III SA/Gd 220/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka ( spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 1 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę. Decyzją z dnia 26 listopada 2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na ASpółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł za wykonywanie w dniu 17 września 2012 r. przewozu drogowego pojazdem samochodowym marki [...] nr rej. [...] z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał art. 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej w skrócie "k.p.a.") oraz art. 33 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1 i ust. 6, art. 93 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Celnego podniósł, że w dniu 17 września 2012 r. w miejscowości Ł. na drodze krajowej nr 6 funkcjonariusze Referatu Dozoru Urzędu Celnego w S. zatrzymali do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki [...] nr rej. [...]. W wyniku przedmiotowej kontroli stwierdzono, że kierujący pojazdem A. Or. (zatrudniony w spółce na stanowisku kierowcy) wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne na rzecz spółki A Sp. z o.o. w G. bez wymaganego zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez ww. spółkę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności. Ustalenia te znalazły swoje odzwierciedlenie w protokole kontroli nr [...]. Jak wskazał dalej organ pierwszej instancji, w toku prowadzonego postępowania ustalono, że na dzień kontroli spółka nie posiadała ważnego zaświadczenia na przewozy drogowe ma potrzeby własne oraz licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego. Zaświadczenie nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne zostało bowiem wydane w dniu 18 września 2012 r. czyli już po dniu kontroli. Powołując się na regulację normatywną zawartą w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym a odnoszącą się do przewozu na potrzeby własne, Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że wykonywany w dniu 17 września 2012 r. przewóz drogowy realizowany był w ramach prowadzonej przez spółkę działalności pomocniczej w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. W związku z tym spółka winna posiadać stosowne zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Z kolei art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym stanowi, że podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany obowiązany jest posiadać przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, wypis zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Z akt sprawy wynika, że podczas ww. kontroli kontrolowany okazał funkcjonariuszom wypis nr 02 z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne, którego ważność upłynęła w dniu 20 czerwca 2012 r. Powyższe okoliczności obligowały organ do nałożenia kary pieniężnej w oparciu o regulacje zawarte w art. 92a ust. 1 i 6 ustawy o transporcie drogowym oraz w pkt 1.3 załącznika do ww. ustawy. W odwołaniu od ww. decyzji A Sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 92a ustawy o transporcie drogowym poprzez niczym nieuzasadnione nałożenie na odwołującą się kary pieniężnej w wysokości górnej granicy określonej ustawą pomimo niskiego stopnia społecznej szkodliwości naruszenia, przy jednoczesnym braku uwzględnienia w tym zakresie słusznego interesu odwołującej się oraz okoliczności, które mogły mieć wpływ na miarkowanie wysokości kary; - naruszenie art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez dokonanie jednostronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i brak uwzględniania słusznego interesu strony, brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiał dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; - naruszenie art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania wybiórczej ocen stanu faktycznego na podstawie niepełnego materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania wskazano m.in., że wysokość kary została przez organ ustalona w oderwaniu od zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i pominięcia "czynnika ludzkiego". Organ kontrolujący winien bowiem wziąć pod uwagę przejściowe problemy zdrowotne członka zarządu spółki (odpowiedzialnego za kwestie logistyki oraz uzyskiwanie decyzji czy pozwoleń), które miały wpływ na brak zaświadczenia w dniu kontroli. Co więcej, spółka niezwłocznie po dokonanej kontroli uzyskała wymagane prawem zaświadczenie. W związku z tym stopień stwierdzonego naruszenia jest nieadekwatny w stosunku do wysokości nałożonej kar, która w ocenie odwołującej się jest niezwykle dotkliwa i niesprawiedliwa. W uzupełniającym odwołanie piśmie z dnia 21 stycznia 2013 r. pełnomocnik spółki wskazała dodatkowo, że nałożona kara pogorszy sytuację finansową spółki, która i tak generuje stratę. Decyzją z dnia 1 lutego 2013 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zakwestionowaną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje fakt, iż wykonywany przez pracownika spółki przewóz spełniał łącznie przesłanki umożliwiające zakwalifikowanie go jako niezarobkowego przewozu drogowego na potrzeby własne (zgodnie z regulacją zawartą w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym). Z kolei określone w ustawie o transporcie drogowym kary pieniężne ukierunkowane są na wymuszenie przestrzegania przepisów prawa. Kary te mają bowiem charakter kar administracyjnych, których istotą jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Organy orzekające w przedmiocie nakładania kar pieniężnych wymierzanych w oparciu o ustawę o transporcie drogowym nie mają jakiejkolwiek możliwości stosowania luzów decyzyjnych ani żadnej granicy swobodnego uznania. Tym samym nie zasługuje na uwzględnienie argument spółki w przedmiocie miarkowania nałożonej kary. Wysokość kary wynika bowiem wprost z załączników nr 1 – 3 do ustawy, gdzie odpowiednie kwoty przyporządkowano do konkretnego naruszenia. W istocie organ nie ma więc możliwości określenia kary w innej wysokości czy też odstąpienia od jej nałożenia. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma nadto znaczenia wskazywany przez spółkę fakt absencji chorobowej członka zarządu odpowiedzialnego za kwestie związane z przewozem. Kierownictwo spółki pod nieobecność ww. winno bowiem podejmować czynności mające na celu zapobieżenie ewentualnym nieprawidłowościom wynikającym z braku nadzoru nad ww. sferą działalności spółki. W sprawie nie miał również zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym wprowadzający przesłanki wyłączenia odpowiedzialności administracyjnej za naruszenia warunków lub obowiązków przewozu drogowego. Zgodnie z tym przepisem odstępuje się od wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, a jeżeli postępowanie takie zostało wszczęte, to umarza się je gdy okoliczności i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewóz lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstałe naruszenia a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A Sp. z o.o. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Decyzji Dyrektora Izby Celnej zarzucono: - naruszenie prawa materialnego, to jest art. 92a ustawy o transporcie drogowym poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niczym nieuzasadnione nałożenie na odwołującą się kary pieniężnej w wysokości górnej granicy określonej ustawą pomimo niskiego stopnia społecznej szkodliwości naruszenia, przy jednoczesnym braku uwzględnienia w tym zakresie słusznego interesu odwołującej się oraz okoliczności, które mogły mieć wpływ na miarkowanie wysokości kary; - naruszenie art. 92 c ust. 1 pkt 1 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie okoliczności sprawy oraz dowodów wskazujących, że skarżąca nie miała wpływu na powstanie naruszenia a samo naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których skarżąca nie mogła przewodzieć; - naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez dokonanie jednostronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i brak uwzględniania słusznego interesu strony, brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiał dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa; - naruszenie art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niezebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania wybiórczej oceny stanu faktycznego na podstawie niepełnego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi, z odwołaniem się do orzecznictwa sądów administracyjnych zapadłego na tle ustawy o transporcie drogowym, powtórzono w istocie argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo wskazano, że cała zaistniała sytuacja wynikła ze zwykłego niedopatrzenia spowodowanego ciężką chorobą. Ciężka choroba członka zarządu odpowiedzialnego w spółce za kwestie transportowe była od niego niezależna, nieoczekiwana i niemożliwa do przewidzenia oraz zapobieżenia. Tym samym zaistniały w sprawie przesłanki do zastosowania art. 92 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonym do sądu akcie. Dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (tj. Dz. U. 2012r. poz. 270 ze zm.). Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o w/w kryterium, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 92a ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (tj. Dz.U z 2007r. nr 125 poz.874 z późn.zm.), zwanej dalej ustawą - podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych(ust.2). W myśl art. 92c ust.1 ustawy nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Z kolei art. 4 pkt 4 w/w ustawy stanowi, że niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych; W omawianej sprawie, wymienione powyżej warunki zostały spełnione. Wykonywany w dniu 17 września 2012 roku przewóz drogowy realizowany był w ramach prowadzonej przez skarżącą działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Art. 87 ust.2 ustawy stanowi, że podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10. W sprawie bezsporne jest, że kierowca skarżącej okazał nieaktualny wypis zaświadczenia, którego ważność upłynęła w dniu 20 czerwca 2012 roku. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił na podstawie pisma Urzędu Miasta G.z dnia 1.10.2012 roku, że w dniu kontroli skarżąca nie posiadała zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Zaświadczenie to otrzymała po dniu kontroli tj. 18.09.2012 roku. W świetle powyższego zarzuty strony skarżącej, iż organ naruszył przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przez dokonanie jednostronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie uwzględnienie słusznego interesu strony a także nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności oraz nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, nie zasługują na uwzględnienie. Zauważyć należy, że organ po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, czego skarżąca nie kwestionowała, nałożył karę pieniężną wynikającą z przepisów prawa. Wbrew stanowisku skarżącej, decyzja organu wydana w ramach tzw. uznania związanego, nie daje możliwości indywidualnego ustalania wysokości kary pieniężnej. Kara ta bowiem jest określona w przepisach kwotowo i przyporządkowana do konkretnego naruszenia (w niniejszej sprawie załącznik 3 Lp. 1.3). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśniono, że wynikająca z art. 92a odpowiedzialność ma charakter administracyjny, co oznacza, że nie jest ona oparta na zasadzie winy i do stwierdzenia zaistnienia tej odpowiedzialności wystarczające jest – co do zasady – stwierdzenie naruszenia, nawet jeśli doszło do niego w sposób niezawiniony. Decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenie przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego mają charakter szczególny. Odpowiedzialność administracyjna za te naruszenia, jest co do zasady oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy doszło do naruszenia określonego powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania jakie były tego przyczyny i kto ponosi za to winę. Organ kontrolujący, działa w takiej sytuacji w warunkach uznania związanego. Stwierdzenie określonego ustawą wykroczenia musi spowodować, jego odpowiednią, zgodną z przepisami ustawy kwalifikację, a następnie nałożenie kary w wymaganej tą ustawą wysokości. W ocenie Sądu, organ zasadnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 92c ust.1 pkt1 ustawy. Zdumiewać może jedynie argumentacja skarżącej, która upatruje możliwości uniknięcia odpowiedzialności we własnych zaniedbaniach związanych z organizacją pracy. Skoro pracownik odpowiadający w firmie za sprawy związane z transportem był chory, jego obowiązki powinien przejąć w czasie jego nieobecności inny pracownik. Słusznie organ podkreślił, że w dyspozycji powołanego przepisu nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy lub bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. W przepisie tym chodzi o zdarzenia nieoczekiwane, których nie sposób przewidzieć. W konkluzji stwierdzić trzeba, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia ani przepisów postępowania administracyjnego ani zastosowanego prawa materialnego. W związku z tym, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uznał zarzutów zawartych w skardze za zasadne jak i nie dostrzegł naruszeń prawa, które w prowadzonym postępowaniu powinny być wzięte pod uwagę z urzędu, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniesioną skargę.