III SA/Gd 210/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Gorski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak ( spr.) Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na czynność Starosty [...] z dnia 17 lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu 1. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności ; 2. uznaje obowiązek Starosty [...] dokonania zwrotu skarżącemu A.K. opłat za karty pojazdów, wydanych dla samochodów [...], nr rejestracyjny [...] oraz [...] [...], nr rejestracyjny [...], pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. , Nr 108, poz.908); 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego A. K. kwotę 200,00 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskami z dnia 17 stycznia 2011 r. A. K. wystąpił do Starosty o zwrot nienależnie pobranej opłaty ( 2 x 425 zł) za wydanie kart pojazdów dla samochodów sprowadzonych z zagranicy: Peugeota 306 nr rej. [...]; Opla Vectry nr rej. GKS [...], powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04. Starosta czynnością z dnia 17 lutego 2011 r. odmówił zwrotu opłaty za wydanie kart pojazdów i stwierdził, że może to nastąpić jednie na podstawie prawomocnego wyroku sądu. A. K. pismem z dnia 24 lutego 2011 r. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrot opłaty w części bezpodstawnie zawyżonej wskazując, że wydane po wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. obniżyło opłatę za wydanie karty pojazdu z 500 zł do 75 zł. Starosta, któremu powyższe wezwanie doręczono w dniu 25 lutego 2011 r., nie udzielił na nie odpowiedzi. A. K. w dniu 15 kwietnia 2011 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na czynność Starosty z dnia 17 lutego 2011 r. domagając się jej uchylenia oraz stwierdzenia, że jest uprawniony do otrzymania 850 zł . W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przedmiotowe karty do dwóch pojazdów zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu , jednak § 1 ust. 1 tegoż rozporządzenia wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U6/04 został uznany za niezgodny z przepisami ustawy Prawo o ruchu drogowym i Konstytucją. Opłata za jedną kartę pojazdu w wysokości 500 zł została zawyżona w stosunku do kosztów druku i dystrybucji karty, wobec czego opłatę rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. obniżono do kwoty 75 zł. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie wskazując, że do 31 marca 2006 r. przy pierwszej rejestracji samochodu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobierano opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł. W dniu 15 kwietnia 2006 r. weszło w życie nowe rozporządzenie ustalające wysokość tej opłaty na kwotę 75 zł. Zdaniem organu ani powoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, ani przepisy prawa obowiązujące w dacie podejmowania czynności nie stanowią podstawy prawnej, z której wynikałby obowiązek zwrotu części przedmiotowej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, która to sprawa ( o rejestrację pojazdu) jest rozstrzygana przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego , który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie takiego obowiązku, lecz nie w drodze decyzji administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07( ONSAiWSA 2/2008, poz.2), uznał, iż skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310 ze zm.) jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art.3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz.1270). Skarga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt III CZP 35/07, OSNC nr 7-8/2008, poz.72). Za wydanie kart pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej samochodów Opel Vectra i Peugeot 306 skarżący A. K. uiścił w dniach 9 sierpnia 2005 r. i 16 września 2005 r. opłatę w łącznej kwocie 1000 zł na podstawie § 1 ust. 1 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310). Przepis ten wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 (Dz. U. Nr 15, poz.119) został uznany za niezgodny z art. 77 ust.4 pkt 2 i ust.5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust.1 i art. 217 Konstytucji, ponieważ określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu - 500 zł - nie uwzględnia wytycznych ustawowych co do określenia wysokości tej opłaty i jest to opłata zbyt wysoka. Zgodnie bowiem z art. 77 ust. 5 ustawy, w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 77 ust. 4 ustawy należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku z dnia 6 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 1745/07, w którym Sąd ten orzekł, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją ma taki charakter od dnia jego wejścia w życie i fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego (publ. system informacji prawnej LEX nr 357511). Skoro więc opłaty za wydanie kart pojazdu pobrane zostały na podstawie przepisu, co do którego Trybunał Konstytucyjny stwierdził jego niezgodność tak z ustawą, jak i z Konstytucją, to mimo iż Trybunał odroczył utratę mocy obowiązywania tego przepisu do dnia 1 maja 2006 r., przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od początku jego obowiązywania. Zgodnie natomiast z art. 178 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Oznacza to , że gdy sąd stwierdzi niekonstytucyjność aktu niższej rangi niż ustawa, może odmówić jego stosowania. Może też to uczynić w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej tego przepisu (porównaj wyrok NSA z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1403/05, publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2007, nr 1, s. 136). Stwierdzenie bowiem niezgodności przepisu z Konstytucją RP przez sąd jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznania określonej sprawy, mimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym. W niniejszej sprawie Sąd odmówił stosowania niekonstytucyjnego przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, mając na uwadze treść art. 178 Konstytucji RP. Konsekwencją tego jest stwierdzenie, że strona miała obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, wobec czego podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać, by sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.). W tej sytuacji należy uznać obowiązek organu administracji do zwrotu części opłaty ( por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I OSK 590/09). Przy ustaleniu jej wysokości należy mieć na uwadze treść § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 59, poz. 421). Wobec powyższego Sąd na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a., stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności oraz na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. uznał obowiązek organu dokonania zwrotu skarżącemu części opłat pobranych za karty pojazdów. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 p.p.s.a.