III SA/Gd 217/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 24 stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia potwierdzającego wykonanie obowiązków służbowych w warunkach uzasadniających podwyższenie emerytury postanawia odmówić D. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF 9 czerwca 2014 r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Wnioskodawca stwierdził, że jest na rencie w związku ze służbą w Policji i nie stać go na opłacenie adwokata i wniesienie kasacji od wydanego w sprawie wyroku. Napisał też, że duże kwoty pieniężne zmuszony jest przeznaczać na leki i leczenie, gdyż jego stan zdrowia znacznie się pogorszył, nasiliły się choroby zwyrodnieniowe, będące w związku ze służbą w Policji, a także cierpi na nowotwór trzustki. W świetle złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym - wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, mając na utrzymaniu córkę. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach - wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 42 m2 (kupionego w kredycie) i działki rolnej o powierzchni 700 m2. Poza powyższymi składnikami majątku, nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych czy zasobów pieniężnych. Źródłem dochodów w jego rodzinie są dochody z tytułu świadczeń emerytalno- rentowych jego i żony w łącznej kwocie 8358 zł miesięcznie. Celem weryfikacji danych zawartych we wniosku o przyznane prawa pomocy, wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania – szeregu dokumentów, w tym zwłaszcza: - wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych i lokat bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych kosztów utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne) oraz wydatków na leczenie i spłatę kredytu, - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego żonę pojazdów mechanicznych. Stosowne wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone do rąk dorosłego domownika (żony) na podany przez niego adres do korespondencji 12 czerwca 2014 r. Do dnia wydania niniejszego postanowienia powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do Sądu nie wpłynęły bowiem żądane dokumenty oraz oświadczenia. W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie adwokata) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanej regulacji normatywnej wynika, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz opiera się na danych, oświadczeniach i dokumentach przedstawionych przez stronę. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. W szczególności, w świetle oświadczenia co do wysokości dochodów w gospodarstwie domowym wnioskodawcy brak było danych co do relacji pomiędzy tymi dochodami, a obciążającymi jego budżet domowy stałymi wydatkami. Wnioskodawca nie określił wysokości wydatków obciążających jego budżet domowy w skali miesiąca. W takiej zaś sytuacji, dysponując dochodami miesięcznymi na poziomie około 8000 zł za gołosłowne należy uznać oświadczenie o braku możliwości opłacenia pełnomocnika procesowego z wyboru. Stąd też, w celu usunięcia zaistniałych wątpliwości, wnioskodawca został zobowiązany do uzupełnienia oświadczenia, zawartego w treści formularza PPF. W zarządzeniu wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek wskazano precyzyjnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Przypomnieć też należy, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, że na stosowne wezwanie referendarza wnioskodawca nie odpowiedział w istocie niewyjaśniona została kwestia relacji dochodów generowanych przez członków rodziny wnioskodawcy do obciążających jego budżet domowy wydatków, ewentualnych jego zasobów pieniężnych, jak i kosztów utrzymania rodziny. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać. W realiach niniejszej sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - nie jest możliwe określenie, że nie może on ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Rzeczywista sytuacja majątkowa i zarobkowa strony – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy - nie może być bowiem ustalona w sposób dokładny, jak to winno mieć miejsce zgodnie z cytowanym wyżej art. 252 § 1 ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.