III SA/Gd 21/17

WyrokWSA w Gdańsku2017-02-23

Skład orzekający: Alina Dominiak, Anna Orłowska, Elżbieta Kowalik-Grzanka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenia rodzinne wypłacone w Polsce mogą zostać uznane za nienależnie pobrane w sytuacji, gdy jeden z małżonków podjął pracę za granicą i podlega ustawodawstwu innego państwa członkowskiego UE w zakresie zabezpieczenia społecznego, bez uprzedniego ustalenia, czy świadczenia te były pobierane również w tym drugim państwie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo podjęcie pracy przez małżonka za granicą i podleganie przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego nie jest wystarczającą przesłanką do uznania świadczeń rodzinnych pobranych w Polsce za nienależnie pobrane. Wymagane jest ustalenie, czy świadczenia te były faktycznie pobierane równocześnie w obu państwach członkowskich. Organy administracji zignorowały zalecenia organu odwoławczego dotyczące konieczności wyjaśnienia tej kwestii, co stanowiło naruszenie prawa materialnego i postępowania.
Stan faktyczny
Skarżąca B. N. wniosła skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzje Marszałka Województwa o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okresy 2010/2011 i 2011/2012. Powodem wszczęcia postępowania było podjęcie pracy przez męża skarżącej w Wielkiej Brytanii od 20 sierpnia 2011 r., co skutkowało zmianą właściwości organu do przyznawania świadczeń. Organy uznały świadczenia za nienależnie pobrane, powołując się na brak poinformowania o zmianie sytuacji rodzinnej, podczas gdy skarżąca podnosiła brak swojej winy i niepamięć co do pouczeń, a także kwestionowała ustalenia organów co do pobierania świadczeń w obu krajach jednocześnie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 listopada 2016 r. i 7 listopada 2016 r. oraz poprzedzające je decyzje Marszałka Województwa z dnia 19 kwietnia 2016 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017 r. sprawy ze skarg B. N. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 5 listopada 2016 r. nr [...]; z dnia 7 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia 5 listopada 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 19 kwietnia 2016 r. [...], 2. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 listopada 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia 19 kwietnia 2016 r. nr [...]. Skarżąca B. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na dwie decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego: - z dnia 5 listopada 2016 r. znak [...] w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w okresie świadczeniowym 2010/2011 w postaci zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami w łącznej kwocie 3022,51 zł oraz – na decyzję z dnia 7 listopada 2016 r. znak [...] w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami w okresie świadczeniowym 2011/2012 w łącznej kwocie 13442,30 zł. W obu przypadkach Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje Marszałka Województwa [...], rozstrzygające o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (obie decyzje organu I instancji z dnia 19.04.2016 r.). Z uzasadnień do decyzji i z akt sprawy wynikają następujące istotne jej okoliczności. Decyzją z dnia 4 października 2010 r. nr 946/2010 Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Wójta Gminy K., przyznał skarżącej na okres od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 października 2011 r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na 5 dzieci – Ł., M., P., M. i A. N. W dniu 14 czerwca 2013 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] wpłynęło pismo informujące, że od dnia 20 sierpnia 2011 r. mąż B. N. – K. N., w związku z podjęciem pracy za granicą, podlega ustawodawstwu Wielkiej Brytanii czyli kraju, który jest objęty przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W konsekwencji decyzją z dnia 26 czerwca 2013 r. Wójt Gminy K. powołując się na art. 20 ust. 3, art. 23a ust.5 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006 Nr 139, poz. 992 ze zm.) uchylił z dniem 20 sierpnia 2011 r. w całości decyzję z dnia 4 października 2010 r. nr [...]. W dniu 13 sierpnia 2014 r. (nieskutecznie) i w dniu 30 września 2014 r Marszałek Województwa [...] zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w przedmiocie weryfikacji prawa do świadczeń rodzinnych w Polsce, wobec przekazania wniosków o ich wypłatę jako organowi właściwemu do rozpoznania sprawy i zwrócił się do skarżącej o dostarczenie dokumentów niezbędnych dla ustalenia dochodu rodziny, pod rygorem pozostawienia wniosków o świadczenia rodzinne bez rozpoznania. Wezwanie z dnia 30 września 2014 r. zostało przez skarżącą odebrane w dniu 8 października 2014r. Pismem z dnia 14 listopada 2014 r. Marszałek Województwa poinformował B. N., że wnioski skarżącej w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okresy zasiłkowe 2010/2011 i 2011/2012 ( na okres od 20 sierpnia 2011 r. do 31 października 2012 r), w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych, pozostawia bez rozpoznania na podstawie art. 24a ust. 2 cyt. ustawy. Żądane od B. N. dokumenty wpłynęły do Urzędu Marszałkowskiego Woj. [...] w dniu 12 grudnia 2014 r. W dniu 29 grudnia 2014 r. Marszałek Województwa [...], wskazując na treść art. 30 ust. 2 i 3 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych (dalej zwana ustawą) wszczął z urzędu postępowanie o ustalenie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dzieci przez B. N. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. w okresie zasiłkowym 2010/2011 i 2011/2012. Decyzją z dnia 21 stycznia 2015 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych tj. zasiłków rodzinnych za okres od 1 września 2011 do 31 października 2011 r. w wysokości 182 zł na każde z pięciorga dzieci oraz przyznanych do tych zasiłków dodatków, w łącznej kwocie 2838,67 zł (w tej kwocie zawarto również odsetki naliczone na dzień wydania decyzji). Jako podstawę do orzekania w sprawie organ powołał art. 23a ust. 9 cyt. ustawy, zgodnie z którym Marszałek Województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W decyzji wskazano, że zgodnie z art. 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych w momencie podjęcia przez męża skarżącej pracy za granicą, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. był organem niewłaściwym aby realizować zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. W związku z faktem, że B. N. nie była uprawniona do pobierania świadczeń rodzinnych w Polsce, otrzymane świadczenia za okres od 1 września 2011 r. do 31 października 2011 r. są świadczeniami nienależnie pobranymi i podlegają zwrotowi. Zgodnie bowiem z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy, za nienależne pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W wyniku odwołania wniesionego przez B. N., decyzjami z dnia 14 marca 2016 r. nr [...] i nr [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 223a ust. 9, art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych uchyliło w całości decyzje Marszałka Województwa [...] z dnia 21 stycznia 2015 r. nr [...] i decyzję [...]. W uzasadnieniach wskazano, że wydając decyzje na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy, organ w żaden sposób nie wykazał, że w sprawie faktycznie zaistniały określone w tym przepisie przesłanki. Kolizja krajowych systemów zabezpieczenia społecznego następuje bowiem dopiero wówczas, gdy dochodzi do przyznania świadczeń rodzinnych w ramach systemów zabezpieczenia społecznego dwóch państw członkowskich jednocześnie, a nie tylko w sytuacji nabycia uprawniania do analizowanych świadczeń (powołano się na wyrok NSA w sprawie I OSK 295/11). Żądanie zwrotu świadczeń w sytuacji, gdy nie zostały one realnie wypłacone na terenie innego państwa, godzi w interesy osób korzystających z pomocy społecznej. Przed podjęciem decyzji jw. w sprawie nie ustalono natomiast ani czy, ani - w jakiej ewentualnie wysokości, mąż skarżącej pobierał świadczenia rodzinne w Wielkiej Brytanii. Decyzjami wyżej opisanymi z dnia 19 kwietnia 2016 r. nr [...] Marszałek Województwa [...] ponownie orzekł o obowiązku zwrotu przez B. N. nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okresy od dnia 1 września 2011 do dnia 31 października 2011 r. i - od dnia 1 listopada 2011 do dnia 31 października 2012 r W uzasadnieniach wskazano, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, za nienależne świadczenia rodzinne uznaje się świadczenia wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty do świadczeń, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W decyzji orzekającej o przyznaniu świadczeń z dnia 4 października 2010 r. B. N. była zaś pouczona o konieczności informowania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń, zobowiązała się również do podania tych informacji w części VII wniosku podpisanego przez skarżącą w dniu 19 września 2010 r. O fakcie podjęcia pracy przez męża skarżącej w Wielkiej Brytanii strona nie poinformowała Ośrodka; informację tę powzięto dopiero w związku z otrzymaniem w 2013 r. od instytucji brytyjskiej formularza informującego, że K. N. podjął pracę w Wielkiej Brytanii w dniu 20 sierpnia 2011 r. W obu sprawach nie wykonano zaleceń wynikających z wyżej opisanych decyzji Samorządowego Kolegium Orzekającego tj. nie wyjaśniono, czy K. N. otrzymywał świadczenia rodzinne w Wlk. Brytanii i - dokonano zmiany podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zaskarżonymi decyzjami z dni 5 i 7 listopada 2016 r., wyżej opisanymi, nie uwzględniwszy odwołań B. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organu I instancji Tym razem organ odwoławczy podzielił stanowisko Marszałka Województwa [...], że w sprawach wystąpiła przesłanka z art. 30 ust. 2 ustawy, stanowiąca podstawę do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Zarówno bowiem na etapie składania wniosków jak i w na etapie wydania decyzji przyznających świadczenia, skarżąca zapoznała się z warunkami uprawniającymi ją do tychże świadczeń i o obowiązku informowania Ośrodka o każdej zmianie sytuacji osobistej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń, w tym - o zmianach dotyczących wyjazdu członka rodziny poza granice RP, czy o uzyskaniu dochodu. Strona zaniechała wykonania zobowiązania – nie poinformowała organu o fakcie podjęcia przez męża pracy za granicą i - pomimo dwukrotnych wezwań - nie udzieliła informacji dotyczących zatrudnienia jej męża w Wielkiej Brytanii. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. N. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego lub ewentualnie o uchylenie decyzji organów obu instancji, wskazując na istotne naruszenia prawa dotyczące w szczególności postępowania dowodowego. Skarżąca podniosła, że w zaskarżanych decyzjach powołano niewłaściwe przepisy prawa materialnego i wskazała na nieuprawnioną zmianę podstawy prawnej rozstrzygnięcia z art. 30 ust. 2 pkt 3 na art. 30 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy. Skarżąca wyjaśniała także, że nie pobierała świadczeń w złej wierze i nie pamięta, w jaki sposób została pouczona o obowiązku informowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. W skardze podniesiono, m.in.: cyt.: " O braku złej woli ze strony skarżącej świadczy, iż gdyby wiedziała w tamtym okresie, iż przysługują świadczenia rodzinne z instytucji brytyjskiej, rodzina skarżącej zyskałaby spore dochody. W obecnej sytuacji brak prawnej możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych od instytucji brytyjskiej za tamten okres, a niewzruszenie decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń skutkuje negatywnymi konsekwencjami finansowymi dla rodziny skarżącej". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z innym naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a – w myśl art. 135 p.p.s.a. - sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonych decyzji Sąd uznał, że skargi B. N. zasługują na uwzględnienie. Z przedłożonych sądowi akt, w tym – z uzasadnień do zaskarżonych decyzji wynika, że dwiema decyzjami z dnia 19 kwietnia 2016 r. Marszałek Województwa [...] orzekł o obowiązku zwrócenia przez B. N. świadczeń rodzinnych w kwotach 13.442,30 zł i 3022,51 zł, uznając je za nienależnie pobrane w okresach odpowiednio: od 1 listopada 2011r. do 31 października 2012 r. i od 1 września 2011 r. do 31 października 2012 r. Na wymienione kwoty składają się zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłków rodzinnych przyznane wcześniej na pięcioro dzieci B. N. : Ł., M., P., M. i A. N.. Świadczenia przyznał i wypłacał Wójt Gminy K., organ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania uprawnionych do czasu, gdy ustalono, że ojciec dzieci, a mąż B. N. wyjechał i podjął pracę w Wlk. Brytanii, co spowodowało, że organem właściwym do rozpatrywania spraw związanych z wypłatą świadczeń rodzinnych stał się Marszałek Województwa [...]. Wymienione wyżej decyzje podjęte zostały po ponownym rozpoznaniu spraw, bowiem wcześniej – w dniu 14 marca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło dwie decyzje Marszałka Województwa [...] nakazujące zwrot pobranych świadczeń wskazując, między innymi, że obowiązkiem organu I instancji jest wszechstronne rozpoznanie sprawy i przeanalizowanie przesłanek uzasadniających uznanie przedmiotowych świadczeń za (rzekomo) nienależnie pobrane, bowiem sam fakt wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznających świadczenia rodzinne B. N. nie jest wystarczającą przesłanką do uznania w/w świadczeń za nienależnie pobrane w myśl art. 30 ust.2 pkt.3 ustawy ( cytowane za uzasadnieniami decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 14 marca 2016 r.). W cytowanych uzasadnieniach Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponadto - również słusznie – wskazało, że kolizja krajowych systemów zabezpieczenia społecznego następuje dopiero wówczas, gdy dochodzi do przyznania świadczeń rodzinnych w ramach systemu zabezpieczenia społecznego dwóch państw członkowskich Unii Europejskiej, a nie tylko – nabycia uprawnienia do analizowanych świadczeń. Z tych przyczyn w cytowanych decyzjach organ odwoławczy nakazał, by ponownie rozpatrujący sprawy organ I instancji dokonał ustaleń w zakresie rodzaju i wysokości świadczeń rodzinnych pobieranych przez K. N. na terenie Wlk. Brytanii w tym samym okresie, w którym rodzina uzyskiwała zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na podstawie decyzji Kierownika GOPS w K. nr [...] z 5.09.2011 r. i z 4.10.2010 r. W cytowanych decyzjach organ odwoławczy dokonał również prawidłowej i wyczerpującej analizy możliwości stosowania przepisów nakazujących zwrot świadczeń uznanych za nienależnie pobrane. Omawiane zalecenia organu odwoławczego co do okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu spraw (art. 138 § 2 kpa) zostały - w rozpatrywanych w niniejszym postępowaniu decyzjach – zignorowane i pominięte. W zaskarżonych decyzjach pierwszoinstancyjnych Marszałek Województwa [...] ponownie nałożył na B. N. obowiązek zwrotu świadczeń rodzinnych, jak podkreślono na wstępie w wysokości kilkunastu tysięcy złotych ( 13442,30 zł plus 3022,51 zł = 16464,81 zł) podając jedynie tytułem uzasadnienia, że zgodnie z art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, zobowiązana jest do ich zwrotu , a za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W tym miejscu można zauważyć, że organy obu instancji zgodnie przyjęły, że skarżąca z pełnym zrozumieniem zapoznała się i zapamiętała stosowne pouczenia zawarte na formularzach wniosków o świadczenia rodzinne z 2010 r i 2011 r. pomimo tego, że skarżąca podała, że ilość i złożoność pism urzędowych, jakie zaczęła otrzymywać w związku ze świadczeniami budziły u skarżącej "wielki stres i zdenerwowanie na widok niezrozumiałych paragrafów" , pomijając, że w sprawie tych świadczeń zapadały i decyzje o uchylaniu decyzji organu I instancji, i decyzje o stwierdzeniu ich nieważności, a prawnik przybrany do pomocy skarżącej złożył – w jednym piśmie – i wniosek o wznowienie postępowania i odwołanie. Wypływa stąd wniosek, że zrozumienie celu i stosowanie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych rodzi trudności również w organach. Z ustawodawstwa o świadczeniach rodzinnych wynika przede wszystkim, że osoby wychowujące dzieci – tak jak B. N. – są uprawnione do uzyskiwania świadczeń rodzinnych. Celem ustawy (przez pryzmat czego należy wykładać jej przepisy) jest więc nie odbieranie, a – udzielanie należnych świadczeń rodzinnych. Świadczenia rodzinne wypłacane w Wlk. Brytanii są nominalnie wyższe, niż w Polsce; nie sposób zatem przyjąć, by skarżąca świadomie i dobrowolnie, mając pod opieką pięcioro małych dzieci rezygnowała z wyższych dochodów, by pobierać, niższe, w Polsce. Skarżąca konsekwentnie podaje, że w czasie objętym obowiązkiem zwrotu świadczeń, rzekomo nienależnie pobranych, ani mąż, ani sama skarżąca nie pobierali równocześnie świadczeń rodzinnych w obu krajach objętych systemem koordynacji zabezpieczenia społecznego. Zarzutu takiego zresztą organy nie formułowały. Dlatego podkreślić należy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości wielokrotnie zaznaczał, iż stosowanie przepisów systemów zabezpieczenia społecznego nie może prowadzić do wywołania skutków negatywnych w postaci pozbawienia pracownika migrującego lub członków jego rodziny prawa do świadczeń albo obniżenia świadczeń przysługujących im na mocy wyłącznie ustawodawstwa krajowego(por. wyrok ETS z dnia 21 pażdzienika1975r , sygn. akt C-24/75 ,ECRI975/7/01149/ONPTS/Bruksela). Taki też był zamysł wyżej omówionych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2016 r. uchylających pierwsze decyzje Marszałka Województwa [...], rozstrzygające o zwrocie nienależnie świadczeń rodzinnych z tytułu zasiłków rodzinnych na dzieci B. N. i dodatków do tych zasiłków. Tymczasem organ I instancji w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji zaskarżonych w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, zaleceń organu odwoławczego nie wykonał, nie ustalił czy i dlaczego K. N. nie pobierał świadczeń rodzinnych w Wlk. Brytanii w czasie objętym omawianymi decyzjami i ponownie orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń tym razem stawiając B. N. zarzut niepowiadomienia organu o zmianach w sytuacji rodzinnej, polegających na wyjeździe ojca dzieci do pracy za granicę. Tym razem organ odwoławczy, mimo opisanych błędów i braków postępowania dowodowego zaakceptował decyzje organu I instancji i zaskarżonymi decyzjami utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. W podstawie prawnej decyzji przywołano art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez sprecyzowania, który z przepisów wymienionych w pkt 1- 4 ustępu 2 art. 30 znajduje zastosowanie w sprawie. Ponieważ sąd w składzie orzekającym konsekwentnie stoi na stanowisku, że do uznania świadczeń za nienależnie pobrane w sprawach, w których znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wymagane jest ustalenie, że z przyczyn subiektywnych doszło do równoczesnego przyznania i pobierania świadczeń w obu krajach stosujących przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ( przemawia za tym treść art. 30 ust. 2 pkt.3 ustawy; zob. wyrok NSA w sprawie sygn. akt I OSK 295/11 z dnia 7.06.2011 r.), a w sprawach niniejszych organ I instancji zaniechał ustaleń w tym zakresie pomimo wiążących zaleceń wynikających z wcześniejszych decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2016 r. , decyzji podjętych w sprawie ze skargi B. N. w obu instancjach nie można uznać za odpowiadające prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone decyzje na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w sentencji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy będą miały na uwadze ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wynikające z wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło