III SA/Gd 21/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 19 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi P. R. – K. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) 295,20 złotych (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierające należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 28 stycznia 2013 r., nr [...] Burmistrz Miasta orzekł o obowiązku zwrotu przez T. Z. kwoty 2750 zł wraz z odsetkami tytułem należności z tytułu zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej B. B. w czasie od 1 października 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. Jako podstawę prawną wydanej decyzji wskazano art. 27 ust. 1, 1a, 2, 3 i 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2012, poz. 1228). W sprawie ustalono, że syn skarżącego, B. B. był w okresie od 1 października 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. uprawniony do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 250 zł miesięcznie na mocy decyzji Burmistrza [...] z dnia 18 października 2011 r. nr [...], zmienionej następnie decyzją organu z dnia 19 listopada 2012 r. nr [...]. Na tej podstawie w ww. okresie uprawnionemu wypłacono kwotę 2750 zł. Do dnia wydania decyzji o zwrocie świadczeń, komornik sądowy przekazał na rachunek bankowy MOPS w P. wpłaty w wysokości 7430, 97 zł, które pokryły należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym: P. Z. i B. B. w okresie świadczeniowym 2008/2009 i 2009/2010 oraz - w części – wpłaty zostały zaliczone na spłatę należności w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego ww. osobom w okresie świadczeniowym 2010/2011. W złożonym odwołaniu T. Z. podkeśłił, że przed wydaniem decyzji pismem z dnia 5 października 2012 r. wystąpił do Burmistrza P. o umorzenie zadłużenia. Odwołujący się podkeśłił, że wnosi o umorzenie całości obciążających go zobowiązań, ponieważ nie jest w stanie ich spłacić bez uszczerbku dla siebie, bowiem jest osobą niepełnosprawną. Decyzją z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie jako zgodne z prawem. W uzasadnieniu powołano się na jednoznaczną treść art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wskazując, że po zakończeniu okresu świadczeniowego, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu należności w wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w związku z czym organ właściwy wierzyciela zobowiązany jest wydać decyzję administracyjną w sprawie zwrotu tejże należności. Ponieważ w okresie świadczeniowym 2011/2012 B. B. otrzymywał świadczenia z funduszu, i okres ten upłynął z dniem 30 września 2012 r., w ocenie organu odwoławczego wydanie decyzji o zwrocie świadczeń znalazło oparcie w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, Kolegium wskazało, że kwestia umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń, o której mowa w art. 30 cyt. ustawy, rozpatrywana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. Z. napisał, że nie zgadza się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze opisana została sytuacja zdrowotna oraz finansowa T. Z.. Skarżący od urodzenia jest inwalidą. Ponieważ stan zdrowia nie pozwala skarżącemu na podjęcie pracy, skarżący utrzymuje się wyłącznie z przyznanej od 1996 r. renty inwalidzkiej, z której - po potrąceniu przez komornika alimentów na dzieci - skarżącemu pozostaje na życie 306 zł miesięcznie. Z powyższych względów T. Z. wniósł o umorzenie kwoty zadłużenia wraz z odsetkami, które wciąż narasta i którego skarżący nie jest w stanie spłacić. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone dzieciom skarżącego w ramach pomocy państwa udzielanej osobom uprawnionym do alimentacji w związku ze stwierdzoną bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego finansowane są z budżetu Państwa. Ponieważ jednak Państwo - mając na uwadze dobro osób uprawnionych - czasowo "zastępuje" dłużnika w wypełnianiu ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, w art. 27 ust 1 i 2 cyt. ustawy wprowadzono zasadę zobowiązującą dłużnika do zwrotu wypłaconych świadczeń, na mocy decyzji wydawanej po zakończeniu okresy świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia. W art. 30 ust. 2 cyt. ustawy przewidziano możliwość wystąpienia przez dłużnika z wnioskiem o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja w przedmiocie umorzenia podejmowana jest po uwzględnieniu sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, na którą powołuje się we wniosku. Mając na uwadze zarzuty skargi, Sąd wyjaśnia, że decyzja o zwrocie należności i decyzja o umorzeniu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego podejmowane są w odrębnych postępowaniach administracyjnych. Nie jest ani dopuszczalne, ani możliwe, aby decyzja o umorzeniu należności poprzedzała lub - jak chce skarżący - "zastępowała" decyzję o zwrocie świadczeń. Treść art. 27 ust. 1 cyt ustawy ma charakter kategoryczny. Oznacza to, że po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu rozstrzygnięcia przyznającego świadczenia, organ zawsze wydaje decyzję o zwrocie świadczeń z funduszu skierowaną do dłużnika alimentacyjnego, o ile wypłacone świadczenia nie zostały zwrócone wcześniej - dobrowolnie lub w wyniku egzekucji administracyjnej. Dłużnik może się więc skutecznie starać o umorzenie obciążających go wierzytelności, co do zasady, dopiero po otrzymaniu decyzji nakazującej zwrot świadczeń. W przedmiotowej sprawie skarżący upatruje wadliwość decyzji nakazującej zwrot należności w braku rozważenia przez organ trudnej sytuacji życiowej skarżącego. W przeprowadzonym postępowaniu organy nie kwestionowały, że sytuacja skarżącego jest trudna. Skarżący przebywa z zakładzie karnym, jest inwalidą, ma niski dochód i w związku z kłopotami zdrowotnymi nie ma szans na podjęcie pracy, również w ramach pobytu w zakładzie karnym. Zasadnie jednak wskazały organy, że podane okoliczności mogą być rozpatrzone w odrębnym postępowaniu i ze swej istoty nie mogą podważyć prawidłowości decyzji wydawanej w oparciu o art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji. Podstawą prawną wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 27 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, który stanowi, że dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (ust. 1) oraz, że organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2). W przedmiotowej sprawie niewątpliwie zaistniały zatem przesłanki orzeczenia o zwrocie świadczeń określone w art. 27 cyt. ustawy, czego nie podważa również sam skarżący. Na mocy decyzji organu I instancji B. B. wypłacano w okresie od dnia od 1 października 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. świadczenia alimentacyjne, których nie uiszczał skarżący. T. Z. nie dokonał dobrowolnie zwrotu wypłacanych "w jego zastępstwie" świadczeń na rzecz syna. Prowadzona wobec skarżącego egzekucja wystarczyła na pokrycie zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych jedynie za wcześniejsze okresy świadczeniowe. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W prawidłowy sposób określa wysokość należnych do zwrotu wierzytelności wynikających ze świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz B. B. w okresie świadczeniowym 2011/2012 oraz w prawidłowy sposób wskazuje podmiot zobowiązany do ich zwrotu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach orzeczono w myśl art. 250 tej ustawy.