III SA/Gd 213/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia 30 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranego stypendium oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia 30 stycznia 2017 r., wydaną na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu z dnia 12 grudnia 2016 r., odmawiającą B. Z. umorzenia kwoty nienależnie pobranego stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od dnia 1.04.2014 r. do dnia 31.07.2014 r. w wysokości 3.971,60 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ostateczną decyzją z dnia 28 lipca 2016 r. Starosta Powiatu orzekł o obowiązku zwrotu przez B. Z. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego w postaci stypendium. Strona złożyła wniosek o umorzenie tego zobowiązania. Powiatowa Rada Rynku Pracy w K. w dniu 8.12.2016 r. zaopiniowała negatywnie wniosek stwierdzając brak zaistnienia przesłanki z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ przytoczył treść tego przepisu, który określa przesłanki umorzenia należności. Wskazał, że wnioskodawczyni posiada majątek nieruchomy w postaci działki, na której postawiony jest dom jednorodzinny o pow. ok. 100 m2 , objęty współwłasnością małżeńską i samochód osobowy o wartości ok. 3.000 zł. Strona w żaden sposób nie udokumentowała ponoszonych przez nią kosztów związanych z rehabilitacją i zakupem leków, w związku z tym nie było możliwe ustalenie ich wpływu na sytuację finansową strony. Do dnia 31.10.2016 r. wnioskodawczyni wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia, z której osiągała wynagrodzenie w wysokości 580 zł. Aktualnie pobiera zasiłek w wysokości 800 zł. Jest słuchaczem semestru V Trzyletniego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych w K. Czas ukończenia nauki przypada na kwiecień 2017 r. Nie korzysta z pomocy społecznej, jedynie w czerwcu 2016 r. otrzymała pomoc doraźną w postaci zasiłku celowego w wysokości 70 zł. Strona nie wykazała , by w stosunku do niej ogłoszono upadłość konsumencką. Jej mąż przebywa na zasiłku chorobowym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że instytucja umorzenia jest nadzwyczajną formą ustania zobowiązania i może być stosowana tylko w szczególnych, wyjątkowych okolicznościach, a takie nie miały miejsca w niniejszej sprawie. To, że ze względu na stan zdrowia strona nie może podjąć każdego rodzaju pracy, nie oznacza, że nie może pracować w ogóle. Podnoszenie przez nią wykształcenia rokuje pozytywnie na przyszłość odnośnie jej potencjalnych możliwości zarobkowych. B. Z. wniosła skargę na powyższą decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku twierdząc, że jest dla niej krzywdząca. Podała, że nie miała świadomości nieprzestrzegania przepisów ustawy o promocji zatrudnienia. Nie rozumiała, że po przyznaniu jej stypendium nie mogła podjąć żadnej pracy. Opisała swoją trudną sytuację materialną. Podała, że jako osoba niepełnosprawna wymaga rehabilitacji, stałego zażywania lekarstw i ścisłej diety bezglutenowej. Nie dołączyła faktur zakupu leków, bo ich nie brała z apteki. Egzekucja należności uczyni ją bezdomną i nie pozwoli na ukończenie szkoły i podjęcie pracy. Samochód jest jej jedynym środkiem transportu, a mieszka w miejscowości oddalonej o 26 km od najbliższego miasta. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie dodając, że organ administracji podejmujący rozstrzygnięcie w tego typu sprawach nie ma pełnej swobody w dysponowaniu należnością publicznoprawną, zwłaszcza że jest to należność z funduszu celowego, przeznaczonego na wspomaganie osób znajdujących się w szczególnej sytuacji na rynku pracy - bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu podlegały decyzje, odmawiające skarżącej umorzenia nienależnie pobranego stypendium z tytułu odbywania stażu. Nie było sporne, że decyzja orzekająca o obowiązku zwrotu kwoty 3971,60 zł jest ostateczna. Skarżąca zwróciła się o umorzenie należności w całości. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz.U. z 2016r., poz.645 ze zm.) stanowi w art. 76 ust. 7 , że starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wynika z powyższego, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności w całości jest decyzją uznaniową, ale – co wymaga podkreślenia - umorzenie należności możliwe jest jedynie wówczas, gdy spełniona została jedna z czterech wymienionych w powyższym przepisie przesłanek. Z przyczyn oczywistych w niniejszej sprawie nie można mówić o spełnieniu przesłanki wymienionej w punkcie 3 powyższego przepisu. Rozważenia zatem wymagało, czy spełniona została któraś z pozostałych przesłanek. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że taka sytuacja nie miała miejsca. Nie było sporne, że skarżąca jest współwłaścicielką działki i domu jednorodzinnego oraz samochodu osobowego ( o wartości ok.3000 zł). Już tylko ten sam fakt sprawia, że nie można mówić o spełnieniu przesłanki z punktu 1) - skarżąca ma bowiem majątek, z którego można dochodzić należności. Zauważyć przy tym należy, że sformułowanie "nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności" nie oznacza, że w gestii organu leży możliwość "wyłączenia" jakiegoś składnika majątkowego osoby zobowiązanej i uznania, że należność z niego nie może być dochodzona. Dlatego też wszelkie twierdzenia skarżącej o tym, że dom jest współwłasnością jej i męża , że dom otrzymała "po rodzinie męża" , że samochód jest jej jedynym źródłem lokomocji – nie mogły być brane przez organy pod uwagę. Nie można też mówić o tym, by spełnione zostały przesłanki z pkt 2) - wartość samego samochodu stanowi około ¾ całej należności, wobec czego ewentualna egzekucja nie może pozbawić skarżącej niezbędnych środków utrzymania. Także składniki majątku skarżącej – dom, samochód, nie pozwalają na uznanie, że w ewentualnym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stwierdzenia wymaga, że przy ocenie spełnienia przesłanki zawartej w punkcie 2) omawianego przepisu nie jest możliwe branie pod uwagę jedynie bieżących dochodów czy posiadanych zasobów finansowych osoby zobowiązanej. W sytuacji posiadania przez stronę majątku - domu i samochodu oraz uwzględniając wysokość należnej kwoty sytuacja taka nie zachodzi. Tak więc stanowiska organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1, 2, 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie sposób uznać za wadliwe. Nadmienić też należy, że organ dokonał oceny sytuacji majątkowej skarżącej nie tylko pod kątem istnienia tych dwóch składników jej majątku, ale także z uwzględnieniem stałych, choć niewysokich dochodów jej i jej męża, tego, że nie korzysta ona co do zasady z form pomocy społecznej oraz że nie ogłoszono wobec niej upadłości konsumenckiej. Organ prawidłowo stwierdził, że orzeczony wobec skarżącej umiarkowany stopień niepełnosprawności nie oznacza, że nie może ona w ogóle podjąć pracy. Skarżąca przed pobieraniem zasiłku chorobowego – do dnia 31 października 2016 r. - wykonywała pracę na podstawie umowy- zlecenia. Organ zwrócił też uwagę na fakt, że skarżąca, powołująca się na konieczność rehabilitacji i wykupu lekarstw, w żaden sposób nie udokumentowała poniesionych z tego tytułu kosztów. Zauważyć wobec tego należy, że choć skarżąca w skardze wyjaśniała, że nie zatrzymywała rachunków ze lekarstwa, to ani przed sądem, ani w toku postępowania przed organami administracji nie podała nawet wysokości kwot przeznaczanych na cele rehabilitacji i wykupu lekarstw. Organ w swych rozważaniach wziął też pod uwagę, że skarżąca nie ma na utrzymaniu małoletnich dzieci, posiada zawód , a ponadto nadal się kształci. Uznać w tej sytuacji należy, że dokonane przez organ rozważania były wyczerpujące i rzetelne. Jak już wyżej wskazano ustalenie, że nie zaistniała żadna z przesłanek, wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie należności. W takim przypadku wykluczone jest uznanie przez organy, że umorzenie należności jest możliwe. Dodać jedynie trzeba, że przed wydaniem decyzji organy uzyskały niezbędną, wymaganą omawianym przepisem, opinię powiatowej rady rynku pracy, która była dla skarżącej niekorzystna. Podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące braku jej świadomości naruszenia przepisów ustawy nie są przesłankami , które organy czy sąd mogą brać pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku w sprawie takiej jak niniejsza - dotyczącej umorzenia należności. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.