III SA/Gd 222/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-07-31
Skład orzekający: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak potwierdzenia przez zarządcę budynku informacji zawartych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego stanowi brak formalny wniosku, który może skutkować jego pozostawieniem bez rozpoznania, a w konsekwencji odmową przyznania dodatku, gdy wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, ale oczekuje na lokal zamienny lub socjalny?Ratio decidendi
Brak potwierdzenia przez zarządcę budynku informacji zawartych we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie stanowi braku formalnego wniosku, który mógłby skutkować jego pozostawieniem bez rozpoznania. Przyznanie dodatku mieszkaniowego nie może być uzależnione od działania lub zaniechania osoby, która nie jest stroną postępowania administracyjnego. Organy administracji mają obowiązek samodzielnie ustalić stan faktyczny sprawy, w tym zweryfikować, czy wnioskodawca nieposiadający tytułu prawnego do lokalu oczekuje na lokal zamienny lub socjalny na mocy prawomocnego wyroku eksmisyjnego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, wskazując, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, ale oczekuje na lokal zamienny lub socjalny, powołując się na wyroki sądowe. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania dodatku, uznając brak potwierdzenia wniosku przez zarządcę za brak formalny i pozostawiając wniosek bez rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję, podnosząc, że odmowa przyznania dodatku z powodu braku tytułu prawnego jest wątpliwa w kontekście toczących się spraw sądowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SKO.424.1.2025 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 21 listopada 2024 r. nr MOPR.VI.5410.001360.2024.
W dniu 3 września 2024 r. (data wpływu) do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Słupsku wpłynął wniosek M. J. (dalej zwanej również "wnioskodawczynią", "stroną" lub "skarżącą") o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
We wniosku podano adres zamieszkania ul. [...] w S., a w odniesieniu do podanego pkt 4 lit. i (tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego – bez tytułu prawnego, ale oczekujący na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego) ręcznie dopisano: "wyrok o sygn. I C 1360/23 wycofujący z obiegu prawnego wyrok o eksmisję: sygn. I C 577/06". Wnioskodawczyni zadeklarowała we wniosku dochód miesięczny gospodarstwa domowego w wysokości 1.036,28 zł, brak ogrzewania i brak gazu w mieszkaniu. Natomiast pod wnioskiem napisała, że administrator M. Z. odmówiła przyjęcia i wypełnienia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Do wniosku dołączono między innymi deklarację o wysokości dochodów, kartę wymiaru opłat i kartotekę finansową dotyczącą ww. lokalu, a także pismo przewodnie, w którym strona wskazała, że składa wskazane dokumenty wystawione przez Miasto Słupsk w sierpniu 2024 r. jako potwierdzenie informacji, z punktów 2-5, 7 i 9 wniosku.
W dniu 24 września 2024 r. inspektor MOPR w Słupsku D. B. sporządziła notatkę służbową, z której wynika, że w tym dniu przeprowadziła rozmowę telefoniczną z M. Z. - administratorką budynku przy ul. [...]. Administratorka oświadczyła w rozmowie, że M. J. nie była u niej z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego w celu potwierdzenia punktów 2-5, 7 i 9 podpisem oraz pieczątką zarządcy.
Pismem z dnia 27 września 2024 r. wskazując podstawę z art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – dalej "k.p.a.", wezwano wnioskodawczynię do stawienia się w celu uzupełnienia braków formalnych dotyczących potwierdzenia przez zarządcę budynku wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wskazano, że w przypadku niezastosowania się do wezwania wniosek pozostanie bez rozpatrzenia.
W odpowiedzi strona stawiła się w osobiście w siedzibie organu w dniu 31 października 2024 r. i złożyła pismo datowane na dzień 30 października 2024 r., w którym wskazała, że skierowane do niej wezwanie jest dla niej mało sprecyzowane i trudno jej się w związku odnieść do skierowanego do niej polecenia. Zaznaczyła również, że skierowała do organu dwa odrębne wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego za kolejne okresy, z których pierwszy rozpatrywało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ale stronie nie jest jeszcze znany werdykt tej oceny.
W dniu 14 listopada 2024 r. inspektor MOPR w Słupsku D. B. sporządziła kolejną notatkę służbową, z której wynika, że przeprowadziła rozmowę telefoniczną z M. Z. Administratorka, w tej rozmowie ponownie potwierdziła, że M. J. nie zgłosiła się, aby zarządca potwierdził wniosek w punktach 2-5, 7 i 9. Ponadto poinformowała, że M. J. w dalszym ciągu nie zgłasza się do administracji w celu zawarcia umowy najmu na zajmowane mieszkanie.
Decyzją z dnia 21 listopada 2024 r. nr MOPR.VI.5410.001360.2024 Prezydent Miasta Słupsk, działając na podstawie art. 104 § 1, art. 107 § 1 k.p.a., art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6a, art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1335 ze zm.) oraz uchwały nr XXXI/505/21 Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 26 maja 2021 r. w sprawie określenia wzoru wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz wzoru deklaracji dach gospodarstwa domowego, odmówił przyznania M. J. dodatku mieszkaniowego od 1 października 2024 r. do 31 marca 2025 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że świadczenia nie przyznano, gdyż ustawa o dodatkach mieszkaniowych stanowi, iż dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom zajmującym lokale mieszkalne i posiadającym do nich tytuł prawny lub bez tytułu prawnego, ale oczekującym na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego.
Organ podkreślił, że przedmiotowy wniosek nie jest potwierdzony przez zarządcę lokalu mieszkalnego. Punkty 2, 4i i 7, które wypisuje i potwierdza administracja, są wypełnione przez stronę, a brak jest pieczątki P. w S. Następnie zauważył, że strona została wezwana do stawienia się w MOPR w celu uzupełnienia braków formalnych dotyczących potwierdzenia w administracji wniosku, zgodnie zaś z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia wymagań wynikających z przepisów prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie nie krótszym niż 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Wskazano, że mimo wystosowanego wezwania strona nie stawiła się na wezwanie MOPR w wyznaczonym terminie 14 dni, który upłynął w dniu 30 października 2024 r. i w stosunku do wezwania złożyła jedynie pismo w dniu 31 października 2024 r.
W uzasadnieniu wskazano, że pracownik organu przeprowadził dwukrotne rozmowy telefoniczne z administratorką budynku. W ostatniej z nich przeprowadzonej
w dniu 14 listopada 2024 r. administratorka budynku ponownie powtórzyła, że strona nie zgłosiła się do administracji z wnioskiem, który złożyła w MOPR we wrześniu 2024 r., w celu jego potwierdzenia oraz miała wskazać, że M. J. w dalszym ciągu zajmuje mieszkanie przy ul. [...] w S. nie posiadając umowy najmu lokalu, pomimo wcześniejszych wezwań administracji do uregulowania tytułu prawnego.
W tym miejscu organ wskazał w uzasadnieniu, że przyczyną wypowiedzenia stronie tytułu prawnego do mieszkania przy ul. [...] były zaległości czynszowe za lokal oraz, że sąd wydał wyrok nakazujący opróżnienie mieszkania z prawem do zawarcia umowy najmu lokalu zamiennego lub socjalnego (sygn. akt I C 577/06). Wskazał też, że ponieważ zaległości czynszowe zostały później uregulowane przez M. J., P. w S. informowało ją, że w tej sytuacji powinna zgłosić się do Biura Spraw Lokalowych w Administracji Zasobów Gminy w celu uregulowaniu stanu prawnego zajmowanego mieszkania.
Reasumując, wskazano, że w związku z tym, że wnioskodawczyni nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania dodatek mieszkaniowy nie przysługuje oraz dodano, że ponadto nie zostały przez wnioskodawczynię uzupełnione w administracji budynku braki formalne wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji, podkreślając, że decyzja dotyczy odmowy przyznania dodatku za okres od 1 października 2024 r. do 31 marca 2025 r., gdzie w ocenie strony dla rozstrzygnięcia problemu stanowiącego istotę tej sprawy nie bez znacznie pozostają zainicjowane działaniami skarżącej sprawy w Sądzie Rejonowym w Słupsku oraz w Samorządowym Kolegium Odwoławczym.
Przekazując akta sprawy do organu odwoławczego organ pierwszej instancji stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania oraz wymienił wszystkie zgormadzone dokumenty i pisma, w tym pismo P. z dnia 17 kwietnia 2024 r. stanowiące odpowiedź na zapytanie MOPR czy strona posiada tytuł prawny do zajmowania mieszkania oraz czy dane we wniosku są prawidłowo wpisane, to jest na zapytanie sformułowane jeszcze w związku z wnioskiem o dodatek mieszkaniowy jaki M. J. złożyła za poprzedni okres rozliczeniowy w dniu 13 marca 2024 r.
Po przekazaniu odwołania wraz z aktami sprawy, inspektor MOPR D. B. podjęła na tym etapie działania mające na celu ustalenie czego dotyczyło postanowienie Sądu Rejonowego w Słupsku o sygn. akt I C 1306/23, kierując w tym zakresie zapytanie do radcy prawnego w P. w S.
W dniu 21 stycznia 2025 r. organ pierwszej instancji przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiedź radcy prawnego w P. w S., że postanowienie o sygn. akt I C 1306/23 Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 20 czerwca 2024 r. w spawie umorzenia postępowania toczącego się w sprawie z powództwa M. J. przeciw Gminie Słupsk o pozbawienie tytułów wykonawczych wykonalności dotyczyło, w ocenie radcy prawnego, nakazu zapłaty należności czynszowych sygn. akt X Nc 2235/06 oraz wyroku Sądu Rejonowego w Słupsku z dnia 2 listopada 2009 r. sygn. akt I C 577/06.
Organ pierwszej instancji wskazał w piśmie przewodnim kierowanym do Kolegium, że dodatkowo przesyła jeszcze pismo P. w S. z dnia 17 kwietnia 2024 r., które otrzymał na zapytanie kierowane do tej spółki przez MOPR w marcu 2024 r. w sprawie informacji dotyczącej umowy najmu na mieszkanie zajmowane przez M. J. Jak wynika z akt sprawy w piśmie P. z dnia 17 kwietnia 2024 r., wyjaśniono, że druk wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie został wypełniony przez administratora, ponieważ dostarczony egzemplarz samodzielnie wypełniła M. J., pomimo informacji zawartej we wniosku o sposobie jego wypełnienia. Poinformowano, że M. J. jest jedynie użytkownikiem lokalu przy ul. [...] w S. oraz że do dnia sporządzenia pisma (17 kwietnia 2024 r.) zainteresowana strona nie złożyła stosownego wniosku o przywrócenie praw do lokalu pomimo wysyłanych pism o konieczności regulacji stanu prawnego, zatem wypełniony punkt 4i wniosku nie stanowi w ocenie P. danych prawdziwych i nie mógł być potwierdzony przez administratora lokalu. Poinformowano też, że M. J. odmawia udostępnienia lokalu celem kontroli okresowych oraz nieprawidłowo wykorzystuje części wspólne budynku magazynując rzeczy na stychu oraz w piwnicy i nadmiernie wykazuje oznaki zachowania, które w piśmie określono jako "zbieractwo".
Po rozpatrzeniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SKO.4241.1.2025 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji jako prawidłową.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i stwierdził, że przedmiotowy wniosek pomimo wezwania nie został potwierdzony przez zarządcę lokalu mieszkalnego, w punktach od 2-5 oraz 7 i 9. Wniosek nie został zatem wypełniony prawidłowo, nie została wskazana nazwa i adres zarządcy budynku albo innej osoby uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny, brak jest wskazania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego a także brak jest podania łącznej kwoty wydatków na lokal mieszkalny za ostatni miesiąc.
Dalej wskazano, że z informacji udzielonej przez administratora P. w sprawie umowy najmu na mieszkanie zajmowane przez stronę przy ul. [...] w S. wynika ocenie Kolegium, że na dzień 21 stycznia 2025 r. M. J. nie posiadała tytułu prawnego do lokalu. W tym zakresie wskazano, że w aktach sprawy widnieje pismo z dnia 17 kwietnia 2024 r. P. w S. z treści którego wynika, że M. J. jest jedynie użytkownikiem tego lokalu. Strona jednak nie złożyła stosownego wniosku o przywrócenie praw do lokalu pomimo wysyłanych pism o konieczności regulacji stanu prawnego.
W ocenie Kolegium w dacie złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego strona nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu, wobec czego przyznanie dodatku mieszkaniowego nie było możliwe.
M. J. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, podnosząc, że wydana decyzja budzi jej wątpliwości, mając na uwadze, że jako powód odmowy przyznania dodatku wskazano na fakt, że skarżąca nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania. Skarżąca wskazała, że budzi to jej wątpliwości ponieważ sprawa z jej wniosku trafiła do sądu i z powodu jej choroby została zawieszona. W ocenie skarżącej rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od stanowiska sądu i dlatego traktuje to zagadnienie jako świadczącego o swojej niewinności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, oceniając, że w chwili złożenia wniosku M. J. nie posiadała tytułu prawnego do lokalu i nie oczekiwała na przydział lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle tych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 29 stycznia 2025 r. nr SKO.4241.1.2025, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Słupska z dnia 21 listopada 2024 r. nr MOPR.VI.5410.001360.2024, którą odmówiono M. J. (dalej również jako "skarżąca", "strona" lub "wnioskodawczyni") przyznania dodatku mieszkaniowego na okres od 1 października 2024 r. do 31 marca 2025 r.
Postępowanie zainicjował wniosek strony z dnia 3 września 2024 r. w którym w rubryce tytuł prawny do zajmowanego lokalu skarżąca odznaczyła i poczyniła odręczne adnotacje przy punkcie "bez tytułu prawnego, ale oczekujący na dostarczenie przysługującego lokalu zamiennego lub socjalnego", wskazując na wyrok o sygn. akt I C 1360/23, oraz na wyrok eksmisyjny o sygn. akt I C 577/06.
W decyzji pierwszej instancji jako powód odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego przede wszystkim wskazano, że M. J. nie ma tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania.
W tym zakresie podano w uzasadnieniu decyzji, że w związku z zadłużeniem czynszowym za zajmowany lokal przy ul. [...] w S. doszło w stosunku do M. J. do wypowiedzenia tytułu prawnego do mieszkania, a następnie sąd wydał wyrok nakazujący opróżnienie mieszkania z prawem do zawarcia umowy najmu lokalu zamiennego lub socjalnego (sygn. akt I C 577/06). Jednocześnie wskazano, że w czasie późniejszym zaległości czynszowe zostały jednak uregulowane przez M. J., a P. w S., wzywało M. J. aby stawiła się do biura i uregulowała stan prawny dalej zajmowanego przy ul. [...] w S. mieszkania (jak wynika z akt sprawy nie wykluczano w tej sytuacji możliwości ponownego zawarcia ze skarżącą umowy najmu tego samego mieszkania).
Niezależnie od tego, opisując przebieg postępowania organ pierwszej instancji podkreślał, że M. J. nie usunęła braków formalnych wniosku dotyczących "potwierdzenia w administracji powyższego wniosku", pomimo wystosowanego przez organ do wnioskodawczyni wezwania w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") pod rygorem pozostawienia jej wniosku bez rozpoznania.
W decyzji odwoławczej uznano decyzję pierwszej instancji za prawidłową, wskazując, że M. J. nie posiada tytułu prawnego do lokalu, jak i zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, że nie oczekuje na przydział lokalu. W tym zakresie powołano się na "pismo z dnia 17 kwietnia 2024 r. P. w S.", z którego treści w ocenie Kolegium wynika, że M. J. jest użytkownikiem lokalu przy ul. [...] w S., ale "nie złożyła stosownego wniosku o przywrócenie praw do lokalu pomimo wysyłanych pism o konieczności regulacji stanu prawnego". Na etapie decyzji odwoławczej nie odniesiono się już do kwestii ewentualnych braków formalnych wniosku i wezwania wystosowanego do strony pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie dodatku bez rozpoznania.
Materialnoprawną podstawą wydanych wobec strony rozstrzygnięć były przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2021 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 2023, poz. 1335 ze zm., dalej jako "u.d.m."), w tym w szczególności art. 2 ust. 1 cyt. ustawy zgodnie z którym dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje:
1/ najemcom albo podnajemcom lokali mieszkalnych, zamieszkującym w tych lokalach;
2/ osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego;
3/ osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych;
4/ innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem;
5/ osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu.
Zgodnie z art. 3 cyt. ustawy dodatek przysługuje, pod warunkiem spełnienia określonego w ustawie kryterium dochodowego przez osoby określone w art. 2 ust. 1 cyt. ustawy. Jeżeli zatem w toku postępowania zostanie ustalone, że wnioskodawca nie mieści się w kręgu osób, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 – 5 cyt. ustawy, stanowi to wystarczającą podstawę do domowy przyznania dodatku mieszkaniowego, bez potrzeby badania kwestii spełnienia warunków finansowych i pozostałych szczegółowych warunków przyznania świadczenia określonej wysokości.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. jedyny wyjątek od zasady, że dla przyznania dodatku konieczny jest tytuł prawny do lokalu, obejmuje sytuację gdy wnioskodawca nie legitymuje się co prawda tytułem prawnym do lokalu, ale oczekuje na przysługujący lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. Stan faktyczny sprawy powinien być zatem w jasny i klarowny sposób rozpatrzony pod tym właśnie kątem. Z punktu widzenia obowiązujących przepisów samo ustalenie, że osoba nie posiada tytułu prawnego nie jest więc jeszcze wystarczające do domowy przyznania dodatku mieszkaniowego.
W toku postępowania administracyjnego na organach obu instancji spoczywa wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu, uwzględniając treść przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie, to jest w tym przypadku przepisów ustawy u.d.m., organ administracji - jako dysponent postępowania dowodowego - określa jakie okoliczności faktyczne pozostają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i postanawia o przeprowadzeniu w sprawie określonych dowodów. Materiał dowodowy w sprawie powinien być zebrany i rozpatrzony przez organ w sposób wyczerpujący. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ dokonuje przy tym oceny czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Uwzględniając treść art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. oraz treść złożonego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, gdzie skarżąca wskazała, że nie ma tytułu prawnego do lokalu, należało w tej sprawie przede wszystkim ustalić, czy skarżąca jest osobą użytkującą lokal bez tytułu prawnego, oczekującą na przysługujący lokal zamienny albo najem socjalny lokalu. W ocenie Sądu w sprawie nie przeprowadzono pod tym kątem wystarczającego postępowania dowodowego. Ponadto w ocenie Sądu materiał dowodowy w tej sprawie został też zgromadzony w sposób niepełny.
Sąd podkreśla w tym miejscu, że brak potwierdzenia przez zarządcę budynku informacji dotyczących m.in. podstawy do pobierania świadczenia w oparciu o określony tytuł prawny albo bez tytułu prawnego, ale w związku z oczekiwaniem na przysługujący lokal zamienny lub socjalny, nie stanowi braku formalnego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Nie można bowiem wykluczyć – i taka sytuacja zdaje się też wyłaniać z akt przedmiotowej sprawy - istnienia różnego rodzaju konfliktów pomiędzy wnioskodawcą a zarządcą danej nieruchomości. Co istotne, potwierdzenie przez zarządcę danych zawartych we wniosku nie jest oświadczeniem woli, a jedynie oświadczeniem wiedzy, gdyż nie wywołuje skutków prawnych, a jedynie z woli prawodawcy wywołuje pewne konsekwencje prawne w postaci możliwości przyjęcia przez organ domniemania prawdziwości danych potwierdzonych przez zarządcę, o ile organ nie poweźmie w tym zakresie wątpliwości. A contrario jeżeli zarządca nie potwierdzi określonych danych, czy twierdzi, że są fałszywe, nie jest to też automatycznie wiążące dla organu, który ma obowiązek samodzielnie, zgodnie z art. 80 k.p.a. ocenić w tym zakresie zebrany materiał dowodowy.
W art. 7 ust. 1 c pkt 10 ustawy u.d.m. zawarto wskazanie, że wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego powinien zawierać m.in. potwierdzenie przez zarządcę budynku albo inną osobę uprawnioną do pobierania należności za lokal mieszkalny informacji określenia tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego wskazanych przez wnioskodawcę. Celem takiego unormowania było więc przede wszystkim wprowadzenie rozwiązań, które pozwolą na uproszczenie postępowania wyjaśniającego w sprawie prowadzonej z wniosku o przyznanie dodatku. Z przyjętego rozwiązania w żaden sposób nie można natomiast, w ocenie Sądu, wyprowadzać wniosku, aby dla przyznania świadczenia ustawodawca przewidywał dodatkowy warunek w postaci złożenia oświadczenia woli przez zarządcą nieruchomości - a więc podmiot niebędący przecież w ogóle stroną postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego.
Brak potwierdzenia danych na wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 c pkt 10 ustawy u.d.m. nie stanowi zatem braku formalnego wniosku, nie może stanowić podstawy do wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku, ani tym bardziej wskazywania wnioskodawcy na możliwość pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, jeżeli działania wnioskodawcy nie doprowadzą do potwierdzenia danych przez zarządcę.
Reasumując, potwierdzenie danych przez zarządcę zostało wprowadzone jako w założeniu ułatwienie dla wnioskodawców oraz dla organu prowadzącego postępowania wyjaśniające, a nie jako warunek przyznania świadczenia. Przyznanie świadczenia nie może bowiem być uzależnione od działania lub zaniechania osoby, która nie jest stroną postępowania administracyjnego.
Stwierdzić więc należy, że złożenie przez osobę ubiegającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego wniosku, który nie zawiera potwierdzenia złożonego przez zarządcę nieruchomości, nie stanowi przeszkody do wszczęcia i prowadzenia przez organ postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania tego dodatku.
Otrzymawszy wniosek M. J. o przyznanie dodatku mieszkaniowego organ pierwszej instancji winien był zatem przeprowadzić postępowanie administracyjne, przeprowadzić dowody, które pozwoliłyby na ustalenie danych niezbędnych do oceny zasadności roszczenia o przyznanie dodatku i dopiero na tej podstawie wydać stosowną decyzję administracyjną. Organ I instancji nie sprostał w ocenie Sądu tym obowiązkom, a uchybienia w tym zakresie nie zostały naprawione w toku postępowania odwoławczego.
Dostrzec przy tym trzeba, że M. J. wraz z wnioskiem złożyła pismo wyjaśniające a wraz z nim informację zarówno o dochodach, jak i wydatkach, dla potwierdzenia danych wniosku. Wskazywała, że dla podstawy przyznania jej dodatku w sytuacji gdy nie ma tytułu prawnego do lokalu znaczenie mają orzeczenia sądowe o sygn. akt I C 577/06 oraz I C 1360/23. Stawiła się też w urzędzie w dniu 31 października 2024 r. składając pismo, że nie jest dla niej zrozumiałe jak miałaby uzupełnić brak w postaci braku potwierdzenia wniosku przez zarządcę.
W istocie działania organu I instancji skoncentrowały się natomiast na tym, że traktował on brak potwierdzenia wniosku przez zarządcę nieruchomości, jako brak formalny wniosku i jedyne czynności wyjaśniające jakie podjął w sprawie dotyczyły próby wyjaśnienia tego, czy jak wskazała wnioskodawczyni, zarządca odmówił podpisania jej wniosku. Całość postępowania wyjaśniającego organu I instancji obejmuje w związku z tym tylko wezwanie do uzupełnienia braków wniosku oraz dwie notatki służbowe z dnia 24 września 2024 r. oraz 14 listopada 2024 r., opisujące treść rozmów telefonicznych z administratorką budynku M. Z., która w obu tych rozmowach oświadczyła, że M. J. nigdy nie zgłosiła do zarządcy aby potwierdził jej wniosek, a w rozmowie z dnia 14 listopada 2024 r. dodatkowo poinformowała, że M. J. nie zgłasza się też do administracji także w innych sprawach, to jest w celu zawarcia umowy najmu na mieszkanie, które zajmuje.
W toku postępowania przed organem pierwszej instancji niewątpliwie ustalono więc tylko to, że wnioskodawczyni nie ma tytułu prawnego do lokalu. Skarżąca nie kwestionuje też okoliczności, że istotnie doszło do rozwiązania z nią umowy najmu mieszkania.
Jak wskazano wyżej z uwagi na treść art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. samo ustalenie, że osoba nie posiada tytułu prawnego nie jest natomiast wystarczające do domowy przyznania dodatku mieszkaniowego.
Za niedopuszczalne należy w tym kontekście uznać, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania dodatku, a jednocześnie powołał się w uzasadnieniu tej decyzji na wydany wobec skarżącej wyrok Sądu Rejonowego w Słupsku o sygn. akt I C 577/06, przyznając, że jest wyrok eksmisyjny wydany wobec skarżącej, na mocy którego nakazano opróżnienie mieszkania z prawem do zawarcia umowy najmu lokalu zamiennego lub socjalnego. Co szczególnie istotne w tej sprawie, w aktach sprawy brak jest powołanego wyroku eksmisyjnego o sygn. akt I C 577/06. Nie ma w tej sytuacji możliwości dokonania weryfikacji, czy istotnie na mocy wskazanego wyroku wobec skarżącej nakazano eksmisję połączoną z przyznaniem jej prawa "do zawarcia umowy najmu lokalu zamiennego lub socjalnego".
Okoliczność ta ma zaś znacznie kluczowe. W ocenie Sądu nie budzi bowiem wątpliwości, że sytuacją, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. jest bowiem właśnie istnienie prawomocnego wyroku eksmisyjnego, w którym obok nakazu opróżnienia lokalu przyznane zostanie prawo do lokalu socjalnego albo lokal zamienny. Na tym tle w orzecznictwie wskazywano, że wniosek o dodatek mieszkaniowy będzie niezasadny w sytuacji gdy osoba zajmuje lokal bez tytułu prawnego i nie wszczęto jeszcze w ogóle postępowania eksmisyjnego, ale także w czasie gdy postępowanie o eksmisję już się toczy, ale nie zostało jeszcze ukończone (por. np. wyrok WSA w Białym stoku sygn. akt II SA/Bk 364/24 z dnia 11 lipca 2024 r., czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 443/22). A contrario w wyrokach tych wskazywano, że gdy wobec wnioskodawcy zajmującego lokal bez tytułu prawnego w przypadku gdy toczące się wobec niego postępowanie eksmisyjne zakończy się prawomocnym wyrokiem eksmisyjnym, w którym może zostać przyznane prawo do lokalu socjalnego lub lokal zamienny, otworzy to drogę do ubiegania się przez tą osobę o przyznanie dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m.
W decyzji odwoławczej, pomimo, że w dalszym ciągu do akt sprawy nie włączono wyroku o sygn. akt I C 577/06 w celu ustalenia jego treści, Kolegium wskazało, że w jego ocenie z akt sprawy wynika, że M. J. nie oczekuje na przydział lokalu. W tym zakresie ponownie nie odniesiono się do treści wyroku o sygn. akt I C 577/06. Kolegium znaczenie rozstrzygające w sprawie przyznało natomiast dokumentowi w postaci pisma P., a więc pisma zarządcy z dnia 17 kwietnia 2024 r., które było skierowane do organu pierwszej instancji w innym, wcześniejszym postępowaniu dotyczącym M. J.
W ocenie Sądu treść ww. pisma wskazuje jedynie to, co w sprawie pozostaje niesporne, to jest, że M. J. nie ma tytułu prawnego do lokalu, który użytkuje i nie złożyła stosownego wniosku o przywrócenie praw do lokalu, pomimo wysyłanych do niej przez administrację zawiadomień o takiej możliwości. Pismo to potwierdza więc, że administracja, wobec faktu dokonania przez M. J. spłaty zadłużenia lokalu, chciała zawrzeć ze skarżącą nową umowę najmu tego samego lokalu. Jak wynika z uchwały Rady Gminy Słupsk z dnia 27 czerwca 2023 r. nr LXIV/718/2023 w sprawie wynajmowania lokali wchodzących w skąd mieszkaniowego zasobu Gminy Słupsk przewiduje się istotnie w obrębie Gminy Słupsk sytuację, że w razie utraty przez najemcę tytułu prawnego do zajmowanego lokalu z powodu zalegania z zapłatą czynszu lub świadczeń eksploatacyjnych, po uregulowaniu długu przez najemcę, może być z nim zawarta nowa umowa najmu.
Tego rodzaju okoliczność, że skarżąca spłaciła zadłużenie i na dzień złożenia wniosku o dodatek mieszkaniowy we wrześniu 2024 r. nie skorzystała z oferowanego jej przez gminę powrotu do statusu najemcy lokalu, w ocenie Sądu nie wyklucza automatycznie, że skarżąca może być osobą oczekującą na przysługujący im lokal zamienny albo najem socjalny lokalu na mocy wyroku o sygn. akt I C 577/06.
Zaistniałej w sprawie sytuacji, to jest że skarżąca w 2023 r. spłaciła długi czynszowe, ale nie stawiła się w administracji, a tym samym nie przedstawiono jej w administracji oferty zawarcia nowej umowy najmu tego samego mieszkania, w niniejszej sprawie przede wszystkim w ogóle nie zostało przez organy rozważone w kontekście obowiązywania wyroku eksmisyjnego o sygn. akt I C 577/06.
Jedynie na marginesie tej sprawy Sąd wskazuje, że jak wynika z akt oraz co Sądowi znane jest również z urzędu (w związku z innymi sprawami zawisłymi ze skarg M. J.), w przypadku skarżącej doszło do sytuacji, że po dokonaniu przez nią w październiku 2023 r. spłaty zaległości czynszowych w wysokości ok. 30 000 zł (które doprowadziły wcześniej do rozwiązania ze skarżącą umowy najmu mieszkania które zajmuje i następnie wydania wyroku eksmisyjnego), jej sytuacja uległa pogorszeniu. Wcześniej bowiem właśnie w związku z wydanym wobec skarżącej wyrokiem eksmisyjnym o sygn. akt I C 577/06, M. J. uznawano za osobę, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. i przyznawano jej dodatek mieszkaniowy (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 645/18)
Tym samym w sytuacji gdy obecnie, organy odmawiają przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego z powołaniem się na brak posiadania tytułu prawnego i jednocześnie mają wiedzę o wydanym wobec skarżącej wyroku eksmisyjnym o sygn. akt I C 577/06 (gdzie organ I instancji wprost też wskazał, że orzeczono tam o prawie zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego lub zamiennego), organy powinny były odnieść się do kwestii, czy uregulowanie zaległości czynszowych ma (i z jakich względów) w ich ocenie w ogóle znacznie w kontekście oczekiwania przez skarżącą na lokal socjalny lub zamienny. Wskazać należy, że okoliczność, że wierzyciel nie dochodzi wykonania wyroku w określonym zakresie, czyli w zakresie opróżnienia lokalu, np. w związku z tym, że otrzymał spłatę zaległości czynszowych, nie oznacza, że prawomocny wyrok zostaje "wycofany z obiegu" i nie jest wiążący w zakresie zawartych w nim rozstrzygnięć.
Z powyższych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 2 ust.1 pkt 5 u.d.m. oraz naruszenia przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć znaczenie dla wyniku przedmiotowej sprawy. Wobec braku w aktach sprawy wyroku o sygn. akt I C 577/06, nie można uznać aby organy w wyczerpujący sposób zebrały materiał dowodowy. Jednocześnie organy bez rozważenia treści wyroku o sygn. akt I C 577/06 i tego czy w sprawie nie zapadły innego rodzaju rozstrzygnięcia, które mogły mieć wpływ na obowiązywanie wyroku, arbitralnie, a zatem z naruszeniem art. 80 k.p.a. uznały, że skarżąca nie spełnia warunku określonego w art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. Na etapie decyzji odwoławczej skoncentrowano się na wskazaniu, że po spłacie zadłużeń czynszowych skarżąca nie zgłosiła się do administracji w celu ewentualnego zawarcia nowej umowy najmu lokalu, który użytkuje bez tytułu prawnego. Jednocześnie nie wyjaśniono bliżej, z jakich względów dokonanie spłaty zadłużenia w ocenie organu ma mieć w ogóle wpływ na treść i wykonalność wyroku eksmisyjnego i zawartych w nim poszczególnych rozstrzygnięć.
Wydanie decyzji odmownych w oparciu o wskazaną podstawę prawną z art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. było tym samym w ocenie Sądu co najmniej przedwczesne.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Uwzględniając dokonaną przez Sąd wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m. organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające, w ramach którego ustali pełną treść wyroku eksmisyjnego o sygn. akt I C 577/06 oraz kwestię jego prawomocności i wykonalności, również w kontekście podnoszonego przez skarżącą postanowienia o sygn. akt I C 1360/23. Na tej podstawie organ ustali czy skarżąca składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego była osobą użytkującą mieszkanie bez tytułu prawnego i oczekującą na przysługujący z mocy wyroku inny lokal zamienny albo najem socjalny innego lokalu. Jeżeli organ ponownie dojdzie do przekonania, że spłata zadłużenia czynszowego oraz związane z tym wezwanie skarżącej, aby stawiła się w administracji w celu złożenia jej propozycji zawarcia umowy tego samego lokalu, którego dotyczy wyrok o sygn. akt I C 577/06, wyklucza możliwość uznania jej za osobę oczekującą na przyznanie innego lokalu, ma obowiązek wykazania jakie argumenty natury prawnej legły u podstaw zajęcia takiego stanowiska. W decyzji pierwszej instancji w ogóle nie odniesiono się bowiem do powyższej kwestii. Natomiast w zaskarżonej decyzji wskazano jedynie na fakt, że M. J. użytkuje wciąż ten sam lokal a nie złożyła wniosku o przywrócenie jej w prawach do najmu lokalu, bez dokonania jakiejkolwiek analizy prawnej tej okoliczności pod kątem treści art. 2 ust. 1 pkt 5 u.d.m.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Słupska.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło