III SA/Gd 196/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie NSA Anna Orłowska (spr.) WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adw. A. M. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Wojewoda decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania M. P. od decyzji Burmistrza z dnia [...] orzekającej o wymeldowaniu odwołującego się z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. K. w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2006r. Nr 139 poz. 993) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał m.in., że z wnioskiem o wymeldowanie M.P. wystąpili jego rodzice – M. i H. P., wskazując, iż syn wyprowadził się dobrowolnie z ich mieszkania w styczniu 2004 r. zabierając wszystkie swoje rzeczy. Decyzją z dnia [...] organ I instancji orzekł o wymeldowaniu M. P. z lokalu rodziców. Od decyzji odwołał się M. P. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją Wojewody z dnia [...] utrzymano w mocy decyzję Burmistrza. Po uwzględnieniu skargi M. P. i uchyleniu decyzji Wojewody wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] w sprawie [...], Wojewoda uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na upływ czasu od wydania pierwszej decyzji o wymeldowaniu należy przeprowadzić ponowne postępowanie wyjaśniające celem ustalenia aktualnego stanu faktycznego. Burmistrz, mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz organu odwoławczego, po przeprowadzeniu obszernego postępowania dowodowego uznał, że centrum życiowe M. P. nie znajduje się w lokalu nr [...] przy ul. K. w S. i orzekł o wymeldowaniu strony z lokalu rodziców. Z decyzją nie zgodził się kolejny raz M. P., wniósł odwołanie, w którym domagał się przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia i przydzielenia lokalu zastępczego. Dodał, że nie został przesłuchany w tak istotnej dla skarżącego sprawie, nie doszło do konfrontacji skarżącego ze świadkami, nie przesłuchano najbliższych sąsiadów pp. K., decyzja jest stronnicza, oparta na pomówieniach i wbrew faktom. Organ odwoławczy nie uwzględnił podniesionych zarzutów i wyjaśnił, że: jako prawną podstawę orzeczenia o wymeldowaniu przyjęto art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Przepis ten stanowi, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu jest osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Na podstawie wyników kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Policję oraz zeznań wnioskodawców, organ I instancji prawidłowo ustalił, że M. P. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały od stycznia 2004 r. Na powyższą okoliczność rozpytano sąsiadów: J. i E. J. i E. K.. Policja zatrzymała M. P. w mieszkaniu przy ul. T., w którym to lokalu skarżący zamieszkiwał od około 2 miesięcy. O tym, że M. P. nie zamieszkuje w mieszkaniu rodziców od stycznia 2004 roku zaświadczyli: przesłuchany w dniu 7 listopada 2006 roku listonosz i świadkowie przesłuchiwani w toku rozprawy administracyjnej, tj. M. i H.P., A.O., M.S., M.N., P.O., E.K., E.U., M.Z. A.K. i M.G.. Zeznania podanych osób są zbieżne i pozostają w sprzeczności z oświadczeniem nadesłanym przez skarżącego z Aresztu Śledczego w S., w którym skarżący oświadczył, że nie opuścił na stałe i dobrowolnie mieszkania rodziców. Oświadczeniom tym organ odwoławczy nie dał wiary także i dlatego, że z innych wyjaśnień skarżącego wynika, że chciałby on zamieszkać w lokalu socjalnym przydzielonym przez gminę lub załatwionym przez rodziców, czyli – skarżący nie zamierza powrócić do lokalu przy ul. K. w S., lokal ten nie jest już tzw. centrum życiowym skarżącego. Ponieważ zameldowanie ma charakter czysto ewidencyjny, rejestracyjny i powinno odzwierciedlać istniejący stan rzeczy i wskazywać aktualne miejsce pobytu osób, a niespornym jest, że miejscem zamieszkania skarżącego nie jest omawiany lokal przy ul. K. w S., zatem decyzja organu I instancji jest uzasadniona. M.P. ponownie zaskarżył decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i zażądał jej uchylenia. Uzasadniając skargę powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącego, rozstrzygnięcia organów administracji są niesprawiedliwe, niezasadne, zawierają omyłki, błędy proceduralne i dowodowe. Decyzje nie są oparte na faktach lecz na pomówieniach i kłamstwach. Skarżący wniósł o "przywrócenie stałego meldunku, nawet na czas trwania postępowania odwoławczego w sprawie, nakazanie pracownikom zajmującym się sprawą do solidniejszego jej rozpoznania, sprawdzenie sugestii i wniosków skarżącego, a nie bagatelizowanie ich, zwrócenie sprawy do ponownego rozpoznania i przeprowadzenie konfrontacji świadków i stron". Wniesiono o zwolnienie od kosztów postępowania, następnie o udzielenia prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga jest niezasadna. Powołując się na wcześniej wyrażone w tej sprawie poglądy, Sąd ponownie wyjaśnia, co następuje: zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm ). Powołany w decyzjach obu organów przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Po ponownym rozpoznaniu sprawy kwestie te wyjaśniono w sposób nie budzący wątpliwości. Stanowisko rodziców skarżącego co do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez M. P. lokalu przy ul. K. w S. zostało poparte dowodami z zeznań świadków (siostry skarżącego, najbliższych sąsiadów i znajomych rodziny oraz osób postronnych – listonosza i ustaleń Policji). Zeznania, złożone również w trakcie przeprowadzonej rozprawy administracyjnej zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone, szczególnie przez organ II instancji. Wynika to z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Tym samym organy słusznie uznały, że nie zachodziła potrzeba powoływania i przesłuchiwania następnych świadków (pp. K.), bowiem wniosek o ich przesłuchanie zgłoszony został dopiero w odwołaniu, a dotyczył okoliczności stwierdzonej już innymi dowodami (art.78§ 2 kpa). Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na postawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i – o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sadowoadministracyjnym. Wbrew zarzutom podniesionym w skardze ocenianym decyzjom nie można skutecznie postawić zarzutu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, stronniczości i braku oparcia decyzji na ustalonych faktach. W postępowaniu o wymeldowanie, którego istotą jest, jak słusznie podkreślił organ odwoławczy, wyjaśnienie czy prowadzona ewidencja odzwierciedla stan istniejący, nie ma znaczenia, czy osoba wymeldowywana ma poczucie pokrzywdzenia złożonym wnioskiem o wymeldowanie, bądź – czy uważa, że wnioskujący ( w tym przypadku – rodzice skarżącego) winni zapewnić osobie wymeldowanej lokal zastępczy (socjalny). Stosownie do wyżej cytowanego art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, należy wydać po ustaleniu, że osoba ta opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Istotnym jest, by opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. W tej kwestii w orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat przyjmuje się, że obiektywnym dowodem na trwałość i dobrowolność opuszczenia lokalu jest zachowanie osoby po opuszczeniu lokalu. Mianowicie jeżeli osoba taka nie podejmowała prawnych kroków celem przywrócenia posiadania (dostępu) do lokalu, przyjmuje się, że opuszczenie miało charakter dobrowolny. W sprawie bezspornym jest, że M.P. opuścił mieszkanie rodziców około stycznia 2004 roku, następnie nie czynił starań o przywrócenie możliwości zamieszkiwania w lokalu przy ul. K. w S. Zatem twierdzenia skarżącego, że lokalu nie opuścił trwale i dobrowolnie uznać należy, podobnie jak uczyniły to orzekające w sprawie organy, za gołosłowne i pozostające w sprzeczności z faktami, ustalonymi w prawidłowym postępowaniu dowodowym. Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do treści zeznań złożonych przez świadków i innych zebranych dowodów, prawidłowo omówił treść mających zastosowanie przepisów prawa i ich zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy wyjaśniły wszystkie okoliczności wskazywane przez Sąd w uzasadnieniu do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia [...] sygn akt [...]. W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sadu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Sąd wskazywał w wyroku z dnia [...], że takie kwestie jak w szczególności – zamiar stałego przebywania w lokalu winny być dowiedzione przez skarżącego, albowiem ze względu na swoją specyfikę (wola osoby zainteresowanej) nie mogą być skutecznie dowodzone przez inne podmioty. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał, by po opuszczeniu lokalu rodziców w styczniu 2004 roku poczynił jakiekolwiek starania o powrót na stałe do tego lokalu. Z opisanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 205 § 2 w zw. z art. 242 cyt. ustawy.