III SA/Gd 219/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Referent Monika Majewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu B. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem zwrotu poniesionych wydatków. J. J. wystąpił do Urzędu Miejskiego o podanie adresu zamieszkania J. K. wskazując, że do wskazania tego adresu został zobowiązany przez Sąd Okręgowy. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2008r. nr [...] Prezydent Miasta przekazał powyższy wniosek, zgodnie z właściwością, do Urzędu Miasta. Decyzją z dnia 28 stycznia 2009r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 44h ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t,j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), oraz na podstawie § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie wysokości opłat za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, zbioru PESEL, ogólnokrajowej ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych oraz sposobu wnoszenia tych opłat (Dz. U. z 2008r. Nr 207, poz. 1298), odmówił J. J. udostępnienia danych osobowych w zakresie podania adresu zameldowania J. K.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że wnioskodawca nie przesłał żadnych dokumentów świadczących o jego interesie prawnym. Zgodnie z art. 44 h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, dane ze zbiorów meldunkowych udostępnia się innym osobom, jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą. Tymczasem J. J. nie wskazał żadnych bliższych danych dotyczących J. K., które pozwoliłyby na wystąpienie do właściwej osoby o wyrażenie zgody na udostępnienie jej adresu wnioskodawcy. Ponadto organ wskazał, że J. J. nie uiścił opłaty za udostępnienie danych osobowych, wymaganej na podstawie art. 44h ust. 9 pkt 2 wymienionej ustawy. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 25 lutego 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, przytaczając treść art. 44 h ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że J. J. nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących o tym, że przed Sądem Okręgowym toczy się wspomniana przez niego sprawa, z których wynikałby obowiązek wskazania danych osobowych. Ponadto zakres informacji przekazanych przez wnioskodawcę byt niewystarczający, aby można było ustalić tożsamość osoby, której dane miały zostać udostępnione. Z tego też powodu nie było możliwości zwrócenia się do tej osoby z zapytaniem czy wyraża ona zgodę na udostępnienie tych danych. Nie została również wniesiona opłata, która jest wymagana do uzyskania żądanej informacji, zaś ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie przewiduje możliwości zwolnienia z takiej opłaty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. J. wniósł o uchylenie decyzji Wojewody zarzucając jej naruszenie prawa. Stwierdził, iż przedłożył dokumenty, z których wynika interes prywatny i publiczny jego żądania. Ponadto przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przewidują zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Odnosząc się do merytorycznej treści rozstrzygnięcia należy stwierdzić, że przepis art. 44 h ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" w sposób jednoznaczny określa zasady udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych. Zawiera on zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych ze zbiorów meldunkowych, jak też zawiera warunki, jakie powinien spełniać podmiot uprawniony do uzyskania danych. Art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym -jeżeli wykażą w tym interes prawny. Skoro przesłanką udostępnienia danych osobowych jest wykazanie interesu prawnego, to uznać należy, że niezbędne jest przedłożenie przez wnioskodawcę dowodów świadczących o istnieniu interesu prawnego w domaganiu się udostępnienia danych osobowych. Wbrew temu, co twierdzi skarżący, w aktach administracyjnych brak jest jakiejkolwiek wzmianki o tym, by przedłożył on jakikolwiek dokument potwierdzający, że sąd powszechny zobowiązał go do wskazania miejsca zamieszkania J. K.. Już z tego tylko powodu zaskarżone rozstrzygnięcie uznać należy za prawidłowe. Organy administracji poczyniły również działania niezbędne, by zwrócić się do osoby-której wniosek dotyczył o wyrażenie zgody na udostępnienie danych osobowych trybie art. 44 h ust. 2 pkt 3 ustawy, lecz skarżący wezwany do wskazania informacji umożliwiających określenie tożsamości tej osoby nie uczynił tego - co uniemożliwiło zwrócenie się o wyrażenie takiej zgody. Kolejną powołaną przez organ administracji przesłanką odmowy udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych było nieuiszczenie przez skarżącego opłaty, o której mowa w art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy. Przepisem szczególnym regulującym zagadnienie pobierania opłat za udostępniania danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych jest art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy. Mają rację organy administracji, twierdząc, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie przewidują możliwości zwolnienia z takiej opłaty. Organy te pominęły jednak fakt, że zagadnienie ustalania i uiszczania opłat w postępowaniu administracyjnym zostało uregulowane w przepisach działu IX k.p.a. - "Opłaty i koszty postępowania", który ma w rozpatrywanej sprawie zastosowanie. W myśl art. 261 § 1 k.p.a. jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana (§ 2). Na postanowienie w sprawie zwrotu podania stronie służy zażalenie ( § 3 ). Zgodnie z art. 261 § 4 organ powinien jednak załatwić podanie mimo nieuiszczenia należności: 1) jeżeli za niezwłocznym załatwieniem przemawiają względy społeczne lub wzgląd na ważny interes strony 2) jeżeli wniesienie podania stanowi czynność, dla której jest ustanowiony termin zawity, 3) jeżeli podanie wniosła osoba zamieszkała za granicą". Nadto należy wskazać na przepis art. 267 k.p.a., w myśl którego w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Wynika z powyższego, że organ może bądź zwolnić wnioskodawcę z obowiązku uiszczenia opłaty, bądź załatwić wniosek pomimo nieuiszczenia należności, jeżeli występują przesłanki o których mowa w art. 261 § 4 k.p.a. Jeżeli sytuacja określona tym przepisem nie zachodzi, organ uprawniony jest, by zgodnie z art. 261 § 2 k.p.a. nieopłacony w terminie wniosek zwrócić. Zatem nieuiszczenie opłaty za udostępnienie danych nie może stać się podstawą decyzji merytorycznie rozstrzygającej złożony wniosek - przez odmowę udostępnienia danych osobowych. W takim więc zakresie w jakim uzasadnienie zaskarżonej decyzji powołuje się na art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy i nieuiszczenie opłaty przez skarżącego - jako na podstawę rozstrzygnięcia o odmowie udostępnienia danych osobowych jest ono wadliwe. Ponieważ jednak w niniejszej sprawie, jak wskazano na wstępie, skarżący nie zdołał wykazać istnienia po swej stronie interesu prawnego, zaskarżona decyzja musiała zostać uznana za zgodną z prawem pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia. Naruszenie prawa materialnego - art. 44 h ust. 9 pkt 2 ustawy nie miało bowiem wpływu na wynik sprawy. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).