III SA/Gd 193/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-09-09
Skład orzekający: Janina Guść, Alina Dominiak, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, wynikający z ustawy o pomocy społecznej, jest zgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej zawartą w Konstytucji RP oraz czy przepisy tej ustawy są spójne z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie obowiązku alimentacyjnego?Ratio decidendi
Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej przez zstępnych, wynikający z ustawy o pomocy społecznej, jest odrębnym publicznoprawnym ciężarem, a nie obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W związku z tym, nie ma podstaw do kwestionowania konstytucyjności art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej ani do kierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie. Organy prawidłowo ustaliły wysokość opłaty, opierając się na średnim koszcie utrzymania w DPS i dochodach zobowiązanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia wysokości uzupełniającej odpłatności za pobyt B. K. w domu pomocy społecznej, którą zobowiązany był ponosić jej syn, H. K. Organ pierwszej instancji ustalił wysokość tej opłaty, opierając się na dochodach H. K. i średnim koszcie utrzymania w DPS. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło niektóre punkty decyzji organu pierwszej instancji, ale utrzymało w mocy rozstrzygnięcie o wysokości odpłatności. H. K. zaskarżył decyzję SKO, kwestionując konstytucyjność przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz ich spójność z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, a także zarzucając naruszenie przepisów KPA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.
Decyzją z dnia 26 lutego 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 61 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j: Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) – dalej jako "ustawa" lub "u.p.s.", Prezydent Miasta w punkcie 1. ustalił H. K. od 1 grudnia 2019 r. wysokość uzupełniającej odpłatności za pobyt B. K. w Domu Pomocy Społecznej na kwotę 1580,53 zł miesięcznie, w punkcie 2. zobowiązał H. K. do wnoszenia opłaty za pobyt na rachunek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie do ostatniego dnia każdego miesiąca, w punkcie 3. wskazał, że należność za okres od 1 grudnia 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. w kwocie 3161,06 zł winna być uregulowana w terminie do 31 marca 2020 r. na rachunek Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie.
Organ pierwszej instancji wskazał na treść art. 61 u.p.s. wyjaśniając, że decyzją z dnia 13 maja 2019 r. B. K. została skierowana do DPS na pobyt stały i ustalona została jej odpłatność w wysokości 1682,38 zł miesięcznie, zaś decyzją z 14 maja 2019 r. została ona umieszczona we wskazanym DPS i od 20 maja 2019 r. w nim zamieszkała.
Ustalona odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej była zmieniana w ten sposób, że od 15 maja 2019 r. ustalono odpłatność w wysokości 1727,08 zł, od 1 listopada 2019 r. do 29 lutego 2020 r. w wysokości 1985,27 zł, zaś od 1 marca 2020 r. w wysokości 1856,18 zł.
Ustalona ww. decyzjami odpłatność mieszkańca nie pokrywa całości należności za pobyt w DPS, która od marca 2019 r. wynosi 4805,33 zł miesięcznie.
Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 7 marca 2019 r. ustalono, że skarżący prowadzi 2- osobowe gospodarstwo domowe , którego łączny dochód wynosi 5101,25 zł. Na skutek złożonych przez skarżącego dokumentów i wyjaśnień z dnia 23 lipca 2019 r. konieczne stało się przeprowadzenie wywiadu środowiskowego aktualizującego sytuację życiową. Skarżący oświadczył, że dochody pozostają na tym samym poziomie, sam odpowiada za swoje zobowiązania, sam utrzymuje własne mieszkanie oraz wniósł o wydanie decyzji. Wezwany pismem z dnia 28 października 2019 r. na negocjacje w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt matki w DPS nie zareagował na nie. Następnie pismem z dnia 20 grudnia 2019 r. ponowił wniosek o wydanie decyzji.
Organ pierwszej instancji oparł swe rozstrzygnięcie na ustaleniach, że H. K. jest jedynym synem B. K., prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe a jego miesięczny dochód z tytułu zatrudnienia wynosi 3683,53 zł. Dochód przekracza przewidziane w art. 61 ust. 2 pkt 2a ustawy kryterium dla osoby samodzielnie gospodarującej o kwotę 1580,53 zł, a do kwoty średniego miesięcznego kosztu utrzymania w DPS (po wniesieniu odpłatności przez B. K.) pozostaje: w okresie 20 maja 2019 r. – 31 października 2019 r. kwota 3078,25 zł, w okresie 1 listopada 2019 r. – 29 lutego 2020 r. kwota 2820,06 zł, a od 1 marca 2020 r. kwota 2949,15 zł. Spełnione są zatem przesłanki do ponoszenia przez stronę uzupełniającej odpłatności za pobyt matki w DPS w wysokości określonej decyzją.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył H. K., kwestionując konstytucyjność, prawidłowość i zasadność przepisów art. 61 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja oraz wskazując na niespójność przepisów tejże ustawy z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Decyzją z dnia 14 grudnia 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 60, art. 61 ustawy z dnia 12 kwietnia 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w punkcie 1. uchyliło pkt 2 i 3 zaskarżonej decyzji, w punkcie 2. w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium wskazując na treść art. 60 i art. 61 ust. 1 i 2 u.p.s. wyjaśniło, że zastosowanie znajduje Zarządzenie Starosty Powiatu z dnia 25 lutego 2019 r. w sprawie średniego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej, prowadzonego przez Powiat w roku 2019 (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2019 r. poz. 948), które określa ten koszt w 2019 r. na kwotę 4805,33 zł miesięcznie.
W drodze decyzji organu pierwszej instancji z dnia 29 listopada 2019 r. wysokość odpłatności za pobyt B. K. w DPS, stanowiąca 70% jej dochodu, została ustalona następująco: od 1 listopada 2019 r. do 29 lutego 2020 r. w kwocie 1985,27 zł miesięcznie oraz od 1 marca 2020 r. w kwocie 1856,18 zł miesięcznie. W świetle powyższego opłata wnoszona z dochodu mieszkańca nie pokrywa miesięcznego kosztu jego utrzymania. W sprawie nie została zawarta umowa w zakresie wysokości odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej.
Z wystawionego w dniu 9 stycznia 2020 r. przez pracodawcę skarżącego ([...]) zaświadczenia wynika, że dochód netto strony w grudniu 2019 r. wyniósł 3.683,53 zł.
Kryterium dochodowe w badanej sprawie zostało ustalone na 701 zł miesięcznie, co stanowi dochód osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., zatem 300% kryterium dochodowego w sprawie to 2103 zł. Dochód skarżącego to 3.683,53 zł , a więc kwota wyższa. Różnica wynosi 1580,53 zł i do uiszczania takiej właśnie opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej skarżący został zobowiązany w drodze zaskarżonej decyzji.
W ocenie Kolegium powyższe oznacza, że zaskarżona decyzja jest co do zasady prawidłowa. Mimo to Kolegium postanowiło uchylić w części zaskarżoną decyzji z uwagi na to, że zawarte w niej elementy nie powinny znaleźć się w sentencji decyzji określającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej, gdyż brak jest podstaw prawnych do umieszczenia ich w niej, lecz wyłącznie w jej uzasadnieniu, gdyż nie stanowią one elementu rozstrzygnięcia o tej odpłatności.
Kolegium wskazując, że skarżący w istocie nie kwestionuje bezspornych ustaleń faktycznych w sprawie jako takich, lecz wyłącznie treść obowiązujących przepisów prawa, wskazując na niespójność przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy wyjaśniło, że poprawienie stanu prawnego należy wyłącznie do ustawodawcy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. K. zaskarżył powyższą decyzję w zakresie jej punktu 2., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak wiarygodnych i precyzyjnych informacji w sprawie kwot odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, przekazywanych przez pracowników organu pierwszej instancji, które pozostawały ze sobą we wzajemnej sprzeczności, naruszenie art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie niepełnego materiału dowodowego oraz brak wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego polegającego na pominięciu dowodu z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z J. M., siostrą B. K., a ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie w przedmiotowym postępowaniu art. 2 Konstytucji RP i niezastosowanie konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie punktu 2. oraz decyzji organu pierwszej instancji w zakresie punktu 1.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego w dniu 7 marca 2019 r. pracownik socjalny poinformował skarżącego o wysokości odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej na poziomie około 3000 zł, co skarżący zaakceptował. Kwota ta była zbieżna z kwotą miesięcznej odpłatności, wynikającą z umowy zawartej przez skarżącego z Domem Seniora, dotyczącą zapewnienia opieki B. K. w dniach 19-24 kwietnia 2019 r.
Skarżący podniósł, że organy obu instancji nie wykazały w toku postępowania kosztów ponoszonych na utrzymanie B. K. w DPS w wysokości, o której mowa w zaskarżonych decyzjach. Zdaniem skarżącego kwoty odpłatności za pobyt w DPS wskazywane przez organy znacznie odbiegają od kwot oferowanych przez podmioty prywatne na rynku usług opiekuńczych.
Ponadto zdaniem skarżącego art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, określający krąg osób zobowiązanych do ponoszenia kosztów pobytu członka rodziny w domu pomocy społecznej jest sprzeczny z zasadą sprawiedliwości społecznej wskazaną w art. 2 Konstytucji RP. Właściwe organy winny zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ww. przepisu z art. 2 Konstytucji RP, mając na względzie również art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zdaniem skarżącego niedopuszczalna jest sytuacja, w której odpłatność za pobyt członka rodziny w DPS ponosi tylko jeden członek rodziny, podczas gdy osoba przebywająca w DPS posiada także innych krewnych, np. rodzeństwo, które również powinno partycypować w kosztach jej utrzymania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 60 ust. 2 u.p.s. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca:
1. w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku:
2. w domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym - ustala starosta i ogłasza wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku;
3. w regionalnym domu pomocy społecznej - ustala marszałek województwa i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku
Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności:
1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka,
2) małżonek, zstępni przed wstępnymi,
3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej
- przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność.
Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi mieszkaniec domu – co do zasady nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu ( art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s. ), małżonek , zstępni przed wstępnymi - w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium ( art. 61 ust.2 pkt 2 lit. a ) , gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 ( art. 61 ust.2 pkt 3).
W myśl art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2.
Stosownie do przepisu art. 61 ust. 2e u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2.
Ustawa o pomocy społecznej w art. 60 ust. 1 wprowadza zatem generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Z mocy art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s. starosta jest upoważniony do ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej. Ustalony w trybie art. 60 ust. 2 u.p.s. średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej jest wiążący dla organu właściwej gminy przy ustalaniu wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Chybiony jest zatem zarzut o braku wykazania przez organy kosztów ponoszonych na utrzymanie matki skarżącego, skoro wynikają one z zarządzenia właściwego organu. Nie ma też żadnego znaczenia okoliczność, że w innych placówkach pełniących funkcję domu pomocy społecznej, działających na rynku prywatnym, koszt miesięczny pobytu w placówce odbiega od kosztu ustalonego przez właściwy organ w odniesieniu do domów pomocy społecznej, działających w oparciu o ustawę o pomocy społecznej. Bezzasadnie zatem skarżący zarzucał organom naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. , poprzez brak wiarygodnych i precyzyjnych informacji o wysokości kosztów odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS. Podstawą ustalenia wysokości odpłatności za pobyt w DPS jest zawsze kwota ustalona w trybie art. 60 ust. 2 u.p.s., stąd też pozostaje nieistotne, jakie informacje na temat kosztów pobytu w DPS skarżący uzyskał od pracownika socjalnego, czy też na jakim poziomie koszty te kształtowały się w placówce świadczącej usługi opiekuńcze na rynku prywatnym.
W badanej sprawie średni miesięczny koszt utrzymania w DPS, w którym zamieszkuje matka skarżącego, został ustalony na kwotę 4805,33 zł w trybie art. 60 ust. 2 pkt 2 u.p.s. na mocy zarządzenia nr [...] Starosty Powiatu z dnia 25 lutego 2019 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2019 r., poz. 948) i kwota ta stanowiła podstawę do określenia skarżącemu kwoty odpłatności za pobyt jego matki w DPS.
W dalszej kolejności wskazać należy, że cytowany wyżej art. 61 ust. 1 u.p.s. określa podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za ten pobyt oraz kolejność, w jakiej ten obowiązek na nich spoczywa, natomiast w ust. 2 art. 61 określone zostały zasady ustalania wysokości opłaty. Obowiązek ponoszenia opłat powstaje od chwili umieszczenia osoby uprawnionej w DPS, obciąża określony w ustawie krąg osób, a wysokość ponoszonej opłaty zależna jest od kosztów miesięcznego utrzymania w DPS i sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej.
Jak wskazano powyżej, osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w domu społecznej określone zostały w art. 61 ust. 1 ustawy i są to w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (...).
W ocenie Sądu ustalony przez organy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżący jest synem, a zatem zstępnym osoby skierowanej do DPS, a w konsekwencji osobą zobowiązaną na podstawie art. 61 ust. 1 u.p.s. do ponoszenia opłaty za jej pobyt w tej placówce. Organy prawidłowo ustaliły, że opłata ponoszona przez matkę skarżącego (70% jej dochodu) nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania jej w DPS. Matka skarżącego wnosi bowiem opłatę za pobyt od 1 listopada 2019 r. do 29 lutego 2020 r. w wysokości 1985,27 zł oraz za okres od 1 marca 2020 r. w wysokości 1856,18 zł.
Skarżący wezwany pismem z dnia 28 października 2019 r. do stawiennictwa w siedzibie MOPR celem przeprowadzenia negocjacji w sprawie zawarcia umowy dotyczącej partycypowania w kosztach pobytu matki w DPS nie podjął współpracy z organem i nie zawarł umowy w tym przedmiocie, ostatecznie wnosząc pismem z dnia 20 grudnia 2019 r. o wydanie decyzji. Stanowisko takie należało uznać za odmowę zawarcia umowy dotyczącej wysokości wnoszonej przez skarżącego opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej
Organy słusznie przyjęły, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zgodnie z którym opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnosi (wobec braku małżonka i innych zstępnych) skarżący, jako jedyny syn osoby skierowanej do DPS.
Sytuacja dochodowa skarżącego została ustalona przez organy na podstawie zaświadczenia pracodawcy z dnia 9 stycznia 2020 r., wskazującego na dochód netto osiągnięty przez skarżącego w grudniu 2019 r. w wysokości 3683,53 zł. Zgodnie z art. 107 ust. 5b pkt 7 u.s.p. sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową osoby lub rodziny ustala się m.in. na podstawie następujących dokumentów: zaświadczenia albo oświadczenia o wysokości wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia, zawierającego informacje o wysokości potrąconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w części finansowanej przez ubezpieczonego oraz składki na ubezpieczenie chorobowe.
Organy przyjęły, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą. Małżonek, wstępni przed zstępnymi , będący osobami samotnie gospodarującymi, są obowiązani do ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w DPS, jeżeli posiadany przez nich dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Organy prawidłowo ustaliły, że 300% kryterium dochodowego w przedmiotowej sprawie to 2103 zł. Dochód skarżącego wskazany w zaświadczeniu pracodawcy przekracza 300% opisanego wyżej kryterium dochodowego o kwotę 1580,53 zł. Kwota ta jest niższa, niż pozostały do pokrycia (po uwzględnieniu opłaty wnoszonej przez matkę skarżącego) średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w okresie od 1 grudnia 2019 r. Prawidłowo zatem organy uznały, że kwotę odpłatności uzupełniającej, do której wnoszenia obowiązany jest skarżący w związku z pobytem jego matki w DPS, stanowi kwota 1580,53 zł. Działając na korzyść skarżącego organy ustaliły wysokość przedmiotowej opłaty dopiero od 1 grudnia 2019 r. W tej sytuacji uznać należało, że organy prawidłowo, mając na uwadze art. 61 ust. 2d ustawy, ustaliły skarżącemu wysokość opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej.
Skarżący zarzucał w skardze pominięcie przez organy konstytucyjnej zasady sprawiedliwości społecznej, kwestionując w istocie zgodność art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. z Konstytucją RP.
Art. 61 ust. 1 u.p.s., określający kolejność podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, umieszcza zstępnych w drugiej grupie zobowiązanych. Stąd w świetle tego przepisu prawidłowe jest uznanie skarżącego - jako zstępnego, wobec niemożności poniesienia całkowitej kwoty odpłatności w DPS przez podopieczną - za osobę zobowiązaną do współponoszenia tych kosztów.
Wobec twierdzeń skarżącego, że w świetle art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r., poz. 1359) roszczenia finansowe organu winny być kierowane do siostry jego matki stwierdzić w pierwszej kolejności należy, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, lecz art. 61 ust. 1 u.p.s., który wśród osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt członka rodziny w DPS nie wymienia jego rodzeństwa. Wskazywana przez skarżącego rozbieżność między uregulowaniem ustawy o pomocy społecznej a regulacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczącą obowiązku alimentacyjnego nie uzasadnia zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 128 k.r.o., zgodnie z którym obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Wyjaśnić należy, że obowiązek zstępnego, wywodzący się z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. nie jest obowiązkiem alimentacyjnym, lecz publicznoprawnym ciężarem, powstającym na skutek przyjęcia osoby skierowanej do DPS. Wobec odmiennego celu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, określających treść obowiązku alimentacyjnego oraz krąg osób zobowiązanych alimentacyjnie, a celami przepisów ustawy o pomocy społecznej brak było podstaw, w ocenie Sądu, do skierowania do Trybunału Konstytucyjnego - zgodnie ze stanowiskiem skarżącego zawartym w skardze - pytania prawnego, obejmującego kwestię zgodności art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. z przepisami Konstytucji RP z uwzględnieniem treści art. 128 k.r.o. Wskazywanej przez skarżącego niekonstytucyjności przepisu art. 61 ust.1 pkt 2 u.p.s. Sąd nie dostrzega.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 75 § 1 , art. 77 § 1 k.p.a. stwierdzić należy, że – wbrew stanowisku skarżącego - nie było podstaw do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z siostrą jego matki. Z przepisów ustawy ( np. art. 61 ust. 2e, art. 64 ) wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadzany jest z osobami wnoszącymi opłatę lub obowiązanymi do wnoszenia opłaty ( małżonkiem, zstępnymi , wstępnymi). Do kręgu tego siostra matki skarżącego nie należy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako bezzasadną, oddalił.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na spełnienie przesłanek tego przepisu – wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło