III SA/Gd 192/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie NSA Anna Orłowska WSA Alina Dominiak (spr.) Protokolant Agnieszka Januszewska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi Dyrektora Zakładu Karnego w S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia 15 lutego 2006r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania obowiązku 1) uchyla punkt 1 zaskarżonej decyzji oraz decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej [...] z dnia 11 stycznia 2006r. nr [...] w części oznaczonej Lp. 6; 2) określa, że punkt 1 zaskarżonej decyzji nie może być wykonany; 3) zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Powiatowy Państwowej Straży Pożarnej [...] po przeprowadzonych czynnościach kontrolno – rozpoznawczych w Zakładzie Karnym w Sz. decyzją z dnia 11 stycznia 2006 r. nr [...], powołując się na treść § 24 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 121, poz. 1138) zobowiązał dyrektora Zakładu Karnego, między innymi do: - wyposażenia strefy pożarowej zawierającej część mieszkalną dla osadzonych (ponad 200 miejsc noclegowych) w system sygnalizacji pożarowej, obejmujący urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, służące od samoczynnego wykrywania i przekazywania informacji o pożarze (część Lp. 6 decyzji), - wyposażenia strefy pożarowej zawierającej część mieszkalną dla osadzonych (ponad 200 miejsc noclegowych) w dźwiękowy system ostrzegawczy, umożliwiający rozgłaszanie sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych dla potrzeb bezpieczeństwa osób przebywających w budynku, nadawanych automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemy sygnalizacji pożarowej, a także przez operatora (część Lp. 7 decyzji), w terminie do dnia 31 grudnia 2006 r. Od powyższej decyzji we wskazanych punktach odwołanie wniósł Dyrektor Zakładu Karnego [...], podnosząc, że w budynku zakwaterowania osadzonych pełniona jest całodobowa służba na każdej kondygnacji przez co najmniej dwóch funkcjonariuszy Służby Więziennej, którzy są zobowiązani do kontroli zachowania się osadzonych w celach mieszkalnych i przestrzegania przez nich przepisów przeciwpożarowych. Wskazał, że jedna zmiana służby trwa 12 godzin, w czasie przekazywania służby następuje przekazanie obiektu. Dwa razy w ciągu doby przeprowadzany jest apel na oddziałach, co także wiąże się z kontrolą budynku. Każde pomieszczenie jest kontrolowane przez oddziałowego nie rzadziej niż raz w ciągu godziny, ponadto przez całą dobę w obiekcie obserwowane są okna przez funkcjonariuszy pełniących służbę na zewnątrz budynku oraz przez system monitoringu. Dyrektor Zakładu Karnego wskazał ponadto, że w przypadku wystąpienia zarzewia ognia dowódca zmiany dysponuje nieetatową drużyną strażacką, która może prowadzić działania gaśnicze i zapobiegające rozprzestrzenianiu się ogania do czasu przybycia jednostek PSP w Sz.. W jego ocenie istnieje obawa, że zainstalowana sygnalizacja alarmowa będzie celowo pobudzana w sposób sztuczny przez osadzonych, co spowoduje destabilizację organizacyjno – ochronną zakładu karnego, a także narazi na koszty pokrycia nieuzasadnionego przyjazdu wozów bojowych JRG PSP w Sz.. W konkluzji Dyrektor Zakładu Karnego [...] wniósł o odstąpienie od obowiązków określonych w punktach 6 i 7 zaskarżonej decyzji. Rozpoznając odwołanie [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej [...] decyzją z dnia 15 lutego 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części oznaczonej Lp. 6 ( pkt 1 decyzji organu drugiej instancji), zaś uchylił ją w części oznaczonej Lp. 7 i umorzył postępowanie w tym zakresie (pkt 2 decyzji organu drugiej instancji). W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie prowadzonych czynności kontrolno – rozpoznawczych ustalono, iż na terenie Zakładu Karnego w Sz. znajduje się budynek główny, w którym jedną z jego części przeznaczono na miejsce zakwaterowania osadzonych z ponad 200 miejscami noclegowymi. Obiekt ten z uwagi na pełnioną funkcję zalicza się do grupy obiektów zamieszkania zbiorowego i wobec tego istnieje konieczność wyposażenia owego budynku w system sygnalizacji pożarowej, gdyż zgodnie treścią § 24 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, budynek zamieszkania zbiorowego o liczbie miejsc noclegowych ponad 200, w którym okres pobytu tych samych osób przekracza trzy doby, winien być wyposażony właśnie w tego typu system. W odniesieniu do obowiązku wyposażenia Zakładu Karnego w dźwiękowy system ostrzegawczy organ odwoławczy wskazał, że w myśl § 25 ust. 3 powołanego rozporządzenia istnieje podstawa do odstąpienia od konieczności realizacji owego obowiązku, gdyż przepis powyższy określa, że wymóg stosowania dźwiękowego systemu ostrzegawczego nie dotyczy obiektów zamieszkania zbiorowego o liczbie miejsc noclegowych ponad 200, zlokalizowanych na terenach zamkniętych. Taka właśnie sytuacja występuje w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Dyrektor Zakładu Karnego [...] zaskarżył punkt 1 decyzji organu drugiej instancji. Zarzucił zaskarżonej decyzji , iż wydana została z naruszeniem § 24 ust. 1 pkt 11 w zw. z § 24 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, które miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w rozumieniu § 24 ust. 2 powołanego rozporządzenia Zakład Karny w Sz. pomimo spełnienia przesłanek zamieszczonych w § 24 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia, może być uznany za budynek zamieszkania zbiorowego, i jako taki z obowiązku wynikającego z ust. 1 winien być zwolniony na mocy § 24 ust. 2, albowiem jako zakład karny typu zamkniętego jest budynkiem znajdującym się na terenie zamkniętym służącym obronności państwa. Zatem w ocenie skarżącego w sprawie winien znaleźć zastosowanie § 24 ust. 2 rozporządzenia, jednakże organ drugiej instancji tego przepisu nie zastosował. Ponadto skarżący podniósł, powołując się między innymi na art. 90 Kodeksu karnego wykonawczego oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz. U. nr 207, poz. 2107), że Zakład Karny w Sz. można określić jako budynek, teren, nieruchomość służącą obronności państwa. Na teren bowiem Zakładu – jako jednostki typu zamkniętego wstęp jest ograniczony i podlega właściwym regulacjom prawnym, jest to teren niedostępny ogółowi społeczeństwa, chroniony przez umundurowaną i uzbrojoną służbę. Zakład może podlegać militaryzacji, jego funkcjonariusze mogą pełnić służbę w jednostce zmilitaryzowanej w razie ogłoszenia mobilizacji. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie punktu 1 decyzji organu odwoławczego oraz uchylenie decyzji Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej [...] w części oznaczonej Lp.6. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem § 24 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. nr 121, poz. 1138) stosowanie systemu sygnalizacji pożarowej, obejmującego urządzenia sygnalizacyjno-alarmowe, służące do samoczynnego wykrywania i przekazywania informacji o pożarze, jest wymagane w budynkach zamieszkania zbiorowego, w których przewidywany okres pobytu tych samych osób przekracza 3 doby, o liczbie miejsc noclegowych powyżej 200. W myśl zaś § 25 ust. 1 pkt 6 lit. b cytowanego rozporządzenia stosowanie dźwiękowego systemu ostrzegawczego, umożliwiającego rozgłaszanie sygnałów ostrzegawczych i komunikatów głosowych dla potrzeb bezpieczeństwa osób przebywających w budynku, nadawanych automatycznie po otrzymaniu sygnału z systemu sygnalizacji pożarowej, a także przez operatora, jest wymagane w budynkach zamieszkania zbiorowego o liczbie miejsc noclegowych powyżej 200. Organ pierwszej instancji nałożył na Dyrektora Zakładu Karnego [...] obowiązek wyposażenia części mieszkalnej dla osadzonych właśnie w tego typu systemy (część oznaczona w decyzji jako Lp. 6 i Lp. 7). Organ odwoławczy w części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji (co do części oznaczonej Lp. 6) – powołując się na brzmienie § 24 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, zaś uchylił ją w części oznaczonej Lp. 7, stwierdzając, że w myśl dyspozycji art. 25 ust. 3 rozporządzenia istnieje podstawa do odstąpienia od konieczności wyposażenia części mieszkalnej dla osadzonych w dźwiękowy system ostrzegawczy. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest niekonsekwentne wobec brzmienia § 25 ust. 3 rozporządzenia w zestawieniu z brzmieniem § 24 ust. 2 owego rozporządzenia. Otóż zgodnie z treścią § 25 ust. 3 powołanego rozporządzenia wymaganie, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 ( § 25), nie dotyczy budynków znajdujących się na terenach zamkniętych, służących obronności państwa. Właśnie w oparciu o ten przepis organ odwoławczy uznał, że nie ma obowiązku wyposażenia Zakładu Karnego w dźwiękowy system ostrzegawczy, gdyż budynek zakwaterowania osadzonych, który to w omawiany system miałby zostać wyposażony zlokalizowany jest na terenie zamkniętym. Odnośnie zaś wyposażenia budynku zakwaterowania osadzonych w system sygnalizacji pożarowej organ uznał, iż istnieje konieczność wyposażenia owego budynku w ten system. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na brzmienie § 24 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, zgodnie z którym wymaganie, o którym mowa w ust. 1 pkt 11 ( § 24) również nie dotyczy budynków znajdujących się na terenach zamkniętych służących obronności państwa. Porównanie brzmienia dyspozycji powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wskazuje, że obowiązek wyposażenia budynku zakwaterowania osadzonych w system sygnalizacji pożarowej oraz w dźwiękowy system ostrzegawczy nie dotyczy budynków znajdujących się na terenach zamkniętych służących obronności państwa. Zatem niezrozumiałe jest, z jakich powodów organ odwoławczy uznał, że nie istnieje konieczność wyposażenia budynku zakwaterowania osadzonych w dźwiękowy system ostrzegawczy, bowiem znajduje się on na terenie zamkniętym, natomiast uznał, że taka konieczność istnieje co do wyposażenia owego budynku w system sygnalizacji pożarowej. A przecież – jak wskazano wyżej, zarówno § 24 ust. 2 i § 25 ust. 3 rozporządzenia stanowią, iż w obu tych przypadkach (rodzajach budynków) omówionych wymagań co do wyposażenia strefy pożarowej się nie stosuje. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy pominął zupełnie zawarte w treści powołanych wyżej przepisów rozporządzenia sformułowanie "budynków znajdujących się na terenach zamkniętych służących obronności państwa". Organ wskazał bowiem jedynie na to, że budynki zakwaterowania osadzonych znajdują się na terenie zamkniętym, zaś istotna jest także dalsza cześć owego przepisu. Wobec powyższego wyjaśnienia wymaga, co należy rozumieć pod pojęciem "budynki służące obronności państwa". Przepisy rozporządzenia z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów nie zawierają takiej definicji. W związku z tym należy odwołać się do innych przepisów prawnych, które mogą być pomocne w tym zakresie. Takim aktem prawnym jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz. U. nr 207, poz.2107). Zgodnie z treścią § 1 pkt 1 lit. k za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa uznaje się nieruchomości wykorzystywane na zakwaterowanie skazanych i tymczasowo aresztowanych oraz osób odosobnionych, o których mowa w przepisach o stanie wyjątkowym. Powołany przepis stanowi wprost, że budynki wykorzystywane na zakwaterowanie skazanych, a z takim budynkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, są uznawane za służące obronności państwa. Zatem nie ma żadnych podstaw do wyłączenia budynku zakwaterowania osadzonych znajdującego się na terenie Zakładu Karnego w Sz. z definicji, jaką zawiera powołany § 1 pkt 1 lit. k rozporządzenia z dnia 24 sierpnia 2004 r. Podnieść przy tym trzeba, że przytoczony przepis należy interpretować w ten sposób, że pierwsza jego część dotyczy nieruchomości wykorzystywanych na zakwaterowanie skazanych, zaś druga jego część dotyczy nieruchomości wykorzystywanych na zakwaterowanie osób odosobnionych, do których stosuje się przepisy o stanie wyjątkowym. Inaczej mówiąc sformułowanie "do których stosuje się przepisy o stanie wyjątkowym" dotyczy jedynie nieruchomości wykorzystywanych na zakwaterowanie osób odosobnionych. Wyraz "oraz" łączący oba człony tego przepisu pełni bowiem w nim funkcję spójnikową – czyli "a także"; "i", gdyż łączy współrzędne człony zdania (Słownik języka polskiego pod red. Stanisława Skorupki, Haliny Anderskiej, Zofii Łempickiej, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1969). Zatem w pełni zasadne jest stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zastosowanie mieć będzie pierwsza część tego przepisu. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił pkt 1 zaskarżonej decyzji oraz decyzję organu pierwszej instancji w części oznaczonej Lp. 6. Uwzględniając skargę Sąd na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, iż pkt 1 zaskarżonej decyzji nie może być wykonany. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji publicznej winny mieć na względzie przedstawione rozważania co do interpretacji przepisów prawnych mających zastosowanie w niniejszej sprawie.