołania, po czym decyzją z dnia 28 października 2005r. uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał, że w trakcie toczącego się postępowania odwoławczego A.F. w dniu 11 września 2003r. dobrowolnie dokonał zameldowania się na pobyt stały pod innym adresem na terenie miasta T., co należało uznać za jednoczesne wymeldowanie się z dotychczasowego miejsca zameldowania. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 87 poz.960 ze zm.) organ stwierdził, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu, nadto fakt przebywania A. F. w nowym lokalu potwierdził na druku zameldowania jego najemca. Powyższe fakty świadczą zdaniem organu o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu przez A. F. lokalu nr [...] przy ul. [...] w T., wobec powyższego postępowanie w sprawie uznano za bezprzedmiotowe i jako takie na mocy art. 105 § 1 K. p. a. umorzono. A. F. złożył od powyższej decyzji odwołanie, zarzucając jej naruszenie art. 7, 10 , 77 i 105 § 1 K.p.a. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, jak również nie zastosował się do poleceń Wojewody [...] zawartych w decyzji z dnia 28 października 2005r. i nie rozpatrzył sprawy merytorycznie. Wskazano, że fakt zameldowania A. F. w innym lokalu nie oznacza, iż dobrowolnie zrezygnował z zameldowania w spornym lokalu, bowiem było to wynikiem konieczności przeprowadzenia adnotacji w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Nadto skarżący nie dokonał sam wymeldowania ze spornego lokalu, lecz został z niego wymeldowany, zaś w czasie gdy dokonał zameldowania w lokalu przy ul. [...] w T. toczyło się postępowanie przed sądem administracyjnym. Organ pierwszej instancji nie zwrócił nadto uwagi na fakt, że w dniu 28 grudnia 2004r. A. F. dokonał wymeldowania z lokalu przy ul. [...]. W okresie od 11 września 2003r. do 28 grudnia 2004r. nie toczyło się w sprawie postępowanie odwoławcze, lecz postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Tym samym umorzenie postępowania w sprawie nie było uzasadnione. Wojewoda [...] decyzją z dnia 13 stycznia 2006r. Nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił, podobnie jak to uczynił organ pierwszej instancji, szczegółowy przebieg postępowania w sprawie, po czym, przechodząc do meritum sprawy stwierdził, że odwołanie strony nie zasługuje na uwzględnienie. Organ powołał się na art. 105 § 1 K.p.a. zgodnie z którym organ administracyjny wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy dalsze jego prowadzenie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Przedmiotem prowadzonego postępowania było wymeldowanie A. F. z pobytu stałego w lokalu [...] w T. Jak ustalił organ pierwszej instancji A. F. dokonał zameldowania pod innym adresem w dniu 11 września 2003 r. i w takiej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego należy uznać, że A.F. posiada już miejsce pobytu stałego, a przepisy regulujące kwestie meldunkowe nie zezwalają na dokonanie zameldowania w dwóch miejscach. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, a to w wyniku przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tej przyczyny Prezydent Miasta [...] nie mógł rozpatrzyć sprawy merytorycznie, gdyż A. F. mając już stałe zameldowanie pod innym adresem nie może posiadać zameldowania w spornym lokalu. W sytuacji kiedy skarżący nie posiada już zameldowania w przedmiotowym lokalu, prowadzenie postępowania stało bezprzedmiotowe. A. F. wniósł na powyższą decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie: 1. art. 7 k.p.a., ustanawiającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej oraz art. 77 k.p.a., nakazującego organom zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie, przez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie, w szczególności niewykonanie zaleceń, co do zakresu postępowania, wskazanych w decyzji Wojewody [...] z dnia 28 października 2005r. .przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, jak również pominięcie w wydanej decyzji faktów podnoszonych przez stronę, a organom znanym z urzędu, 2. art. 10 k.p.a. tj. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, przez całkowite pominięcie w trakcie prowadzonego postępowania strony, której uprawnienia są przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, pozbawienie strony możliwości złożenia jakichkolwiek wyjaśnień w trakcie postępowania oraz niezaznajomienie z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. 3. art. 105 § 1 k.p.a. przez błędne i bezprawne uznanie postępowania za bezprzedmiotowe podczas, gdy według strony skarżącej istniały pełne przesłanki, aby dokonać rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. Strona skarżąca podnosi ponadto, że wydana decyzja "umorzeniowa" ukrywa pod swoją prawną formą de facto decyzję merytoryczną o wymeldowaniu ze spornego lokalu, a więc negatywną dla skarżącego. W istocie bowiem zaskarżona decyzja nie umarza postępowania wszczętego przez wnioskodawcę o wymeldowanie A. F. z lokalu, lecz sankcjonuje stan prawny, w którym A.F. pozbawiono prawa do zameldowania w tym lokalu. W obszernym uzasadnieniu skargi wskazano na zasadność postawionych w niej zarzutów. Skarżący, podobnie jak to miało miejsce w odwołaniu, dowodzi, że nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie, zaś zameldowanie u przyjaciół było spowodowane koniecznością , a nie faktycznym tam zamieszkiwaniem. Nadto skarżący został wymeldowany ze spornego lokalu decyzją, od której złożył odwołanie. Wskazał również, że oba organy pominęły fakt, że skarżący w dniu 28 grudnia 2004r. dokonał wymeldowania z lokalu przy ul. [...], tym samym w dacie przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia odwołania nie był on już w w/w lokalu zameldowany, co przeczy stanowisku organu odwoławczego. Wszystkie w/w okoliczności winne były zostać uwzględnione przez organy orzekające w sprawie, tymczasem postanowiły one umorzyć postępowanie co zdaniem skarżącego jest równoznaczne z wydaniem ponownej decyzji o jego wymeldowaniu ze spornego lokalu. W końcu zdaniem skarżącego organy pozbawiły go możliwości pełnego udziału w postępowaniu. W konkluzji skarżący domaga się merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organy działające w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest ocena zgodności z prawem decyzji Wojewody [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] orzekającej o umorzeniu postępowania o wymeldowanie A. F. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w T. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art.105 § 1 k.p.a. w myśl którego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzję o jego umorzeniu. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w w/w przepisie, to brak przedmiotu postępowania. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia organy obu instancji uznały, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z uwagi na fakt, że A. F. mając stałe zameldowanie w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]w T. nie może jednocześnie posiadać zameldowania w spornym lokalu. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżący nie posiada w w/w lokalu zameldowania, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Z takim stanowiskiem organów Sąd nie może się zgodzić. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na fakt, że decyzją z dnia 28 października 2005r. nr [...] organ odwoławczy uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 8 grudnia 2005r. o wymeldowaniu A. F. z lokalu przy ul. [...] w T. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na skutek wydania takiego orzeczenia A.F. nadal był ( i jest ) zameldowany w w/w lokalu, zaś wniosek S. M. wymagał ponownego rozpatrzenia. Fakt dokonania zameldowania w lokalu przy ul. [...] nie miał przy tym znaczenia w sprawie. Oba orzekające w sprawie organy nie zwróciły uwagi na fakt, że A. F. dokonał zameldowania na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w dniu 11 września 2003r., zaś wymeldował się z niego w dniu 28 grudnia 2004r., a więc w okresie, gdy toczyło się przed tut. Sądem postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 8 grudnia 2005r. Już w dacie wydania postanowienia o przywróceniu terminu do złożenia odwołania A.F. nie był zameldowany w lokalu przy ul. [...]. Tym samym nie jest zgodne z prawdą twierdzenie, że skarżący miał miejsce zameldowania w innym lokalu, co stanowiło przeszkodę w merytorycznym rozpatrzeniu sprawy. W tej sytuacji, nie można też przyjąć za uzasadnione twierdzenia, że dokonanie zameldowania pod innym adresem było potwierdzeniem trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przy ul. [...]. Skarżący wskazał na przyczyny, które zmusiły go do dokonania tam zameldowania, nadto w momencie, gdy fakt ten miał miejsce, funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja orzekająca o jego wymeldowaniu ze spornego lokalu, która następnie została uchylona. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że nie można było uznać, że postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe, tym samym wydając decyzje o jego umorzeniu organy dopuściły się naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenie prawdy obiektywnej nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Mając to na uwadze, jak również odnosząc to do przebiegu postępowania w sprawie, zarzut naruszenia powołanych wyżej przepisów k.p.a. należy uznać za zasadny, brak było bowiem podstaw do zaniechania przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie, tymczasem organ pierwszej instancji, wbrew zaleceniom organu odwoławczego zawartymi w decyzji z dnia 28 października 2005r., tak właśnie uczynił, co z kolei znalazło aprobatę organu odwoławczego. W efekcie tego skarżącego pozbawiono możliwości pełnego udziału w postępowaniu, co stanowiło naruszenie art. 10 k.p.a. Reasumując powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] zostały wydane z naruszeniem cytowanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przy czym naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy administracji powinny, po ustaleniu niewątpliwego stanu faktycznego, dokonać jego oceny w świetle postanowień art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i rozstrzygnąć sprawę, uzasadniając wydane decyzje zgodnie z regułami określonymi w art. 107 kpa. Uwzględniając skargę Sąd nie określił, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana, bowiem w ocenie Sądu art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który nakłada na sąd obowiązek zamieszczenia takiego rozstrzygnięcia w wyroku uwzględniającym skargę, nie dotyczy uwzględnienia skargi na akt, który nie podlega wykonaniu, a za taki należy uznać zaskarżoną decyzję - tymczasowa ochrona wynikająca z przepisu art. 152 cytowanej ustawy z istoty swojej dotyczy aktów i czynności, które podlegają jakiemukolwiek wykonaniu.