III SA/Gd 228/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Zegan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi D.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia 27 marca 2008 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego D.J. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. Komendant Wojewódzki Policji [...] wnioskiem z dnia 14 listopada 2007 r. wystąpił do Starosty [...] o sprawdzenie kwalifikacji D. J. do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. Wniosek złożono w związku z otrzymaniem przez wymienionego 25 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Starosta [...] decyzją z dnia 22 listopada 2007 r. skierował D. J. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Po rozpatrzeniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 7 lutego 2007 r. uchyliło decyzję Starosty w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy wskazał m.in., że obowiązkiem Starosty jest ustalenie okoliczności nałożenia mandatu i 8 punktów karnych za wykroczenie popełnione przez stronę w dniu 19 lipca 2005 r. w S. K., a polegające na przekroczeniu dozwolonej prędkości. Ponadto należy jednoznacznie ustalić kategorię posiadanego przez stronę prawa jazdy oraz wskazać czy i w jakim zakresie sprawdzenie kwalifikacji ma się odbyć. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia 27 marca 2008 r. , powołując się na art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2002 r. Nr 236 poz. 1998 ze zm.), § 17 pkt 6.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1681 ze zm.), art. 104 k.p.a. oraz § 1 zarządzenia Starosty [...] z dnia 3 marca 2008 r. nr [...] w sprawie upoważnień do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń oraz ich podpisywania, skierował D. J. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w ramach posiadanych kategorii prawa jazdy: A, B, BE, C, CE, D, DE. W uzasadnieniu organ wskazał, że w trakcie postępowania zwrócił się do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] w sprawie zasadności sporządzenia wniosku o sprawdzenie kwalifikacji strony i wskazanie organów nakładających mandat karny oraz wnioskujących o wpisanie punktów karnych do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. W odpowiedzi Komenda Wojewódzka Policji wyjaśniła kwestie nałożenia mandatu i punktów karnych D. J., a także stwierdziła, że brak podstaw prawnych do anulowania stronie punków karnych za wykroczenie ujawnione przez Straż Gminną w S. K. przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 marca 2007 r. Odnosząc się do uwag wskazanych przez organ odwoławczy Starosta ustalił, że strona posiada prawo jazdy kat. A, B, BE, C, CE. D, DE i zgodnie z § 7.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, kontrolne sprawdzenie kwalifikacji następuje w zakresie wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy. D. J. odwołał się od tej decyzji podnosząc, że Straż Gminna w S. K. nie była uprawniona do karania go mandatem. Świadczy o tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 maca 2007 r. sygn. akt U 1/07 (OTK-A 2007/3/29). Zdaniem odwołującego się organ sam winien wznowić postępowanie w sprawie kwestionowanego mandatu i go uchylić. Nadto zarzucił, że wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] o sprawdzenie kwalifikacji został sporządzony po upływie półtora roku od dnia ostatniego naruszenia przepisów o ruchu drogowym. Decyzja Starosty narusza również art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., wobec nieokreślenia terminu, w jakim osoba skierowana na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji ma poddać się egzaminowi. Wskazał przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2006 r. VI SA/Wa 436/2005 (Lex nr 230293). Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 7 maja 2008 r. utrzymało w mocy decyzję organu niższej instancji. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że D. J. w okresie od 19 lipca 2005 r. do 18 lipca 2006 r. otrzymał łącznie 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 ustawy - 20 pkt. W art. 114 ust. 1 lit. b wyżej wymienionej ustawy przewiduje się, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Kolegium zaznaczyło, że nie ma podstaw do dokonywania weryfikacji przyznanych stronie punków karnych. § 4.1. rozporządzenia MSWiA z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego wskazuje, że wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, z zastrzeżeniem ust 2 i 3, jeżeli naruszenia zostaną stwierdzone prawomocnymi wyrokami sądów, postanowieniami sądu o warunkowym umorzeniu postępowania albo nakazami lub mandatami karnymi. Kwestionowany mandat karny stał się prawomocny i w ewidencji wpisano 8 punktów karnych za przekroczenie prędkości. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Komendy Wojewódzkiej Policji wyrażony w piśmie z dnia 29 lutego 2008 r. Jak wynika z akt sprawy strona przyjęła mandat kredytowy za wskazane wykroczenie i nie odwołała się do sądu powszechnego. W konsekwencji mandat i wpis w ewidencji stały się ostateczne. Jeżeli chodzi o orzeczenie z dnia 22 marca 2007 r., w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że straż gminna nie posiada kompetencji do używania urządzeń samoczynnie rejestrujących przekroczenie dozwolonej prędkości, Kolegium zauważyło, iż wskazany wyrok ma moc wiążącą od dnia jego publikacji. Nie można żądać na jego podstawie uchylenia wcześniejszego prawomocnego mandatu karnego. W dalszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że właściwym organem w sprawach dotyczących uchylenia mandatu jest sąd powszechny działający na podstawie art. 101 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a nie organ pierwszej instancji. W ocenie organu przepisy nie precyzują w jakim terminie należy poddać się egzaminowi kontrolnemu, a w związku z tym brak terminu nie stanowi wady decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. J. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie: 1) art. 114 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania terminu wykonania decyzji; 2) art. 107 § 3 k.p.a w związku z art. 6, art. 7, art. 8 , art. 9 i art. 77 k.p.a - poprzez brak wnikliwej i obiektywnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wyjaśniania sprawy w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania, względnie przekazania do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi powtórzył argument, że Straż Gminna w S. K. nie była organem uprawnionym do wystawiania mandatu. W ocenie skarżącego organ odwoławczy w sposób lakoniczny rozpatrzył zarzut związany z brakiem terminu w jakim ma poddać się sprawdzeniu kwalifikacji i całkowicie pominął tezę orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2006 r. VI SA/Wa 436/2005. W zaskarżonej decyzji brak również odniesienia do podnoszonej kwestii upływu czasu pomiędzy ostatnim wykroczeniem drogowym, a wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji o sprawdzenie kwalifikacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna orzeczeniem z dnia 22 marca 2007 r. Orzeczeniem z dnia 22 marca 2007 r. sygn. U 1/07 ogłoszonym w Dzienniku Ustaw Nr 53/poz. 359 z dnia 28 marca 2007 r. stwierdził, że stanowiący podstawę prawną działania straży gminnych przepis § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanym w § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego jest niezgodny z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1977 r. - Prawo o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji. Powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie w dniu 28 marca 2007 r. Zarówno decyzja organu I instancji jak i zaskarżona decyzja wydane zostały po wejściu w życie cytowanego wyżej Wyroku Trybunału. Wprawdzie stwierdzenie przez nieuprawnione organy wykroczenia drogowego, wymierzenie mandatu i naliczenie punktów karnych nastąpiło przed wprowadzeniem w życie Wyroku Trybunału Konstytucyjnego to jednak nie zmienia to w żadnej mierze sytuacji, iż skierowanie skarżącego na egzamin sprawdzający nastąpiło po wejściu w życie Wyroku Trybunału Konstytucyjnego w wyniku działania nieuprawnionych organów. Rejestracja punktów karnych jest czynnością materialno - techniczną i nie wymaga rozstrzygnięcia w postaci orzeczenia organu administracyjnego podobnie jak sądy nie mogą one nie zauważyć orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Obciążenie strony dodatkowym konsekwencjom na podstawie orzeczeń wydanych w oparciu o niekonstytucyjne przepisy prawa jest nieuprawnione. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wymierzenie mandatu karnego przez organ nieuprawniony, z jego zapłacenie nie czyni niemożliwym odstąpienia od kierowania na egzamin sprawdzający kwalifikacje kierowcy jeśli o przekroczeniu limitu punktów zadecydowało wykroczenie zarejestrowane przez nieuprawniony organ. Wydaje się iż, stosowny zapis w rejestrze wykroczeń o orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego będzie właściwym trybem postępowania. Mając powyższe rozważania na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygnięcia o kosztach uzasadnione art. 200 p.p.s.a., wobec tego wyroku Sąd orzeka w trybie art. 152 p.p.s.a.