III SA/Gd 213/16

PostanowienieWSA w Gdańsku2016-04-28

Skład orzekający: Paweł Mierzejewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w której skarżący jest ustawowo zwolniony z kosztów sądowych, należy umorzyć postępowanie w części dotyczącej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu?
Ratio decidendi
W przypadku, gdy skarżący jest ustawowo zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) PPSA, postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ulega umorzeniu na podstawie art. 249a PPSA. Jednocześnie, jeśli sytuacja finansowa strony (niski dochód, brak oszczędności) uzasadnia obawę poniesienia uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny w przypadku konieczności poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, należy przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 PPSA.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni B.K.–D. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego) w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wnioskodawczyni utrzymuje się z renty socjalnej, świadczeń rodzinnych, pomocy społecznej i alimentów w kwocie 1.153 zł netto miesięcznie, nie posiada oszczędności ani majątku. Referendarz sądowy uznał, że skarżąca jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, a jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
Rozstrzygnięcie
Umorzono postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. – D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca B.K.– D.zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie zawartego w formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie zgromadzonych w aktach dokumentów ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką utrzymując się z renty socjalnej, świadczeń rodzinnych i z pomocy społecznej oraz alimentów w łącznej kwocie 1.153 zł netto miesięcznie. Z tej kwoty wnioskodawczyni opłaca wydatki związane z utrzymaniem, w tym czynsz za wynajmowany lokal mieszkalny. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W tym stanie uznano, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem wniesionej do Sądu skargi wnioskodawczyni uczyniła decyzję wydaną w sprawie dotyczącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w rozpatrywanej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W świetle obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. art. 249a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się, jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Z uwagi na to, że skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych uznać należy, że w realiach rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W konsekwencji, referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawczyni dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (to jest m. in. poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Z uwagi na wyżej wskazaną regulację normatywną to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawczyni oraz biorąc pod uwagę ww. okoliczności faktyczne, w tym wysokość miesięcznego dochodu netto w zestawieniu z koniecznymi kosztami utrzymania dwuosobowej rodziny referendarz sądowy uznał, że poniesienie przez wnioskodawczynię kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru może spowodować skutki, o których mowa w wyżej wskazanej regulacji. Konieczność wygospodarowania określonych środków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przekracza bowiem w ocenie referendarza sądowego aktualne możliwości finansowe wnioskodawczyni. Wnioskodawczyni wykazała przy tym dostatecznie, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. W związku z powyższym, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia przyznając wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło