III SA/Gd 197/06
PostanowienieWSA w Gdańsku2006-12-04
Skład orzekający: Anna Orłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku śmierci strony postępowanie administracyjne dotyczące wymiaru cła, które wiąże się ściśle z osobą zmarłego, powinno zostać umorzone, jeśli spadkobiercy nie wykażą swojego interesu prawnego w jego kontynuacji?Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie, ponieważ przedmiot sprawy (wymiar cła) odnosił się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego skarżącego. Spadkobiercy, mimo że zostali wezwani do wykazania swojego interesu prawnego, złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się praw spadkowych, co oznaczało, że nie wykazali, iż wynik postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Brak przepisów prawa celnego (zarówno z 1989 r., jak i późniejszych) przewidujących przejście praw i obowiązków na następców prawnych potwierdza, że prawa te wygasają wraz ze śmiercią strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 1997 r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w sprawie wymiaru należności celnych od samochodu osobowego. Organ celny uznał, że pojazd nie jest wolny od cła, ponieważ zgłoszenie celne nastąpiło po upływie ustawowego terminu od zakończenia pobytu skarżącego za granicą. Skarżący zmarł w trakcie postępowania, a jego spadkobiercy (żona i dwoje dzieci) zostali wezwani do wykazania swojego interesu prawnego w sprawie. Spadkobiercy złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się praw spadkowych.Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska /spr./ po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2006 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.B., K.B. i R.B. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 6 października 1997 roku nr [...] w przedmiocie wymiaru cła postanawia: umorzyć postępowanie.
Zaskarżoną decyzją z dnia 6 października 1997 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł, powołując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 ust. 1 i art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (tekst jednolity Dz. U. z 1994 r. Nr 71 poz. 312 ze zm.) oraz § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych, określenia rzeczy podlegających zastrzeżeniu nieodstępowania oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych krajowych i zagranicznych (Dz. U. Nr 92 poz.463) – po rozpoznaniu odwołania M.B. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego , zawartą w dowodzie odprawy celnej z dnia 7.08.1997 r. w sprawie wymiaru należności celnych od samochodu osobowego marki [...].
Uzasadniając rozstrzygnięcie organy podały, że w myśl art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne, przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła i od wymaganego zgodnie z art. 7 pozwolenia, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy stanowiące mienie osoby fizycznej będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osobą krajową, przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu przez co najmniej 12 miesięcy, które służyły jej do użytku osobistego lub domowego - z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okres 2 lat, licząc od dnia dokonania odprawy celnej,
Nadto w myśl § 3 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. rzeczy, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy, wolne są od cła pod warunkiem dokonania zgłoszenia celnego przez osobę fizyczną - o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. a) ustawy - w okresie od 1 miesiąca przed dniem zakończenia pobytu za granicą do 5 miesięcy od tego dnia, określonego w zaświadczeniu.
Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wydanego przez Konsulat Generalny RP w Nowym Jorku z dnia 16.04.1997 r. wynika, że odwołujący się przebywał czasowo w Stanach Zjednoczonych od dnia 31.03.1995 r. do dnia 27.08.1996 r.
Zgłoszenie celne pojazdu zostało dokonane w dniu 3.08.1997 r. tj. po upływie 5 miesięcy od dnia zakończenia czasowego pobytu strony w Stanach Zjednoczonych, a zatem brak było podstaw do uznania pojazdu za wolny od cła. Nadto strona nie przedłożyła dokumentów, potwierdzających fakt użytkowania pojazdu podczas pobytu za granicą.
W odwołaniu i skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.B. się uznania sprowadzonego pojazdu za wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. a ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne. Nadto wskazał, że uchybienie terminu dokonania zgłoszenia celnego zostało spowodowane chorobą skarżącego.
Skarżący zmarł w dniu 27 maja 1999 r., a prawomocnym postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2004 r. Sygn. akt I Ns 106/04 Sąd Rejonowy w Szczytnie stwierdził nabycie spadku po skarżącym przez żonę oraz dwoje dzieci po 1/3 części każde z nich. Są to: A.B., K.B. i R.B..
Postanowieniem z dnia 9 marca 2000r w sprawie sygn akt I SA/Gd 1871/97 Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 97 § 1 kpa w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o NSA ( Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Postępowanie w sprawie niniejszej podjęte zostało, na wniosek Dyrektora Izby Celnej z dnia 27 lutego 2006 roku, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 marca 2006 roku w sprawie sygn akt jw.
Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po wyznaczeniu rozprawy, na którą nie stawili się spadkobiercy skarżącego M.B., a pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi, Sąd zwrócił się do A.B., K.B. i R.B. o określenie się, czy zgłaszają udział w sprawie ze skargi M.B. i - w przypadku zgłoszenia udziału - wykazanie, że wynik postępowania dotyczy interesu prawnego strony. Poinformowano adresatów o treści art. 161 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).
Zgodnie ze wskazanym przepisem, Sąd umarza postępowanie z powodu zbędności wydania wyroku w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (art. 161 § 1 pkt 2 p.s.a).
Ze wskazanego przepisu wynika, że sytuacja w nim określona występuje wówczas, gdy skarga dotyczy aktu związanego ściśle ze sferą praw i obowiązków osobistych określonego podmiotu.
Należy również ocenić, czy w przypadku śmierci skarżącego - adresata zaskarżonego aktu lub czynności i zgłoszenia się innej osoby, postępowanie dotyczy jej interesu prawnego. Wprawdzie bowiem w prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, niemniej jednak mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa lub obowiązki (w szczególności o charakterze cywilnoprawnym), wynikające z decyzji administracyjnej, mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu.
W wyroku z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt V SA/Wa 1869/2004 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraził pogląd, iż wobec braku szczególnego unormowania przewidującego przejście praw i obowiązków osoby fizycznej wynikających z prawa celnego na jej następców, takie prawa i obowiązki nie przechodzą na inne podmioty i wygasają wraz ze śmiercią strony. Orzeczenie to zapadło w sprawie, w której zaskarżony akt wydano na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23 poz.117).
Podkreślić przy tym należy, iż przepisy ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne (tekst jednolity Dz. U. z 1994 r. Nr 71 poz. 312 ze zm.) również nie zawierały unormowania przewidującego przejście praw i obowiązków osoby fizycznej wynikających z prawa celnego na jej następców.
A.B., K.B. i R.B. nadesłali do Sądu oświadczenia, że: "zrzekają się wszelkich praw spadkowych po M.B., o których mowa w sprawie sygn akt IIISA/Gd 197/06 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku".
Na podstawie złożonych oświadczeń Sąd przyjął, że spadkobiercy M.B. nie wykazali, by postępowanie w sprawie dotyczyło Ich interesu prawnego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji na podstawie cyt. art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło