III SA/Gd 19/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi N. D. na decyzję Wojewody z dnia 24 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego N. D. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 27 sierpnia 2008 r. Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego orzekł o wymeldowaniu N. D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że w/w nie przebywa pod dotychczasowym adresem zameldowania, gdyż w sposób dobrowolny lokal opuścił. N.D. wyprowadził się bowiem z mieszkania przy ul. [...] w S. w maju 2008 r. nie dopełniając obowiązku wymeldowania. Okoliczność ta została ostatecznie ustalona w trakcie rozprawy administracyjnej w toku, której wypowiadali się E.D. – inicjatorka postępowania o wymeldowanie, N. D. oraz świadek M. F. – W. W następstwie odwołania wniesionego przez N. D. Wojewoda decyzją z dnia 24 października 2008 r. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że w sprawie nie zachodziła konieczność weryfikacji zeznań świadków. Odwołujący się nie kwestionuje bowiem faktu, że w spornym lokalu nie zamieszkuje. W ocenie organu II instancji sporny lokal nie stanowi obecnie centrum życiowego w/w a wydana w sprawie decyzja organu I instancji znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. Odnosząc się zaś do kwestii wymiany zamków w drzwiach spornego lokalu organ wskazał, ze N. D. nie skorzystał z wszystkich środków prawnych, które umożliwiałyby powrót do lokalu. O przysługujących mu uprawnieniach został zaś należycie pouczony przez pracownika organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku N.D. wniósł o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ nie rozstrzygnął wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu. Nie wystąpienie z powództwem o przywrócenie posiadania organ poczytał zaś w sposób nieuprawniony na niekorzyść skarżącego. Roszczenie to w świetle art. 344 § 2 Kodeksu cywilnego jeszcze nie wygasło a skarżący zamierza zainicjować stosowne postępowanie sądowe. Co równie istotne, organ w sposób bezkrytyczny odniósł się do bezprawnych działań byłej żony skarżącego, który wobec swojej sytuacji nie chciał narażać się na dotkliwe konsekwencje. W ocenie skarżącego nadal korzysta on ze spornego lokalu. W lokalu tym znajdują się bowiem jego rzeczy osobiste. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle zarzutów w niej podniesionych punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości procedowania przez organy administracji jak i wydanych w toku postępowania aktów administracyjnych stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organy administracji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Zwrócić należy jednak uwagę, że ustalenie stanu przebywania na stałe w danym lokalu nie wyłącza możliwości przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania, co nie upoważnia jeszcze do automatycznego stwierdzenia, iż zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, iż lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W tym świetle podnieść również należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w określonej sprawie, winny uwzględniać fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 w/w ustawy (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Organy administracji nie badają zatem uprawnień danej osoby do przebywania w lokalu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż N. D. nie korzysta z lokalu w sposób ciągły. W/w nie przebywa bowiem w lokalu z dnia na dzień, co sam potwierdza (vide: protokół przesłuchania strony – k.[...] akt administracyjnych). Jednak nie można uznać, iż w/w opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanego aktu normatywnego. Powyższa teza wynika zwłaszcza z bezspornego faktu, iż w/w sporadycznie przebywa w przedmiotowym lokalu, w którym znajdują się niektóre jego rzeczy osobiste. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że do ok. maja 2008r. skarżący miał klucze do mieszkania i z tego względu nieograniczony do niego dostęp – nawet przy uwzględnieniu faktu, że w czasie obecności byłej żony, to ona otwierała mu drzwi. Sytuacja zmieniła się właśnie w maju 2008r. kiedy uczestniczka postępowania wymieniła zamek, eliminując tym samym dostęp do lokalu. Nie można więc uznać, iż w sprawie mamy do czynienia z opuszczeniem lokalu w sposób dobrowolny i trwały. Podkreślić należy, że zeznania świadków jak i jednorazowa kontrola policyjna wykazały, że skarżący w lokalu nie mieszka. Jednakże faktu tego nie neguje sam skarżący, a w świetle przyznania przez uczestniczkę postępowania, iż dopiero ok. maja 2008r. z powodu wymiany zamka w drzwiach skarżący nie mógł swobodnie dostać się do lokalu, stwierdzić należy, że jest to istotna okoliczność dla dokonania oceny czy skarżący opuścił lokal w sposób dobrowolny. Słusznie organ odwoławczy wskazuje na orzecznictwo NSA, które za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust.2 uznaje sytuację, w której osoby zameldowane zostały do niego niedopuszczone, a nie skorzystały we właściwym czasie z przysługujących im środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, jakim jest powództwo do sądu powszechnego o przywrócenie naruszonego posiadania. Jednakże wnioski organu w tym zakresie uznać należy za błędne, co miało wpływ na wynik sprawy. Otóż trafny jest zarzut skarżącego, że przysługujące mu roszczenie o przywrócenie naruszonego posiadania nie wygasło albowiem nie upłynął rok od daty naruszenia posiadania. W tej sytuacji organ odwoławczy wadliwie stanął na stanowisku, że mamy do czynienia z dobrowolnością opuszczenia lokalu. Skarżący, jak wynika z materiału dowodowego sprawy ma bowiem nadal zamiar przebywania w spornym lokalu, twierdzi, że znajduje się w nim wspólny majątek stron, którym dysponuje jego była żona bez jego wiedzy i zgody. Materiał dowodowy zebrany w sprawie wskazuje, iż nie opuścił on spornego lokalu trwale i dobrowolnie. Ma nadal możliwość, wynikającą z przepisów prawa, do podjęcia działań przywracających mu dostęp do lokalu. Skomplikowana życiowo sytuacja sprawia, że skarżący opuścił lokal ale fakt ten nie może przesądzać o spełnieniu przesłanki wymaganej powołanym przepisem do wymeldowania. W reasumpcji należało zaskarżone rozstrzygnięcie wyeliminować z obrotu prawnego. Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 152 w/w aktu normatywnego orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania Sąd orzekł mając za podstawę art. 200 w/w ustawy.