III SA/Gd 190/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w kwestii złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 13 listopada 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego określił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ż. (zwanej dalej Spółką) należności celne oraz podatkowe. W dniu 4 stycznia 2010 r. w związku z niezapłaceniem cła, ostatecznego cła antydumpingowego oraz odsetek od przedmiotowych świadczeń wystawione zostały trzy tytuły wykonawcze, tj. 7/[...], 8/[..] oraz 9/[...]. Tytuł o nr 7/[...] został wystawiony na kwotę cła od importowanych wózków z Tajlandii w wysokości 10.126 zł wraz z odsetkami na dzień wystawienia tytułu, która została ustalona w/w decyzją Naczelnika Urzędu Celnego. Tytuł o nr 8/[...] dotyczył ustalonego tą decyzją ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 118.225 zł wraz z odsetkami na dzień wystawienia tytułu, zaś tytuł o nr 9/[...] dotyczył kwoty odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne, o poborze których orzeczono w w/w decyzji. Ich wysokość określono w tytule na kwotę 30.118 zł. W dniu 9 lutego 2010 r. do Izby Celnej w G. wpłynęły zarzuty pełnomocnika Spółki, w których podniesiono niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z wadliwością tytułów wykonawczych polegającą na naruszeniu art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niepodanie w tytułach wykonawczych podstawy prawnej obowiązków podlegających egzekucji. Nadto wniesiono o umorzenie postępowania egzekucyjnego w częściach prowadzonych na podstawie tytułów 7/[...] i 8/[...]. W ocenie skarżącej w podstawie prawnej obowiązków podlegających egzekucji organ powinien był wskazać rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny a nie ustawę – Prawo celne i decyzję z dnia 13 listopada 2009 r. Co więcej, podstawą egzekucji administracyjnej stała się decyzja nieostateczna, od której skarżąca złożyła odwołanie. W zarzutach dotyczących tytułu wykonawczego oznaczonego 9/[...] i odnoszącego się do odsetek wnoszący zarzut wskazał, że tytuł narusza art. 27 § 3 ustawy egzekucyjnej, gdyż błędnie podano podstawę braku konieczności doręczenia upomnienia, którego skarżąca nie otrzymała. Ponadto nie zostały określone odsetki w w/w decyzji, gdyż organ ten orzekł jedynie o obowiązku poboru odsetek. Decyzją z dnia 5 marca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 listopada 2009 r. w części orzekającej o poborze odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy – Prawo celne i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałej części w/w decyzja została utrzymana w mocy. Postanowieniem z dnia 19 marca 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 17 § 1 oraz art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 6 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajął stanowisko odnośnie w/w zarzutów strony i uznał je za nieuzasadnione. Organ nie dopatrzył się naruszenia zarzucanego przepisu art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle bowiem art. 65 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne oraz odrębnych przepisów strona zobowiązana jest do tzw. samoobliczenia wysokości odsetek od cła jak i od cła antydumpingowego. Podstawą obowiązku zapłaty odsetek jest z kolei w/w norma prawna wraz z decyzją celną mającą charakter deklaratoryjny. Z kolei możliwość wystawienia tytułu wykonawczego bez doręczenia stosownego upomnienia przewidziano w § 13 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle w/w regulacji postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadkach gdy: - należność pieniężna została określona w orzeczeniu; - zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności pieniężnej bez wezwania, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 3a ustawy. Odnosząc się z kolei do zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w związku z wadliwością tytułów wykonawczych (naruszenie art. 27 § 1 pkt 3 ustawy egzekucyjnej) organ wskazał, że brak wpisania wszystkich aktów normatywnych stanowiących podstawę prawną wydanego orzeczenia nie stanowi wady istotnej, skutkującej nieważnością wszczętych postępowań egzekucyjnych. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można zaś pojmować jako podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną lub też samą decyzję wydaną na podstawie tych aktów. Z kolei zgodnie z art. 244 Wspólnotowego Kodeksu Celnego należności celne podlegają wykonaniu bez względu na stwierdzenie, czy decyzja administracyjna je określająca jest ostateczna czy nie. Do postępowania w sprawach celnych stosuje się bowiem przepisy art. 12 i działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W zażaleniu na w/w postanowienie, powtarzając argumentację zawartą w zarzutach, skarżąca zarzuciła naruszenie jej interesu prawnego. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił własne postanowienie z dnia 19 marca 2010 r. w części dotyczącej zarzutu pełnomocnika spółki niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, polegające na podaniu niewłaściwej podstawy braku obowiązku doręczenia upomnienia i uznał go za uzasadniony, utrzymując w mocy w pozostałej części zaskarżone postanowienie. Według organu należności celne, w tym cło i odsetki od cła były wymagalne niezależnie od faktu, iż niedostateczna jest decyzja, z której one wynikały. Należności objęte nieostateczną decyzją Naczelnika urzędu Celnego z dnia 13 listopada 2009r. zostały wyegzekwowane od skarżącej w dniu 27 stycznia 2010 r. W wyniku decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 5 marca 2010r. uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek, te należności, jako podlegające zwrotowi, na żądanie skarżącej zostały zarachowane na poczet podatku od towarów i usług. Organ podtrzymał stanowisko, że niewpisanie wszystkich podstaw prawnych wydanego orzeczenia nie stanowiło istotnej wady wystawionych tytułów. Uznał natomiast za zasadne zażalenie w części dotyczącej zarzutu odnoszącego się do tytułu wykonawczego 9/[...] w zakresie wpisania w polu 50 tego tytułu przepisu § 13 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podczas gdy należało wpisać przepis § 13 pkt 2 wspomnianego rozporządzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca zarzuciła naruszenie art. 124 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na zawarciu w postanowieniu nieprecyzyjnego rozstrzygnięcia oraz sprzeczność rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem. Ponadto podniosła, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie wskazuje w jakiej części zostały uznane za zasadne trzy zarzuty wniesione przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenia podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wyrokiem z dnia 9 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, wskazując w uzasadnieniu, że nieprecyzyjne określenie podstaw prawnych w polach nr 29 wydanych tytułów wykonawczych (w tym brak wpisania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny) nie stanowiło istotnej wady tych tytułów. Wskazanie w w/w rubrykach na ustawę z dnia 29 marca 2004 r. - Prawo celne wraz z oznaczeniem aktu administracyjnego wymierzającego stosowne należności celne, tj. decyzję Naczelnika Urzędu Celnego, stanowi wystarczające wypełnienie dyspozycji art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, określającego jeden z wymogów formalnych stawianych tytułowi wykonawczemu. Za bezzasadny Sąd pierwszej instancji uznał również zarzut skargi koncentrujący się wokół naruszenia art. 124 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczący sprzeczności rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 2010 r. oraz zawartego w postanowieniu uzasadnienia. Organ odwoławczy uznał za błędne wpisanie w polu 50 tytułu wykonawczego 9/[...] przepisu § 13 pkt 1 powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r., gdyż podstawę do odstąpienia od obowiązku doręczenia upomnienia przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych, które zobowiązany ma sam obliczyć, zawiera przepis § 13 pkt 2 tego rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji, przyznał słuszność skarżącej, że sformułowanie użyte w sentencji zaskarżonego postanowienia, które w istocie odnosiło się do zarzutów dotyczących wszystkich trzech tytułów wykonawczych, mogłoby być bardziej precyzyjne i transparentne, jednakże całościowa ocena przedmiotowego postanowienia dokonana na tle rozstrzygnięcia i uzasadnienia postanowienia przemawiała za uznaniem, iż nie było to uchybienie powodujące konieczności eliminacji tegoż postanowienia z obrotu prawnego. Wierzyciel dokonał bowiem zasadnie korekty postanowienia organu pierwszej instancji obarczonego wskazanymi uchybieniami. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. naruszenie art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c lub art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostrzeżeniu naruszenia przez organy art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które przejawiło się w uznaniu, iż zaskarżone postanowienie zawierało prawidłowe i jednoznaczne rozstrzygnięcie oraz powiązane z nim logicznie-treściowo uzasadnienie, gdy prawidłowe zastosowanie powyższych przepisów powinno doprowadzić do wniosku, iż istnieje sprzeczność między treścią sentencji zaskarżonego postanowienia a jego uzasadnieniem, wskutek którego to błędu Sąd pierwszej instancji w sposób niezasadny oddalił skargę, gdy zaistniały przesłanki do jej uwzględnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, wskutek uwzględnienia skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą, wyrokiem z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1492/10, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. W uzasadnieniu wskazano, iż Sąd pierwszej instancji, uznając ostatecznie za prawidłowe zaskarżone postanowienie, nie uzasadnił swojego rozstrzygnięcia w sposób pozwalający na skontrolowanie zasadności zarzutów skarżącej zawartych w skardze i podniesionych w skardze kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany w skardze kasacyjnej przepis art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. Trudno bowiem za takie uzasadnienie uznać lakoniczne stwierdzenie Sądu pierwszej instancji, uzasadniającego prawidłowość zaskarżonego postanowienia "całościową oceną postanowienia". Sąd pierwszej instancji, nie wyjaśnił istotnych dla wyniku sprawy wstępnych kwestii, a mianowicie, do których rozstrzygnięć zawartych w sentencji ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 listopada 2009 r. nr [...] odnosiły się poszczególne tytuły wykonawcze 7/[...], 8/[...] oraz 9/[...], stanowiących przedmiot zarzutów skarżącej, a także jaki był wynik rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do każdego z tych zarzutów. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwala na skontrolowanie prawidłowości rozstrzygnięcia organu w odniesieniu do każdego z zarzutów wniesionych przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd ponownie rozpoznający sprawę z mocy art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi związany jest wykładnią prawa dokonaną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie II GSK 1492/10. Zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej zwana ustawą) zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 - 7, 9 i 10 przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 - 5 wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z dyspozycji art. 34 § 2 w/w ustawy wynika z kolei, że stanowisko wierzyciela winno zostać wyrażone w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Brak wyrażenia przez wierzyciela takiego stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach nakłada na organ egzekucyjny obowiązek wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania przez wierzyciela postanowienia w sprawie jego stanowiska (vide: art. 34 § 3 w/w ustawy). Dopiero po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, względnie wydania postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu z przyczyn wymienionych w art. 34 § 1a w/w aktu prawnego, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W niniejszej sprawie wierzycielem egzekwowanych obowiązków jest Dyrektor Izby Celnej, który w dniu 4 stycznia 2010 r. skierował do Dyrektora Urzędu Celnego trzy tytuły wykonawcze. Podstawę prawną obowiązku będącego przedmiotem egzekucji we wszystkich trzech przypadkach była decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 13 listopada 2009 r. nr [...]. Tytuł o nr 7/[...] został wystawiony na kwotę cła od importowanych wózków z Tajlandii w wysokości 10.126 zł wraz z odsetkami na dzień wystawienia tytułu, która została ustalona w/w decyzją Naczelnika Urzędu Celnego. Tytuł o nr 8/[...] dotyczył ustalonego tą decyzją ostatecznego cła antydumpingowego w wysokości 118.225 zł wraz z odsetkami na dzień wystawienia tytułu, zaś tytuł o nr 9/[...] dotyczył kwoty odsetek wynikających z art. 65 ust. 5 ustawy Prawo celne, o poborze których orzeczono w w/w decyzji. Ich wysokość określono w tytule na kwotę 30.118 zł. Wobec zgłoszenia przez dłużnika zarzutów w toczących się przez Dyrektorem Urzędu Celnego postępowaniach egzekucyjnych, Dyrektor Izby Celnej - zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 2 lit c) ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne w zw. z art. 17 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - był uprawniony i zobowiązany do zajęcia stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów w pierwszej instancji oraz ponownie - po złożeniu przez Spółkę zażalenia. Zajmując po raz pierwszy stanowisko w sprawie zgłoszonych przez dłużnika zarzutów, Dyrektor Izby Celnej w postanowieniu z dnia 19 marca 2010 r. uznał je za nieuzasadnione. W kolejnym postanowieniu z dnia 29 kwietnia 2010 r. wydanym na skutek wniesionego przez skarżącą zażalenia, Dyrektor Izby Celnej uchylił własne postanowienie z dnia 19 marca 2010 r. w części dotyczącej zarzutu pełnomocnika spółki niespełnienia wymogów określonych w art. 27 ustawy egzekucyjnej, polegające na podaniu niewłaściwej podstawy braku obowiązku doręczenia upomnienia i uznał go za uzasadniony, utrzymując w mocy w pozostałej części zaskarżone postanowienie. W tym miejscu należy stwierdzić, że zgodnie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tym samym postanowienie organu egzekucyjnego wydane na podstawie art. 34 ustawy powinno zawierać elementy wymienione w art. 124 k.p.a. Jednym z nich jest niewątpliwie rozstrzygnięcie (osnowa), które w doktrynie postępowania administracyjnego, obok oznaczenia organu i strony, a także podpisu z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania - podobnie jak ma to miejsce w przypadku decyzji administracyjnych - uznawane jest jako jeden z kluczowych jego elementów. Jako że rozstrzygnięcie stanowi istotę postanowienia, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa, musi być ono sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości jaka jest jego treść. Rozstrzygnięcia nie można bowiem ani domniemywać ani wyprowadzać z uzasadnienia postanowienia W ocenie skarżącej spółki zaskarżone postanowienie wskazanych wyżej wymogów nie spełnia i Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stanowisko to podziela. Ma bowiem rację skarżąca, że zawarte w zaskarżonym postanowieniu rozstrzygnięcie nie koresponduje z jego uzasadnieniem. Z literalnego brzmienia rozstrzygnięcia można bowiem wyprowadzić wniosek, że organ uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 27 ustawy polegający na podaniu niewłaściwej podstawy prawnej braku obowiązku doręczenia upomnienia w odniesieniu do wszystkich trzech tytułów wykonawczych, tymczasem z uzasadnienia postanowienia wynika, że organ uznał ten zarzut za zasadny jedynie w stosunku do tytułu o nr 9/[...]. Należy zauważyć, że organowi wydającemu zaskarżone postanowienie umknął uwadze fakt, że przedmiotem postępowania jest kwestia stanowiska wierzyciela wobec zarzutów zgłoszonych w stosunku trzech tytułów wykonawczych. W sytuacji zatem, gdy stanowisko to kształtowało się różnie w odniesieniu do poszczególnych tytułów wykonawczych, winno to było znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu, które powinno precyzyjnie wskazywać w stosunku do których tytułów organ uznaje zarzuty za niezasadne w całości, zaś w stosunku do którego stanowisko organu uległo zmianie, co łączyło się z koniecznością uchylenia postanowienia z dnia 19 marca 2010 r. w tym zakresie i wydania w tej części nowego orzeczenia. Wobec powyższego stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada treści art. 124 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jako że Sąd nie może zastępować organu i w oparciu o uzasadnienie postanowienia domniemywać co organ miał na uwadze, dostosowując braki rozstrzygnięcia, do stanowiska zawartego w uzasadnieniu postanowienia, należało je uchylić. Wobec uchylenia zaskarżonego postanowienia z przyczyn omówionych powyżej, ocena merytoryczna zaskarżonego postanowienia byłaby w tej sytuacji przedwczesna. Tym samym, Sąd nie przesądza, czy zasadne jest stanowisko organu w sprawie przedstawionych zarzutów. Wskazania co do dalszego przebiegu postępowania wynikają z powyższych rozważań. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 p.p.s.a.