III SA/Gd 208/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz punkt 4 decyzji Wójta Gminy z dnia 25 września 2014 r. nr [...] 2) określa, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Decyzją z dnia 25 września 2014r. Wójt Gminy , działając na podstawie m.in. art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 11a ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 14, art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.) przyznał E. M. świadczenia rodzinne w formie zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków rodzinnych, przyznanych na P. M. i W. M. -R.. Świadczenia przyznano na okres zasiłkowy 2014/2015. W pkt 4 decyzji przyznano wnioskodawczyni dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznany na W. M. - R. w kwocie 170,00 zł miesięcznie, na okres od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. E. M. wniosła odwołanie od punktu 4 decyzji kwestionując datę, od której przyznano dodatek do zasiłku rodzinnego na córkę W.. Podała, że wniosek złożyła w dniu 8 września 2014 r. po śmierci ojca W., która nastąpiła w dniu 31.08.2014r. Nie została wówczas poinformowana, że aby uzyskać dodatek do zasiłku rodzinnego za miesiące wrzesień i październik 2014r. powinna złożyć odrębny wniosek. Wskazała, że cały czas pobiera zasiłek rodzinny , a dokumenty dotyczące jej dochodów za rok 2012 są w dyspozycji organów. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w u decyzją z dnia 4 grudnia 2014r. nr [...], działając na podstawie m.in. art. 1-6, art. 11a ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 20 ust. 3 i ust. 4, art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy pkt 4 zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznając świadczenia rodzinne zgodnie z wnioskiem na okres zasiłkowy od 1.11.2014 r. do 31.10.2015 r. Organ wyjaśnił, że E. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy od dnia 1.11.2014 r. do dnia 31.10.2015 r. Nie było podstaw do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego od września 2014 r. Przyznane w pkt 4 zaskarżonej decyzji świadczenie stanowi dodatek do zasiłku rodzinnego i wobec przyznania zasiłku od dnia 1.11.2014 r. zasadne było uwzględnienie wniosku w zakresie wnioskowanego dodatku dopiero od dnia 1.11.2014 r. Wynika to z zasady nierozłączalności zasiłku i dodatku, w tym także w odniesieniu do daty początkowej okresu zasiłkowego. E. M. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w u do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze wskazała, że nie wiedziała o konieczności złożenia odrębnego wniosku, aby otrzymać dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka za wrzesień i październik 2014r. Nikt jej nie poinformował o takiej konieczności, a w jej ocenie było to obowiązkiem pracowników organu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w u wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (jt. Dz.U. z 2013 r., poz.1456 ze zm.) , świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Jednym z dodatków do zasiłku rodzinnego, w myśl art. 8 pkt 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Dodatek ten, zgodnie z art. 11a ust.1 pkt 1 w/w ustawy przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ drugi z rodziców dziecka nie żyje. Okres zasiłkowy - w myśl art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych - to okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Problem w niniejszej sprawie sprowadza się do sposobu rozpatrzenia przez organy wniosku skarżącej , złożonego w dniu 8 września 2014 r. , dotyczącego ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego - w części dotyczącej dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka przyznanego na córkę W.. Organy obu instancji uznały, że skoro wniosek dotyczył okresu zasiłkowego 2014/2015 , a ponadto dodatek do zasiłku rodzinnego jest nierozłącznie związany z zasiłkiem rodzinnym, niemożliwe było przyznanie przedmiotowego dodatku za okres wcześniejszy, czyli za miesiące wrzesień i październik 2014 r. Skarżąca twierdziła z kolei, że skoro w dniu złożenia wniosku o zasiłek i dodatki do zasiłku, czyli w dniu 8 września 2014 r., pobierała zasiłek rodzinny, a dokumenty dotyczące jej dochodów za 2012 r. znajdowały się w dyspozycji urzędników, to powinna być poinformowana o konieczności złożenia dodatkowego wniosku , aby otrzymać za wrzesień i październik 2014 r. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka , którego ojciec zmarł w dniu 31 sierpnia 2014 r. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy nie kwestionował twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu, że otrzymywała ona zasiłek rodzinny na córkę W. w okresie zasiłkowym 2013/2014 oraz że w dyspozycji organów pozostawały dokumenty skarżącej dotyczące jej dochodów w roku 2012, czyli roku poprzedzającym ten właśnie okres zasiłkowy. Ponadto, skoro ojciec W. zmarł w dniu 31 sierpnia 2014 r., to niemożliwe było wcześniejsze ubieganie się przez skarżącą o dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wniosek taki mógł być złożony dopiero we wrześniu 2014 r. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przepisu art. 8 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Z kolei art. 9 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W ocenie Sądu organy zasadom określonym w przywołanych wyżej przepisach, w szczególności zasadzie lojalności ( informacji procesowej), nie sprostały. W sytuacji, gdy we wrześniu 2014 r. złożony został wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego na kolejny okres zasiłkowy ( 2014/2015), a jednocześnie wniosek ten dotyczył dodatku do zasiłku rodzinnego, o który strona wcześniej się nie ubiegała i nie mogła się ubiegać, organ pierwszej instancji powinien – z uwagi na złożenie wniosku jeszcze podczas trwania okresu zasiłkowego 2013/2014 - pouczyć stronę o możliwości, czy też konieczności złożenia osobnego wniosku o przyznanie dodatku rodzinnego do już otrzymywanego zasiłku rodzinnego – dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka – na wrzesień i październik 2014 r. , czyli w miesiącach objętych okres zasiłkowym, w którym złożony został wniosek. Zachowania takiego wymagały od organu zasady określone w przywołanych wyżej art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Skoro takiego pouczenia nie udzielono przyjąć należy, że w sytuacji złożenia w dniu 8 września 2014 r. , czyli w czasie trwania okresu zasiłkowego 2013/2014, wniosku obejmującego dotychczas nieotrzymywany dodatek do zasiłku rodzinnego ( z tytułu samotnego wychowywania dziecka), przy jednoczesnym przysługiwaniu prawa do zasiłku rodzinnego w tym okresie zasiłkowym, wniosek ten powinien być potraktowany nie tylko jako wniosek o przyznanie prawa do tego dodatku na okres zasiłkowy 2014/2015, ale też na miesiące trwającego jeszcze okresu zasiłkowego 2013/2014. Organ pierwszej instancji, nie czyniąc tak, naruszył zasady postępowania określone w wyżej przywołanych przepisach w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a organ odwoławczy naruszenie to wadliwie zaakceptował. W tej sytuacji doszło do wadliwego oparcia zaskarżonej decyzji o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję oraz punkt 4 decyzji organu pierwszej instancji. Z uwagi na to, że punkt 4 decyzji organu pierwszej instancji przyznawał skarżącej prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, Sąd na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania.