III SA/Gd 229/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, , Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 07 marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżona decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 4 lutego 2005 r. nr [...]. III SN/Gd 229/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia 4 lutego 2005r. nr [...] Prezydent Miasta [...], po rozpatrzeniu wniosku J. Ś., odmówił jej przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w S., którego dotyczy wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zamieszkuje matka wnioskodawczyni, zaś ona sama wraz z synem zajmuje inny lokal mieszkalny. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm., zwana dalej ustawą) w lokalu mieszkalnym, którego dotyczy wniosek, należy stale zamieszkiwać i prowadzić gospodarstwo domowe, z tej przyczyny organ odmówił przyznania dodatku. J. Ś. złożyła od powyższej decyzji odwołanie. Strona zaprzeczyła ustaleniom dokonanym w toku postępowania dowodowego i stwierdziła, że zajmuje wraz z synem lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w S.. W trakcie wizyty pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w S. strona była w mieszkaniu nieobecna, zaś jej matka często przebywa w jej mieszkaniu jako gość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 7 marca 2005r. nr [...] orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Organ wskazał, że strona spełnia jedną z wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przesłankę do ubiegania się o przyznanie dodatku, jest bowiem najemcą lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w S.. Prawo do zamieszkiwania w lokalu przysługuje również jej synowi, z którym tworzy dwuosobowe gospodarstwo domowe. Po dokonaniu analizy przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 i 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ stwierdził, że z ich treści wynika jednoznacznie, że aby otrzymać dodatek mieszkaniowy należy spełnić jednocześnie trzy warunki związane z lokalem. Po pierwsze posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu bądź oczekiwać na lokal zamienny lub socjalny, po drugie - ponosić wydatki za zajmowany lokal, po trzecie - zajmować ( zamieszkiwać) w lokalu, do którego posiada się tytuł i ponosi na niego wydatki. W rozpatrywanej sprawie, jak ustalił organ pierwszej instancji, strona posiadając prawo do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] i ponosząc za niego wydatki zamieszkuje w lokalu przy ul. [...]. Takich ustaleń dokonano podczas wizyty pracownika socjalnego, który miał przeprowadzić ze stroną wywiad środowiskowy. W lokalu przy ul. [...] pracownik nie zastał strony, lecz jej matkę, która oświadczyła, że córka zamieszkuje w lokalu przy ul. [...], zaś lokal nr [...] zajmuje ona. Na tej podstawie organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie dodatku mieszkaniowego. Po wniesieniu przez stronę odwołania organ pierwszej instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie, które potwierdziło fakty będące przyczyną decyzji odmownej. Strona, w obecności której przeprowadzono to postępowanie nie potrafiła wskazać żadnych swoich rzeczy w lokalu przy ul. [...]. Z postępowania tego został sporządzony przez pracownika socjalnego protokół. J. Ś. wniosła na powyższą decyzję, jak również poprzedzającąją decyzję Prezydenta Miasta [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że jej zasadnicze motywy zostały wymienione w odwołaniu, nie zawierało ono jednak opisu wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie, przedstawiono je zatem w skardze. Pracownica MOPR będąc w styczniu 2004r. z wizytą w mieszkaniu przy ul. [...] poczyniła tylko ogólne ustalenia w rozmowie z matką skarżącej, przebywająca wówczas w tym lokalu. Skarżąca była w tym czasie u lekarza. Gdyby jednak zastała wówczas skarżącą w jej mieszkaniu, jej zastrzeżenia i uwagi zostałyby wyjaśnione. Nadto skarżąca podaje, że mieszkanie nr 6 w porównaniu z mieszkaniem nr 7 jest o wiele wyższe i z tej przyczyny, pod dokonaniu zamiany tych lokali z matka w 2002r., meble matki pozostały nadal w lokalu nr 6, bowiem nie zmieściłyby się w lokalu nr 7. Meble skarżącej pozostały w lokalu nr 7. Zdaniem skarżącej zupełnie nieprawdziwe są twierdzenia pracownika socjalnego zawarte w jego jednostronnym protokole, że matka skarżącej stwierdziła, że nie mieszka ona w lokalu nr 6. Wskazuje, że protokół jest dokumentem dwustronnym i jego treść winna być potwierdzona przez osobę składającą do niego wyjaśnienia, czego tutaj brakuje. Ponadto należało przesłuchać również stronę ustalając termin przeprowadzenia z nią rozmowy. W końcu skarżąca przestawiła trudną sytuacją życiową w jakiej znajduje się wraz z synem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się treści skargi stwierdzono, że ustalenia dokonane w trakcie wizyty pracownika socjalnego w mieszkaniu skarżącej zostały opisane w notatce służbowej, będącej podstawą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Jest ona dowodem w sprawie, zaś fakty w niej opisane Kolegium uznało za wiarygodne zwłaszcza, że po wniesieniu przez skarżącą odwołania organ pierwszej instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające. W obecności skarżącej dokonano oględzin lokalu nr 6 i ustalono brak w nim zarówno rzeczy jej, jak i jej syna, co potwierdza fakt, że skarżąca w lokalu tym nie mieszka. W swojej skardze strona do tego ustalenia się nie odnosi, mimo, że było ono podstawą zaskarżonej decyzji Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy, z analizy przepisów art. 2 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 i 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że otrzymać dodatek mieszkaniowy należy spełnić jednocześnie trzy warunki związane z lokalem tj. należy posiadać tytuł prawny do zajmowanego lokalu, ponosić wydatki za zajmowany lokal i zamieszkiwać w tymże lokalu. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia organ pierwszej instancji ustalił, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, zatem nie spełnia jednego z w/w warunków, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania skarżącej dodatku mieszkaniowego. Tę okoliczność organ pierwszej instancji uznał za udowodnioną na podstawie złożonego przez matkę skarżącej oświadczenia w trakcie wizyty pracownika socjalnego w mieszkaniu nr 6 przy ul. [...] w S. w dniu 14 stycznia 2005r. Na dowód powyższego sporządzono notatkę służbową i stanowiła ona jedyny dowód w sprawie, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji. W tym miejscu należy zauważyć, w/w notatka służbowa nie mogła zastąpić środków dowodowych przewidzianych w nast. 75 i nast. k.p.a., a w każdym razie nie mogła być użyta jako jedyny dowód w postępowaniu w tak ważnej kwestii bez udziału strony postępowania. Nadto ze względu na swoją treść wypowiedź matki skarżącej była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy i zdaniem Sądu czynność de facto jej przesłuchania winna była być utrwalona w formie protokołu. Zgodnie z art. 67 § 1 k.p.a. organ administracyjny sporządza protokół z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Z kolei, czynności organu administracyjnego, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał czynności (art. 72 k.p.a.). W sytuacji, gdy wypowiedź matki skarżącej była zdaniem organów istotna dla rozstrzygnięcia, to należało utrwalić ją w formie protokołu. Nie można też uznać za zasadne twierdzenie organu drugiej instancji, że fakty opisane w w/w notatce Kolegium uznało za wiarygodne zwłaszcza, że po wniesieniu przez skarżącą odwołania organ pierwszej instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Ustalenia dokonane w toku tego "dodatkowego" postępowania były, jak stwierdzono w odpowiedzi na skargę podstawą zaskarżonej decyzji Kolegium. Zgodnie z treścią art. 104 k.p.a. decyzja administracyjna kończy postępowanie w danej instancji. Organ za pośrednictwem którego złożono odwołanie od nieostatecznej decyzji administracyjnej może skorzystać z instytucji tzw. samokontroli, której mowa wart. 132 k.p.a. Przepis ten nie stanowi jednak podstawy do prowadzenia dopiero na tym etapie stosownego postępowania dowodowego. Tym samym zgromadzone przez organ pierwszej instancji już po wniesieniu odwołania, a przed przekazaniem go organowi drugiej instancji dowody, nie mogły być uwzględnione przez organ drugiej instancji, zostały one bowiem zgromadzone w sposób sprzeczny z prawem. Tych okoliczności nie dostrzegł organ drugiej instancji, który posiadał uprawnienia do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i pomimo niewyjaśnienia w sposób nie budzący wątpliwości istotnej dla sprawy okoliczności, które to uchybienie dostrzegł nawet organ pierwszej instancji próbując uzupełnić postępowanie, utrzymał w mocy decyzję tego organu. Stwierdzić zatem należy, że organy administracji z naruszeniem art. 7, 67 § 1, 75 § 1, 77 § 1 k.p.a. nie ustaliły dokładnie stanu faktycznego sprawy, co miało zdaniem Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie przeprowadzenie na nowo postępowania dowodowego, przy czym należy zauważyć, że również złożenie przez skarżącą wyjaśnień w sprawie winno zostać utrwalone w formie protokołu. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających przyznania dodatku mieszkaniowego przepis art. 152 ustawy nie miał zastosowania.