III SA/Gd 211/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 21 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze, sprecyzowanym co do zakresu i uzupełnionym poprzez przesłanie urzędowego formularza PPF w dniu 31 marca 2014 r., skarżący K. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte w formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 kwietnia 2014 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) oświadczenia do kogo należy lokal, w którym wnioskodawca obecnie zamieszkuje wraz z rodziną i kto ponosi miesięczne koszty jego utrzymania; b) kserokopii dokumentów potwierdzających fakt posiadania przez wnioskodawcę i jego żonę statusu bezrobotnego/osoby poszukującej pracy bez prawa do zasiłku; c) kserokopii dokumentów potwierdzających fakt uzyskiwania przez ww. świadczeń rodzinnych oraz ich wysokość; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; e) kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym (opłaty lokalowe, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon) oraz wysokość wydatków na leczenie dzieci (koszty zakupu lekarstw i wizyt lekarskich); f) oświadczenia w przedmiocie wszelkich zarejestrowanych na wnioskodawcę lub żonę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie (vide: dowód doręczenia w dniu 4 kwietnia 2014 r. – k. 17 akt sprawy) do akt sprawy wpłynęły: - pisemne oświadczenie wnioskodawcy w przedmiocie zamieszkiwanego lokalu oraz pojazdów mechanicznych; - zaświadczenia lekarskie; - wyciąg z rachunku bankowego należącego do żony wnioskodawcy z ujemnym saldem na dzień 31 marca 2014 r. wynoszącym - 5,95 zł; - zaświadczenie wydane przez Prezydenta Miasta z dnia 17 kwietnia 2014 r. potwierdzające, że żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; - kserokopia orzeczeń o niepełnosprawności wydanych wobec synów W.L. i P.K.; - kserokopie faktur VAT: za energię elektryczną za okres dwóch miesięcy na kwotę 366,17 zł; za dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków za okres dwóch miesięcy na kwoty 253,98 i 243,39 zł; - powiadomienie w przedmiocie opłaty za bezumowne korzystanie z lokalu; - kserokopie decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych wypłacanych na W.L. i P. K. (zasiłku rodzinnego, zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego); - kserokopia decyzji Prezydenta Miasta z dnia 7 kwietnia 2014 r. w przedmiocie utraty przez wnioskodawcę statusu osoby bezrobotnej z uwagi na podjęcie zatrudnienia. Wobec przedłożenia ww. decyzji Prezydenta Miasta zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 22 kwietnia 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do złożenia oświadczenia w przedmiocie rodzaju podjętego zatrudnienia (pracy zarobkowej) oraz wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów miesięcznych w kwotach brutto – netto. Stosowne wezwanie pomimo dwukrotnego awizowania nie zostało przez wnioskodawcę podjęte. W związku z tym doręczenie ww. wezwania nastąpiło w dniu 9 maja 2014 r. w trybie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do dnia wydania niniejszego postanowienia do akt sprawy nie wpłynęło oświadczenie wymagane ww. zarządzeniem z dnia 22 kwietnia 2014 r. W tym stanie należało uznać, co następuje. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z przedmiotową regulacją normatywną to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie ww. kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji źródłowej prowadzi do uznania, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; vide: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedłożone do akt dokumenty wskazują zaś, że rodzina wnioskodawcy nie jest pozbawiona jakichkolwiek środków finansowych. Z ww. decyzji Prezydenta Miasta wynika bowiem, że wnioskodawca podjął zatrudnienie, co oznacza, że musi generować określone dochody. Żona wnioskodawcy – zgodnie ze złożonym pisemnym oświadczeniem – otrzymuje alimenty na syna w kwocie 800 zł miesięcznie. Ponadto rodzina wnioskodawcy otrzymuje określone świadczenia rodzinne. W tym świetle trudno więc uznać, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym zasadniczego dla toku niniejszego postępowania wpisu od wniesionej skargi, który w realiach rozpatrywanej sprawy wynosi 100 zł. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia również fakt braku odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 kwietnia 2014 r. Jest to o tyle istotne, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który w sprawie miał dwukrotne zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i braku możliwości zweryfikowania danych związanych z jego zatrudnieniem i generowanymi z tego tytułu dochodami - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie skorzystał bowiem z możliwości dokładnego wykazania swojej sytuacji majątkowej, a tym samym zasadności swojego żądania w przedmiocie prawa pomocy chociaż był świadomy obciążających go w tej materii obowiązków (vide: treść pouczenia zawartego w doręczonym w dniu 25 marca 2014 r. piśmie przewodnim przesłanym wraz z drukiem formularza PPF – k. 10 akt sprawy). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się zaś, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i kompleksowej analizy sytuacji finansowej strony (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.