III SA/Gd 235/11
WyrokWSA w Gdańsku2011-09-08
Skład orzekający: Marek Gorski, Anna Orłowska, Alina Dominiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego i nie podjęła kroków prawnych umożliwiających jej powrót, może zostać wymeldowana, nawet jeśli jej były małżonek wymienił zamki w drzwiach wejściowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wymeldowanie jest zasadne, jeśli osoba opuściła miejsce pobytu stałego w sposób trwały i dobrowolny. Nawet jeśli dostęp do lokalu został uniemożliwiony przez wymianę zamków, brak podjęcia przez skarżącego kroków prawnych w celu powrotu do lokalu oraz jego długotrwałe przebywanie i praca za granicą, a także założenie nowej rodziny, świadczą o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu miejsca zameldowania. Ewidencja ludności ma charakter ewidencyjny i nie przesądza o prawach do nieruchomości.Stan faktyczny
D. S. wniosła o wymeldowanie swojego byłego męża, T. S., z pobytu stałego, twierdząc, że nie mieszka pod wskazanym adresem od 2005 r. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając, że T. S. dobrowolnie opuścił lokal i nie podjął kroków do powrotu. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy, wskazując na długotrwałe przebywanie T. S. za granicą, założenie nowej rodziny i brak starań o powrót. T. S. złożył skargę do WSA, kwestionując dobrowolność opuszczenia lokalu i wskazując na wymianę zamków przez byłą żonę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Gorski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2011 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Wojewody z dnia 7 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
D. S. wystąpiła do Urzędu Gminy o wymeldowanie swojego byłego męża – T. S. z pobytu stałego: ul. [...], [...] R. gm. P. G.. Twierdziła, że wymieniony nie mieszka pod wskazanym adresem od 2005 r.
Wójt Gminy decyzją z dnia 14 lutego 2011 r., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu T. S. z przedmiotowego lokalu.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w trakcie postępowania wyjaśniającego T. S. twierdził, iż mieszka w przedmiotowym lokalu od 2007 r., posiada klucze do lokalu, jednak wnioskodawczyni zmieniła zamki w drzwiach wejściowych. Chce dalej mieszkać w tym lokalu i w przyszłości spłacić D. S. Nie posiada tam swoich rzeczy, gdyż wszystkie zostały wyniesione przez byłą żonę.
Przesłuchano również obecną żonę T. S. – K. S., która stwierdziła, że od 5 lat mieszka z mężem we Francji. Nigdy nie mieszkała we wskazanym domu i nie wie czy kiedykolwiek tam zamieszka. W takcie pobytu w Polsce zatrzymuje się u matki w L. lub w T.
Przesłuchano w sprawie wskazanych przez strony świadków oraz w dniu 17 stycznia 2011 r. przeprowadzono oględziny lokalu przy ul. [...] w R. Podczas oględzin nie stwierdzono obecności rzeczy osobistych T. S.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że T. S. nie zamieszkuje w miejscu stałego zameldowania od kilku lat. Przy czym nie podjął on żadnych kroków prawnych mających na celu powrót do lokalu. Dlatego też należy uznać, że sam zrezygnował z dalszego przebywania w lokalu a jego opuszczenie miało charakter dobrowolny. Zdaniem organu oczekiwanie na zakończenie postępowania o podział majątku wspólnego, w tym uregulowania dostępu do nieruchomości, nie stanowi podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie. Ewidencja ludności służy jedynie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego.
Odwołanie od tej decyzji złożył T. S. zarzucając naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz kodeksu postępowania administracyjnego. W jego ocenie postępowanie było jednostronne i nie zastosowano się do zaleceń organu odwoławczego, który w swojej decyzji z dnia 29 października 2010 r. (uchylającej pierwszą decyzję wydaną w sprawie) wskazał co należy zbadać w sprawie. Podkreślił również, że czynił starania o odzyskanie dostępu do nieruchomości występując w sprawie o podział majątku o zabezpieczenie zamieszkiwania we wskazanym budynku. Organ bezpodstawnie nie uwzględnił faktu, że była żona uniemożliwiła mu dostęp do budynku, a także tego, że przez długi czas przebywał i pracował za granicą.
Po rozpatrzeniu dowołania Wojewoda decyzją z dnia 7 kwietnia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że T. S. w trakcie oględzin sam potwierdził, iż nie mieszka w lokalu do 5 lat. Z wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w G. z dnia 6 grudnia 2006 r. wynika, że nie mieszka w miejscu pobytu stałego od 2005 r., pozostaje w konkubinacie, z którego w 2006 r. urodził się syn. Już w tamtym okresie, często nie wracał na noc, nie wracał również do domu podczas powrotów z rejsu. Postanowieniem Sądu Okręgowego w G. z dnia 14 grudnia 2010 r. oddalono zażalenie wymienionego na postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia 20 września 2010 r. oddalającego wniosek o zabezpieczenie roszczenia i umożliwienie zamieszkania w tym lokalu. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że wniosek ten nie jest możliwy do zrealizowania, ponieważ w spornej nieruchomości nie ma warunków do zamieszkania strony wraz z nową rodziną. Ustalono, że dobrowolnie opuścił on sporną nieruchomość, a swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokajał poza miejscem pobytu stałego.
Zdaniem organu całokształt zachowań T. S. wskazuje, iż lokal w którym jest zameldowany przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W lokalu nie zamieszkuje podczas swojego pobytu w kraju. Od wielu lat przebywa i pracuje za granicą. Założył nową rodzinę. Co prawda podnosił, że zamierza w spornym lokalu zamieszkać wraz z nową rodziną, jednakże sam zamiar powrotu do lokalu w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może mieć wpływu na wynik przedmiotowej sprawy. Co równie ważne, po opuszczeniu lokalu, nie podjął starań, aby tam powrócić. Na podstawie doświadczenia życiowego przyjąć należy, że ponowne zamieszkanie w miejscu pobytu stałego nie będzie możliwe do zrealizowania, ze względu na trwający od wielu lat konflikt z byłą żoną. Oczekiwanie skarżącego na orzeczenie sądu powszechnego w sprawie podziału majątku, nie może mieć wpływu na wydane w tej sprawie orzeczenie i przyjęcie, że w przyszłości zamieszka w tym lokalu na pobyt stały.
Na zakończenie organ podkreślił, że w tego typu sprawach organ administracji publicznej bada jedynie fakt zamieszkiwania osoby w danym lokalu i rozstrzyga sprawę na podstawie stanu faktyczno-prawnego, istniejącego w dacie wydania decyzji. Wszelkie konflikty, które zaistniały pomiędzy uczestnikami postępowania, a dotyczące spraw majątkowych, nie mają żadnego związku z toczącym się postępowaniem o wymeldowanie. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że utrzymywanie meldunku stanowiłoby fikcję meldunkową.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. S. wniósł o uchylenie opisanej decyzji organu odwoławczego. W całości podtrzymał powoływaną wcześniej argumentację twierdząc, że zaskarżona decyzja jest niekonsekwentna i sprzeczna z poprzednim stanowiskiem wyrażonym w decyzji Wojewody z dnia 29 października 2010 r. Głównie oparta jest na nieprawdziwych argumentach wnioskodawczyni. W uzupełnieniu skargi podkreślił, że nigdy dobrowolnie nie opuścił miejsca stałego pobytu. Budynek jest dla niego bardzo ważny i jedynie on spłaca kredyt zaciągnięty na jego budowę.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej w zakresie, czy są one zgodne z prawem materialnym i procesowym.
Podstawą decyzji o wymeldowaniu jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W utrwalonym orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2009 r. IV SA/Wa 8/2009, baza LexPolonica nr 2056241). Postępowanie o wymeldowanie jest typowym postępowaniem administracyjnym i znajdują do niego zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisy dotyczące obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.).
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było zatem stwierdzenie, czy przy zachowaniu wszelkich norm procesowych organy zebrały materiał dowodowy pozwalający z całą pewnością orzec, że skarżący opuścił w sposób dobrowolny i trwały miejsce pobytu stałego.
W sprawie przesłuchano strony, świadków i przeprowadzono wizję lokalną. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy był wyczerpujący i został właściwie oceniony przez organy. Nie ulega wątpliwości, że skarżący od 2005 r. nie mieszka w miejscu stałego zameldowania. Argumentacja skarżącego sprowadzała się do twierdzenia, że nie opuścił on w sposób dobrowolny miejsca zameldowania na pobyt stały. W tym zakresie organy opierały się na zeznaniach świadków i innych okolicznościach sprawy. Niewątpliwie wobec sprzeczności zeznań skarżącego i jego byłej żony trzeba było odwołać się do zeznań świadków i ocenić postępowania skarżącego na przestrzeni ostatnich lat. Organy słusznie wskazały, że skarżący od wielu lat mieszka za granicą, stworzył nowy związek z którego ma dziecko oraz we właściwym czasie nie podjął kroków prawnych umożliwiających mu powrót to lokalu. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dna i 16 marca 2009 r. II SA/Gl (baza LexPolonica nr 2047805), że na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także, sytuację, w której wprawdzie osoba wyprowadziła się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu.
W tym kontekście należy zauważyć, że skarżący nie składał pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania, a jego wniosek o zabezpieczenie zamieszkiwania w spornym budynku, w postępowaniu o podział majątku, został oddalony przez Sąd Rejonowy w G. w dniu 20 września 2010 r. Przy czym Sąd Okręgowy w G. nie uznał zasadności zażalenia skarżącego podając w uzasadnieniu, że skarżący opuścił miejsce zamieszkania dobrowolnie w 2005 r.
W okolicznościach sprawy organy prawidłowo uznały, za gołosłowne twierdzenia skarżącego, że został on zmuszony do opuszczenia mieszkania przez byłą żonę poprzez wymianę zamków, a także o zamiarze zamieszkania w przedmiotowym lokalu z nową rodziną. Organy nie kwestionowały tego, że w przedmiotowym domu zostały zmienione zamki i tym samym uniemożliwiono skarżącemu dostęp do niego. Należy jednak stwierdzić, iż z tego faktu nie można wprost wywodzić, że skarżący został w 2005 r. przymusowo usunięty z lokalu. Także w przypadku dobrowolnego opuszczenia lokalu była żona mogła wymienić zamki później, zwłaszcza gdy istnieje głęboki konflikt między stronami.
Organy orzekające w sprawie słusznie podkreśliły ewidencyjny charakter meldunku. Celem ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest między innymi rejestracja danych o miejscu pobytu osób (art. 1 ust. 2 ustawy). Ewidencja ludności służy jedynie ustaleniu rzeczywistego pobytu osób i nie przesądza o prawach do nieruchomości. Dlatego też chybione są argumenty skarżącego dotyczące spłaty rat za kredyt i stosunków własnościowych miedzy nim a byłą żoną. Sprawy te mają istotne znaczenie w toczącym się postępowaniu o podział majątku wspólnego.
Wbrew stanowisku skarżącego, zostały wykonane zalecenia zawarte w decyzji organu odwoławczego z dnia 29 października 2010 r., którą uchylono decyzję organu pierwszej instancji z dnia 14 września 2010 r. i skierowano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ meldunkowy. W szczególności przesłuchano strony i świadków, potwierdzono fakt zatrudnienia skarżącego za granicą oraz przeprowadzono oględziny lokalu. W tym zakresie zarzuty skarżącego również nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził uchybień procesowych, które mogłyby mieć pływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło