III SA/Gd 20/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 25 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) oddala skargę; 2) zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adw. A. I. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. W dniu 16 kwietnia 2009 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej (nowotwór skóry) podpisane przez P. Dz. W przedmiotowym zgłoszeniu wskazano jako okres narażenia zawodowego lata 1969-2000. W następstwie badań przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy ustalono, że w/w, zatrudniony w latach 1975 - 1995 oraz 1997 - 2002 w Fabryce Opakowań Blaszanych G. (w kontakcie ze smarami, parafiną, olejami i lateksem) cierpi na tłuszczakomięsaka pośladka lewego. W orzeczeniu lekarskim nr [...] wskazano, że w/w nowotwór należy do nowotworów wywodzących się z tkanki tłuszczowej, przy czym nowotwory tkanki tłuszczowej nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych. W związku z tym brak było podstaw do uznania, że rozpoznana choroba powstała w następstwie działania czynników szkodliwych dla zdrowia a występujących w środowisku pracy. Ustalenia powyższe potwierdzono w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wskazując, iż stwierdzony u w/w nowotwór jako nowotwór tkanek miękkich nie jest nowotworem skóry. Z uwagi na powyższe w dniu 15 października 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych nie stwierdził u P. Dz. choroby zawodowej wymienionej w pozycji 17 wykazu chorób zawodowych określonych w w/w rozporządzeniu Rady Ministrów tj. nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydał po dogłębnej analizie materiału dowodowego w tym karty oceny narażenia zawodowego, orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w Ł. W świetle przedmiotowej dokumentacji odnoszącej się do czynności, które strona wykonywała w trakcie pracy zawodowej brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W rozpatrywanej sprawie jednostki orzecznicze stwierdziły bowiem, że rozpoznana jednostka chorobowa nie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Co równie istotne, rozpoznany nowotwór nie mógł być wywołany przez czynniki rakotwórcze środowiska pracy. W następstwie odwołania wniesionego przez P. Dz. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 25 listopada 2009 r., działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przedstawiając przebieg oraz charakter zatrudnienia strony jaki i tok czynności przeprowadzonych w toku postępowania przed organem I instancji - ze szczególnym uwzględnieniem wydania stosownych orzeczeń lekarskich oraz przeprowadzenia kontroli w Fabryce Opakowań Blaszanych w G. - wskazał, że warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie takiej choroby. Przeprowadzone w sprawie specjalistyczne badania lekarskie jak i zgromadzona dokumentacja lekarska nie dały podstaw do wydania decyzji pozytywnej dla strony gdyż stwierdzony u w/w nowotwór (jako nowotwór tkanki tłuszczowej) nie figuruje w obecnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych. W reasumpcji organ II instancji uznał rozstrzygniecie organu I instancji za w pełni prawidłowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. Dz. wskazując na 40 letni okres pracy w szkodliwych warunkach zakwestionował w/w decyzję. Na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił wydanym w toku postępowania orzeczeniom lekarskim, jak również obu decyzjom brak wyczerpującego i zrozumiałego dla skarżącego uzasadnienia. Nadto organy dopuściły się w sprawie naruszenia art. 7-9 k.p.a. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co istotne, sąd administracyjny nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia choroby zawodowej, a jedynie ocenić winien zgodność z prawem rozstrzygnięć podjętych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje bowiem w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Procedura związana z postępowaniem w takiej sprawie uregulowana jest z kolei w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie, gdzie do wszczęcia postępowania doszło w kwietniu 2009 r. i do dnia wejścia w życie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych (tj. 3 lipca 2009 r.) było ono prowadzone w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Należy zauważyć, że za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w określonym wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Nadto należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (sygn. OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4) Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. W świetle przepisów rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych i zasadą swobodnej oceny dowodów właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. Jeżeli zaś przed wydaniem decyzji organ stwierdziłby, że zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający powinien zażądać uzupełnienia wydanego orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. Zgodnie z punktem 17 obecnie obowiązującego załącznika zawierającego wykaz chorób zawodowych nowotworami złośliwymi powstałymi w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy uznanymi za rakotwórcze u ludzi są: rak płuca, rak skrzela, międzybłonniak opłucnej albo otrzewnej, nowotwór układu krwiotwórczego, nowotwór skóry, nowotwór pęcherza moczowego, nowotwór wątroby, rak krtani, nowotwór nosa i zatok przynosowych oraz nowotwory wywołane działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10 %. Jak wskazały organy orzekające w sprawie obie jednostki orzecznicze stwierdziły, że skarżący choruje na tłuszczomięsaka śluzowego okolicy pośladka lewego. W wydanych rozstrzygnięciach wskazano nadto, że schorzenie to nie figuruje w wykazie chorób zawodowych. Co ważne, w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy stwierdzono, że w/w nowotwór należy do nowotworów wywodzących się z tkanki tłuszczowej i brak jest jakichkolwiek podstaw aby uznać, że choroba ta powstała w następstwie działania czynników szkodliwych dla zdrowia. Z kolei z opinii Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wynika ponadto, że rozpoznany nowotwór - jako nowotwór tkanek miękkich - nie może być klasyfikowany jako nowotwór skóry (poz. 17 pkt 4 wykazu). W ocenie Instytutu w medycznej literaturze fachowej brak jest bowiem jakichkolwiek danych wskazujących, że tego typu nowotwór mógłby być wywołany przez czynniki rakotwórcze środowiska pracy. Należy przyjąć, iż argumentacja powyższa jest w pełni zasadna. Jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn choroby skarżącego nie można uznać za chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach upoważnionych do tego placówek. W tym świetle postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej u P. Dz. zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującą procedurą dotyczącą rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych. W ocenie Sądu organy państwowej inspekcji sanitarnej, w oparciu o art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dokonały rzetelnej oceny orzeczeń lekarskich, mających walor opinii biegłego i nie znalazły podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności. Odnosząc się do zarzutów skargi jeszcze raz stwierdzić trzeba, że w sprawie dotyczącej choroby zawodowej istotne jest przede wszystkim ustalenie, na jaką chorobę cierpi strona i czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zaś zagadnienie stricte medyczne leżące wyłącznie w gestii upoważnionych do tego jednostek służby zdrowia. Sam fakt długoletniej pracy w warunkach stwarzających ryzyko powstania określonej choroby zawodowej oraz zgłaszane przez badanego dolegliwości nie mogą niejako "automatycznie" uzasadniać stwierdzenia choroby zawodowej, tym bardziej, że nie wykazały jej szczegółowe badania w pełni merytorycznych jednostek orzeczniczych obydwu szczebli. Sąd nie podziela również zarzutów skargi odnośnie naruszenia przepisów procedury administracyjnej, nie dopatrzył się bowiem w postępowaniu organów obu instancji działań, które naruszałyby zasady ogólne zawarte w art. 7-9 k.p.a. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., Sąd stwierdził, że organy obu instancji w sposób staranny i wyczerpujący przedstawiły motywy podjęcia rozstrzygnięcia odnosząc się przy tym - w przypadku decyzji organu odwoławczego - do sformułowanych w odwołaniu zarzutów. A zatem wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego zaskarżone decyzje nie naruszają również przepisów postępowania w takim zakresie, by naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej, a wydane rozstrzygnięcia Sąd ocenił jako zgodne z prawem, W reasumpcji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.