III SA/Gd 23/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie: WSA Alina Dominiak, NSA Marek Gorski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 11 grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia 15 października 2007 r. Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) po rozpatrzeniu zgłoszenia nie stwierdził u B. K. choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem - wymienionej w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 61, poz. 364 z 1989r.). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o: - orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 8 listopada 2000 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy - Przychodnia Specjalistyczna Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny [...], gdzie rozpoznano u badanego: niedosłuch ucha prawego typu odbiorczego; niedosłuch ucha lewego typu przewodzeniowo-odbiorczego. Średni ubytek słuchu ISO – ucho lewe – 20 dB, ISO ucho prawe - 67 dB. Brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej – zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem na stanowisku pracy. - wywiad środowiskowy z dnia 31 maja 2005 roku, z którego wynika, że B. K. pracował jako marynarz pływający przez około 30 lat w narażeniu na hałas, przy czym początkowo pracował na stanowisku młodszego marynarza i marynarza – bez narażenia na hałas, następnie - jako młodszy motorzysta, motorzysta, magazynier maszynowy – w warunkach narażenia na oddziaływanie hałasu o parametrach przekraczających dopuszczalne normy higieniczne w środowisku pracy, pełniąc wachty w siłowni okrętowej. Wywiad sporządzono na podstawie informacji uzyskanych z "A" S.A. w upadłości oraz "B" S.A. w likwidacji. Organ I instancji, wykonując zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w wyroku z dnia 14 lutego 2007 roku ustalił, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych ( publ. j.w.). Nadto organ I instancji wystąpił do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] o wydanie duplikatu dokumentów, na podstawie których wydano orzeczenie lekarskie w sprawie B. K. (w szczególności wywiadu środowiskowego i skierowania lekarskiego). W odpowiedzi uzyskano od Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] skierowanie lekarskie z dnia 27 marca 2000r., wszczynające postępowanie zaś brak wywiadu środowiskowego WOMP [...] wyjaśnił tym, że: ,...rozpoznanie choroby zawodowej niedosłuch ( przewodzeniowo-odbiorczy) nie jest następstwem działania hałasu i wywiad środowiskowy nie wnosił nic w sprawie i nie zmieniłby wyniku orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w związku z czym odstąpiono od jego wykonania.." Po ponownej analizie sprawy Państwowy Graniczny Inspektor Sanitarny [...] stwierdził, że orzeczenie lekarskie zostało wydane po zakończeniu pracy zawodowej w narażeniu na hałas. Jednostka służby zdrowia upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych nie rozpoznała choroby jako zawodowej, ponieważ nie zostały spełnione kryteria wymienione w przepisach prawnych obowiązujących do 2002 roku. U B. K. stwierdzono ubytek słuchu typu mieszanego – przewodzeniowo - odbiorczego, choroba ta nie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, ma etiologię wyłącznie pozazawodową i nie może być spowodowana hałasem, poza tym nie jest spełniony wymóg ubytku słuchu w uchu lepiej słyszącym co najmniej 30 bB. W opinii uzupełniającej z dnia 22 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] podtrzymał w całości swoje orzeczenie z dnia 8 listopada 2000 roku ze względu na to, że pacjent przebywa na emeryturze od 1999 roku i od tej chwili nie ma narażenia zawodowego na hałas. W świetle obecnie obowiązujących przepisów rozpoznana jednostka chorobowa również nie jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych. Skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej wystawione przez lekarza pierwszego kontaktu na druku odpowiadającym przepisom z roku 2002, wskazuje na okres pracy zawodowej pacjenta w latach 1970-1995 oraz 1995-1999, a więc dotyczy okresu zatrudnienia, który był wzięty pod uwagę podczas prowadzonego badania zakończonego orzeczeniem lekarskim z dnia 8 listopada 2000 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej w następstwie zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem na stanowisku pracy. Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest spełnienie wszystkich, wymienionych w przepisach prawnych kryteriów warunkujących orzekanie. W świetle powyższego nie znaleziono podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u pacjenta. W odwołaniu od decyzji B. K. napisał, że pracował u armatorów polskich w charakterze motorzysty i magazyniera maszynowego. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 grudnia 2007 roku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji zaskarżoną odwołaniem. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż z orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie wynika, iż u odwołującego się nie ma podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ponieważ rozpoznane schorzenia – niedosłuch przewodzeniowo-odbiorczy nie był - według przepisów z 1983 roku - i nie jest wymieniony w obowiązującym wykazie chorób zawodowych. Choroba ma etiologię wyłącznie pozazawodową i nie może być spowodowana hałasem. Schorzenie ma charakter trwały, a pacjent od 1999 r. przebywa na emeryturze, w związku z czym nie ma wskazań do ponownego badania pacjenta. Rozpoznane u odwołującego się przez lekarzy Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...]: niedosłuch ucha prawego typu odbiorczego oraz niedosłuch przewodzeniowo-odbiorczy ucha lewego bez podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, określone w orzeczeniu [...] z dnia 8 listopada 2000 roku podtrzymane zostały w opinii uzupełniającej z dnia 22 sierpnia 2006 roku, gdzie wyjaśniono również, że sprawa choroby zawodowej B. K. była rozpatrywana w 2000 roku, pacjent od 1999 roku przebywa na emeryturze i nie jest narażony zawodowo na hałas. Negatywna dla odwołującego się decyzja z dnia 20 października 2006 roku, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 19 czerwca 2006 roku o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, uchylone zostały wyrokiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 lutego 2007 roku. W uzasadnieniu do wyroku Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji będzie w pierwszej kolejności zobowiązany do ustalenia, czy postępowanie w sprawie winno toczyć się w oparciu o przepisy rozporządzenia z 1983 roku czy też z 2002 roku, a także – do zebrania pełnej dokumentacji medycznej, która pozwoli na prawidłową ocenę schorzenia występującego u skarżącego. Stosując się do wskazówek sądu, organ I instancji ustalił, że sprawa winna toczyć się na podstawie przepisów rozporządzenia z 1983 roku, sporządził w dniu 31 maja 2007 roku wywiad środowiskowy, a następnie zwrócił się do WOMP [...] o nadesłanie dokumentów – wywiadu środowiskowego i skierowania lekarskiego, które wszczynały postępowanie, zakończone orzeczeniem lekarskim z dnia 8 listopada 2000 roku. WOMP [...] nadesłał skierowanie lekarskie, brak wywiadu wyjaśnił brakiem potrzeby jego sporządzania, skoro rozpoznany niedosłuch – przewodzeniowo-odbiorczy nie jest następstwem działania hałasu i nie wnosiłby do sprawy niczego nowego oraz nie wpłynąłby na zmianę orzeczenia lekarskiego. Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest jej rozpoznanie, a ten warunek w przypadku B. K. nie został spełniony. Uzasadniało to utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. K. napisał, że odwołuje się od decyzji nie podnosząc jednak żadnych zarzutów odnośnie treści zaskarżonego aktu. Napisał, że przechodził badania w Szpitalu [...] i nie stwierdzono tam żadnej choroby u skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl zaś art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga nie może zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...], utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Granicznego Inspektora Sanitarnego [...], który nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej. Sprawa rozpatrywana jest powtórnie przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Gdańsku, a w myśl przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyżej cytowanej, a w szczególności art. 153 tego aktu, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 14 lutego 2007 roku, uchylając , "z przyczyn istotnych uchybień proceduralnych" skarżone decyzje, Sąd wskazał, że "przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji będzie zobowiązany w pierwszej kolejności ustalić czy postępowanie w sprawie winno toczyć się w oparciu o przepisy rozporządzenia z 1983 roku czy też z 2002 roku. W tym drugim przypadku organ winien skierować B. K. na badania do jednostki badawczej I stopnia przy zapewnieniu skarżącemu wszelkich gwarancji przewidzianych prawem." Sąd ocenił, że postępowanie organów inspekcji sanitarnej w tej sprawie, a w szczególności organu I instancji toczyło się z naruszeniem art. 8 i 10 kpa. Po zwróceniu akt do organu I instancji organ ten ustalił, w okolicznościach sprawy prawidłowo, że postępowanie w prawie podejrzenia choroby zawodowej B. K. winno toczyć się na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (publ. jw.), bowiem zgodnie z treścią § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku, postępowania w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie (sierpień 2002 roku), jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. W związku z powyższym aktualnie przedmiotem sądowej kontroli jest ocena prawidłowości postępowania organów administracji oraz zasadności przesłanek, na których oparto wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd zwraca uwagę, iż aby uznać określoną chorobę za chorobę zawodową muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze choroba taka musi być wymieniona w wykazie chorób zawodowych (warunek formalny), po drugie musi zostać spowodowana czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Niezależnie od powyższego osoba zainteresowana, której dotyczy podejrzenie, winna być kierowana na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej do stosownej jednostki orzeczniczej. Następstwem przedmiotowego badania jest wydanie przez lekarza zatrudnionego w w/w jednostce orzeczniczej orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego, przy czym, co istotne, pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia; orzeczenie wydane zaś w wyniku ponownego badania jest ostateczne. Bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny orzeczenia lekarskiego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. W przedmiotowej sprawie organy inspekcji sanitarnej zobowiązane zostały przez Sąd wyrokiem z dnia 14 lutego 2007 roku do skierowania skarżącego ponownie na badania jedynie w przypadku ustalenia, że postępowanie w sprawie winno toczyć się w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W obu orzeczeniach Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] stwierdzono jednoznacznie, uwzględniając dokumentację lekarską oraz wyniki badań, iż uszkodzenie słuchu u B. K. nie zostało spowodowane hałasem. Reasumując powyższe podnieść należy, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze. Tym samym orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do odmowy stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., I SA 1801/00 baza Lex nr 77663). W niniejszej sprawie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Gdańsku dwukrotnie zgodnie orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Stosownie do § 1 i 2 w/w rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznając powtórnie sprawę choroby zawodowej B. K. organy inspekcji sanitarnej związane były oceną prawną i wskazówkami Sądu co do dalszego postępowania w sprawie i zalecenia te, w ocenie składu orzekającego, wykonały. Wobec powyższego postępowanie organów administracji było zgodne z prawem, a wydane przez organy rozstrzygnięcia zapadły w sposób prawidłowy. Reasumując powyższe rozważania Sąd uznał, iż skarga nie może zostać uwzględniona. W związku z tym, na postawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił.