III SA/Gd 196/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 12 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 12 stycznia 2017 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U.2015, poz. 1412) oraz § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013, poz.1367), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 25 listopada 2016 r. o braku podstaw do stwierdzenia u M. Ł. choroby zawodowej – obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz Jak ustaliły organy, M. Ł., obecnie przebywający na emeryturze, był wcześniej zatrudniony na następujących stanowiskach pracy: monter rurociągów okrętowych w [...] S.A. w okresie od sierpnia 1971 r. do lipca 1972 r., monter instalacji sanitarnych i grzewczych w [...] Instalacjach Sanitarnych w okresie od lipca 1972 r. do września 1987 r. Następnie w latach 1987 - 1995 prowadził własną działalność gospodarczą (montaż elementów grzewczych), zaś w latach 1995-2013 pracował jako monter i operator węzła w [...] Sp. z o.o. W przedmiotowej sprawie ww. decyzje zostały wydane po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 907/15 uprzednio wydanych przez organy inspekcji sanitarnej decyzji o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej u M. Ł.. Konieczność ponownego rozpoznania sprawy wynikała z braków materiału dowodowego, dotyczącego narażenia zawodowego na hałas w okresie pracy M. Ł. w zakładzie [...] oraz konieczności wystąpienia do jednostek orzeczniczych o uzupełnienie wydanych orzeczeń lekarskich w zakresie dotyczącym genezy stwierdzonego u M. Ł., znacznego ubytku słuchu. Ponownie rozpoznając sprawę, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] dokonał uzupełniania zebranego w sprawie materiału dowodowego. Karta oceny narażenia zawodowego została uzupełniona przez organ o wskazanie, że M. Ł. był narażony na hałas również podczas zatrudnienia w zakładzie [...], co ustalono na podstawie przeprowadzonej w dniu 9 czerwca 2016 r. kontroli sanitarnej. Na tej podstawie stwierdzono, że M. Ł. pracował w warunkach narażenia na hałas nie tylko w latach 1971-1987 (jak przyjęto w uchylonych wyrokiem Sądu poprzednich decyzjach) ale także w latach 1995-2013. Następnie organ zwrócił się do WOMP w [...] oraz IMP w [...] o wydanie opinii uzupełniających do wydanych uprzednio orzeczeń lekarskich nr [...] oraz nr [...] o braku postaw stwierdzenia choroby zawodowej u M. Ł. W dniu 6 października 2016 r. WOMP w [...] wydał opinię uzupełniającą, wskazując, że ubytek słuchu u M. Ł. nie jest charakterystyczny dla uszkodzenia spowodowanego hałasem. W udzielonej organowi w dniu 10 sierpnia 2016 r. odpowiedzi IMP w [...] również jednoznacznie wykluczono, aby powodem powstania choroby M. Ł. mógł być hałas. Mając na uwadze całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym wydane w sprawie orzeczenia lekarskie nr [...] oraz nr [...] i uzupełniające te orzeczenia opinie uprawnionych jednostek orzeczniczych, organ I instancji nie stwierdził u M. Ł. choroby zawodowej. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia 12 stycznia 2017 r., utrzymał w mocy decyzje organu I instancji nie znajdując postaw do uwzględniania zarzutów wniesionego przez M. Ł. odwołania. W uzasadnieniu podkreślono, że warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Organ podkreślił, że pierwszy z ww. warunków nie został jednak spełniony w przedmiotowej sprawie ponieważ jednostki orzecznicze I i II stopnia nie rozpoznały u M. Ł. choroby wskazanej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, podtrzymując swoje stanowisko w opiniach uzupełniających. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] M. Ł. wniósł o uchylenie decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] i decyzji organu I instancji. W skardze podniesiono zarzuty dotyczące naruszenia przez organy: - art. 235 Kodeksu Pracy oraz § 4 ust. 1, § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych polegające na odstąpieniu od skierowania skarżącego na ponowne badania lekarskie i ograniczeniu się do żądania dodatkowego uzasadnienia wydanych już orzeczeń lekarskich oraz w świetle rozbieżności obu orzeczeń w zakresie wielkości podwyższonego progu słuchu nie podjęcia dalszych czynności zmierzających do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, również poprzez zwrócenie się do krajowego konsultanta, czy też dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny otolaryngologii, - art. 7, 8, 77, 80 kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, co skutkowało wydaniem decyzji pomimo niedysponowania przez organy dostatecznym dowodem, że schorzenie niedosłuchu u skarżącego nie powstało w wyniku narażenia na hałas w okresie całego jego zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Jeśli Sąd nie stwierdzi wskazanych uchybień, skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze wskazane wyżej kryteria oceny, skarga M. Ł. nie może zostać uwzględniona przez Sąd. Przedmiotem kontroli sądowo-administracyjnej w niniejszej sprawie są decyzje organów Inspekcji Sanitarnej: Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 25 listopada 2016 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 12 stycznia 2017 r. o odmowie stwierdzenia u M. Ł. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego lub czuciowo-nerwowego spowodowanego hałasem, wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45dB w uchu lepiej słyszącym, obliczonego jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz (poz. 21 załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Na wstępie wskazać należy, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w art. 235¹ Kodeksu pracy, zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej koniecznym jest: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Jednocześnie art. 235 ² Kodeksu pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Choroba zawodowa jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Choroby zawodowe zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do Rozporządzenia RM z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2013 poz.1367 ze zm.) Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika (§ 8 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2 rozporządzenia). Tak też stało się w przedmiotowej sprawie, w związku z wiążącymi organ wytycznymi Sądu. Orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia, stanowią dowód w rozumieniu art. 75 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które nakazują w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Treść przedstawionej wyżej regulacji materialnoprawnej obowiązków organów orzekających w sprawach chorób zawodowych, wynikających z przywołanych przepisów postępowania, dają podstawę do stwierdzenia przez Sąd, że obecnie organy wyjaśniły należycie stan faktyczny sprawy oraz dokonały całościowej i wyczerpującej oceny sporządzonych przez jednostki orzecznicze opinii (orzeczeń). W tym zakresie Sąd uwzględnił, że materiał dowodowy przedmiotowej sprawy został uzupełniony zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 11 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 907/15, wiążącymi organy w tej sprawie w oparciu o art. 190 p.p.s.a. W wyroku tym uwypuklono, że organy inspekcji sanitarnej oparły decyzje na orzeczeniach lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, sporządzonych przez: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] (orzeczenie nr [...] z dnia 4 września 2014 r.) i Instytut Medycyny Pracy w [...] (orzeczenie nr [...] z dnia 27 listopada 2014 r.) oraz - karcie oceny narażenia zawodowego, sporządzonej w dniu 14 lipca 2015 r. Sąd wskazał jednak, że orzeczenia lekarskie jednostki I i II stopnia są rozbieżne, co do wskazania podstawy niestwierdzenia choroby u M. Ł., co wiązało się i wynikało w głównej mierze z niedokonania przez organ oceny narażenia zawodowego M. Ł. na hałas w [...] Sp. z o.o., gdzie pracował w latach 1995-2013. Mając na uwadze stanowisko Sądu, w dniu 9 czerwca 2016 r. przeprowadzono kontrolę sanitarną w spółce [...] w celu uzupełnienia informacji dotyczących narażenia zawodowego M. Ł. podczas zatrudnienia ww. zakładzie. Ze względu na to, że skarżący na stanowisku montera wykonywał czynności zawodowe za pomocą narzędzi ręcznych o napędzie elektrycznym, przyjęto z wysokim prawdopodobieństwem, że M. Ł. był narażony na hałas również w tym zakładzie pracy. Po uzupełnieniu karty oceny narażenia zawodowego Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] pismem z dnia 15 czerwca 2016 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Instytutu Medycyny Pracy w [...] oraz do Instytutu Medycyny Pracy w [...] o wydanie opinii uzupełniających do orzeczeń nr [...] oraz nr [...], zwracając uwagę na konieczność sprecyzowania, czy istnieje możliwość aby ubytek słuchu u skarżącego był spowodowany hałasem. W dniu 6 października 2016 r. WOMP w [...] wydał opinię uzupełniającą w której stwierdzono, że pomimo potwierdzenia u M. Ł. ubytku słuchu czuciowo-nerwowego wyrażonego podwyższeniem progu słuchu o wielkość 80db w uchu lepiej słyszącym (a więc wg. definicji spełniającego jedno z kryteriów choroby zawodowej określonej w poz. 21 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych), to jednak nie było to spowodowane narażeniem na hałas, ze względu na przebieg krzywych audiometrycznych widoczny w audiogramach z 2006, 2007, 2013 i 2014 i ich kształt, który nie jest charakterystyczny dla uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. W odpowiedzi z dnia 10 sierpnia 2016 r. IMP w [...] wskazał zaś, że "postać kliniczna uszkodzenia słuchu pod postacią płasko przebiegających krzywych audiometrycznych, głuchota w zakresie 6-8 kHz w uchu lewym oraz brak charakterystycznego załamka dla 4-8 kHz z uniesieniem dla 8 kHz wykluczają zawodową etiologię choroby u pana M. Ł.". W konsekwencji w sprawie ustalono, że pomimo iż M. Ł. przez cały czas swojego zatrudnienia był narażony na hałas i że niewątpliwie cierpi na znaczny ubytek słuchu, który ujawnił się w czasie, w którym pracował zawodowo, to schorzenia tego nie można uznać za chorobę zawodową. W wydanych w sprawie orzeczeniach lekarskich i opiniach uzupełniających jednoznacznie wskazano bowiem, że ubytek słuchu, w takiej postaci klinicznej, jaką stwierdzono podczas badań, nie mógł powstać u M. Ł. w związku z narażeniem na hałas. W poz. 21 załącznika do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych wymieniony jest zaś jako choroba zawodowa, tylko taki ubytek słuchu, który został spowodowany hałasem. Ponieważ w wydanych w sprawie opiniach uzupełniających do orzeczeń lekarskich, zarówno WOMP w [...], jak i IMP w [...] jednoznacznie wskazały, że ubytek słuchu skarżącego, niewątpliwie znaczny, nie mógł być spowodowany hałasem, w sprawie wyjaśnione zostały wątpliwości, co do treści orzeczeń lekarskich nr [...] oraz [...] zasygnalizowane organom przez Sąd w wyroku z dnia 11 lutego 2016 r. akt III SA/Gd 907/15. Mając na uwadze poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, organy nie mogły wydać wobec skarżącego innej decyzji, niż o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej. Wobec jednoznacznego stanowiska WOMP w [...] oraz IMP w [...], szczegółowo wyjaśniających, z jakich względów ubytek słuchu u skarżącego nie mógł być spowodowany hałasem, organy nie miały podstaw do kwestionowania wartości dowodowej wydanych w sprawie orzeczeń i opinii lekarskich. Zostały one bowiem wydane przez uprawnionych lekarzy, którzy zgodnie wskazali na fakt, że przeprowadzone na przestrzeni kilku lat u skarżącego badania nie pozwalają - z punktu widzenia medycznego - na przyjęcie, aby ubytek słuchu był spowodowany hałasem. Mając na uwadze szczególną sytuację skarżącego, który cierpi na znaczny niedosłuch i niedosłuch ten powstał w czasie, w którym skarżący pracował zawodowo, Sąd dostrzega, że wątpliwości strony, co do zasadności wydanej w sprawie decyzji zostałyby usunięte, gdyby skarżącemu podano przyczynę powstania ubytku słuchu. Jednostki orzecznicze poprzestały bowiem na wskazaniu, że przyczyną powstania choroby nie był hałas. Nie wskazały natomiast, jaki inny czynnik mógł spowodować rozwinięcie się choroby u skarżącego. Brak takiego wskazania, z punktu widzenia obowiązujących przepisów pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Jeżeli opinie wydane przez lekarzy są spójne, organ nie ma podstaw do ich kwestionowania w zakresie wskazanego w nich rozpoznania medycznego. Nie ma bowiem tego rodzaju wiadomości specjalnych z zakresu medycyny. Wiadomości takich nie ma również Sąd. W przedmiotowej sprawie we wszystkich wydanych orzeczeniach i opiniach lekarskie jednostki orzecznicze wskazały, że ubytek słuchu u skarżącego nie mógł powstać w wyniku narażenia na hałas, chociaż skarżący pracował w warunkach związanych z narażeniem na hałas. Wykluczając taką etiologię choroby, z punktu widzenia obowiązujących przepisów, jednostki orzecznicze nie były zobowiązane do prowadzenia dalszych badań w celu ustalenia przyczyny choroby skarżącego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.