III SA/Gd 239/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami oddala skargę. W. R., zamieszkały w miejscowości W., posiadający prawo jazdy kategorii B+E, B (nr [...]) otrzymał łącznie 26 punktów karnych za trzykrotne (w dniu 9 sierpnia 2008 r., w dniu 1 września 2008 r. i w dniu 10 grudnia 2008 r.) naruszenie przepisów ruchu drogowego. W dniu 29 października 2009 r. do Starostwa Powiatowego w S. wpłynął wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień. W związku z tym, decyzją z dnia 24 listopada 2009 r. Starosta działając na podstawie art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) skierował W.R., na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami – egzamin teoretyczny i praktyczny, w związku z przekroczeniem przez w/w 24 punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jednocześnie Starosta wskazał, że niepoddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie do dnia 24 stycznia 2010 r. spowoduje wydanie decyzji o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami. W odwołaniu od w/w decyzji W. R. wskazał, że zakwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej albowiem w nieprawidłowy sposób nastąpiło zaliczenie poszczególnych punktów karnych. Co równie istotne, odwołujący nigdy nie został pouczony przez funkcjonariuszy Policji, że za popełnienie wykroczenia drogowego oprócz kary orzekanej przez sąd naliczane są również w trybie administracyjnym punkty karne. Nadto złożył on stosowny wniosek do Komendanta Wojewódzkiego Policji o umorzenie punktów karnych. Rozstrzygnięcie tego wniosku ma zaś z oczywistych względów zasadnicze znaczenie dla sprawy w przedmiocie skierowania na egzamin kontrolny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 kwietnia 2010 r. (sygn. akt 5251/09) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 114 ust. 1 lit. b i art. 130 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, § 2 i § 4, § 6 i 7, § 10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu poddania się sprawdzeniu kwalifikacji i w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy na tle przepisów regulujących postępowanie z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego oraz przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazał, że odwołujący się zakwestionował przyznanie mu 6 punktów karnych za spowodowanie kolizji drogowej oraz 10 punktów karnych przyznanych za wykroczenie z dnia 1 września 2008 r. Organ podkreślił, że starosta nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego ukierunkowanego na zweryfikowanie w oparciu o odpowiednie dokumenty źródłowe danych zawartych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, będących podstawą przypisania kierowcy odpowiedniej liczby punktów. Z tego wynika, że starostwa winien w zasadzie skoncentrować się na ustaleniu czy wniosek komendanta wojewódzkiego Policji odpowiada określonym wymogom formalnym. Wypis z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego stanowi w rozumieniu art. 75 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego środek dowodowy i jako dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności ze stanem rzeczywistym. Starosta nie jest zaś uprawniony do uzyskania dokumentów źródłowych stanowiących podstawę dla dokonania wpisów. W ocenie organu odwoławczego wniosek komendanta znajdujący się w aktach rozpatrywanej sprawy sporządzony został w odpowiedniej formie i wyłącznie na podstawie tzw. wpisów ostatecznych w ewidencji (6 pkt za kolizję oraz po 10 za przekroczenia prędkości z dnia 1 września i 10 grudnia 2008 r.). Wniosek taki obligował zaś starostę do wydania stosownej decyzji administracyjnej. Z kolei kwestia prawidłowości dokonywania wpisów do ewidencji kierowców naruszających zasady ruchu drogowego nie pozostaje poza jakąkolwiek kontrolą. Niemniej jednak w tej materii stosowne postępowanie regulowane jest § 9 w/w rozporządzenia oraz art. 217 – 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, które inicjuje dany kierowca. Zbadanie czy miało miejsce naruszenie przepisów ruchu drogowego za które przypisano odpowiednią liczbę punktów nie może następować w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego obowiązkiem odwołującego się jako kierowcy było posiadanie elementarnych wiadomości na temat zasad ruchu drogowego. Odwołujący miał bowiem możliwość zapoznania się z w/w rozporządzeniem jako aktem prawnym powszechnie obowiązującym. Mógł nadto otrzymać od Policji ustną informację lub zaświadczenie o wpisach ostatecznych lub tymczasowych dotyczących punktów odpowiadającym dokonanym przez siebie naruszeniom. Ewentualne niedoinformowanie strony o naliczeniu stosownych punktów nie stanowi zaś wady niniejszego postępowania. Nie stanowi również podstawy do przyjęcia bezzasadności kwestionowanej decyzji. Kolegium wskazało także, że wniosek o którym w odwołaniu wspomina odwołujący nie został przekazany Komendantowi Wojewódzkiemu Policji przez Starostę z uwagi na fakt, iż wniosek ten nie zawierał danych stanowiących podstawę do jego przekazania. W tym stanie należało uznać decyzję organu I instancji za prawidłową . Wada w postaci określenia terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji została przez organ odwoławczy zweryfikowana w toku postępowania odwoławczego, gdyż obowiązujące przepisy nie dają staroście podstawy do określenia takiego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W.R. wniósł o uchylenie w/w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu skargi ponownie wskazano, że punkty zostały naliczone nieprawidłowo a skarżący nie został pouczony o nakładanych punktach karnych. Na organach prowadzących postępowanie spoczywa zaś obowiązek informowania i wyjaśniania stronom całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych związanych z daną sprawą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego dokonana w oparciu o w/w kryterium prowadzi, do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że skarżący zgodnie z informacjami znajdującymi się w aktach sprawy w dniach 9 sierpnia 2008 r., 1 września 2008 r. i 10 grudnia 2008 r. dokonał trzech naruszeń przepisów ruchu drogowego, tj. odpowiednio - spowodował zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego (kolizja drogowa) – 6 pkt, oraz dwukrotnie przekroczył dozwoloną prędkość powyżej 50 km/ h – za każde wykroczenie otrzymując po 10 punktów karnych. W myśl art. 114 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienia do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych zgodnie z art. 130 ust. 1. Zgodnie zaś z art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią ilość punktów w skali od 1 do 10. Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Wniosek sporządza się zaś na podstawie wpisów ostatecznych stosując formularz, którego treść została normatywnie określona (załącznik nr 6 do rozporządzenia). Co istotne, zgodnie z § 4 ust. 1 powyżej wskazywanego rozporządzenia wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Mając na uwadze argumentację skarżącego zawartą w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji Sąd zaznacza, że należy odróżnić postępowania w sprawie nałożenia mandatu karnego oraz wpisania punktów do ewidencji od postępowania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. To pierwsze postępowanie odbywa się w trybie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.), to drugie w oparciu o przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego. Zgodnie z art. 98 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, mandat kredytowany staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Ukarany ma prawo nie podpisać mandatu karnego, a także może wystąpić o uchylenie prawomocnego mandatu karnego w ciągu 7 dni, jeżeli grzywnę nałożono za czyn nie będący czynem zabronionym jako wykroczenie (vide: art. 99 i art. 101 tej ustawy). Z kolei postępowanie o skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji odbywa się w trybie art. 114 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Co istotne, postępowanie to jest uwarunkowane uzyskaniem 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przesłanką do wszczęcia przedmiotowego postępowania jest wystąpienie komendanta wojewódzkiego Policji ze stosownym wnioskiem. W tym sensie rozstrzygnięcie starosty ma charakter decyzji związanej – starosta zobligowany jest bowiem wydać stosowne rozstrzygnięcie z uwagi na domniemanie prawdziwości informacji zawartych w dokumencie urzędowym - sformalizowanej informacji pochodzącej od komendanta wojewódzkiego Policji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie zatem wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ orzekający w tej sprawie koncentruje się jedynie na ustaleniu czy wniosek komendanta odpowiada wymogom formalnym określonym w rozporządzeniu. Organ, jakim jest starosta, wydając na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów karnych za przekroczenie przepisów ruchu drogowego, decyzję o skierowaniu na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, nie ma bowiem uprawnienia do badania prawidłowości orzeczenia, w związku z którym naliczone zostały określonemu kierowcy punkty karne. Co oczywiste, takich uprawnień nie ma również Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działające jako organ odwoławczy od decyzji wydawanych w tych sprawach przez starostę. Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 33/2010 (vide: Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – www.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu w/w wyroku stwierdzono bowiem, że skoro ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzi komendant wojewódzki Policji i organ ten dokonuje wpisów do ewidencji, przy czym wpisy ostateczne są dokonywane na podstawie prawomocnych wyroków, mandatów i orzeczeń, które tylko w odrębnym postępowaniu mogą zostać uchylone, to starosta (prezydent miasta, burmistrz) kierując na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest związany wnioskiem w tym sensie, że nie ma uprawnień do badania prawidłowości wpisów w zakresie ilości punktów karnych ani też badania, czy kierowca, którego wniosek dotyczy, faktycznie dopuścił się wykroczenia drogowego. Zestawiając powyższe rozważania z realiami rozpatrywanej sprawy należy zarzuty skarżącego uznać za chybione. Skarżący wskazywał bowiem konsekwentnie w toku postępowania, że nie został pouczony o obowiązujących przepisach dotyczących nakładania punktów karnych jak i wynikających z tych przepisów skutkach, zwłaszcza na tle zdarzenia z dnia 9 sierpnia 2008 r., za które został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. i otrzymał 6 punktów karnych (vide pismo skarżącego w aktach administracyjnych – k. 5). Można więc uznać, że w istocie skarżący podważa prawidłowość czynności podjętych w postępowaniu poprzedzającym postępowanie dotyczące skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami. Podważanie liczby otrzymanych punktów karnych z powodu braku stosownej wiedzy w zakresie przepisów dotyczących przyznawania punktów karnych nie może jednak rzutować w żaden sposób na prawidłowość rozstrzygnięć wydanych przez Starostę oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ administracji publicznej w świetle zasady legalizmu (art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) obowiązany jest działać zgodnie z prawem i w sytuacji przekroczenia 24 punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym zobligowany był - w następstwie wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji - skierować skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji. Z kolei Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia Starosty prawidłowo zweryfikowało decyzję organu I instancji uchylając ją w części dotyczącej terminu poddania się sprawdzeniu kwalifikacji i utrzymując w pozostałym zakresie. Brzmienie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym upoważnia bowiem organ orzekający jedynie do skierowania kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. W jego dyspozycji nie przewidziano natomiast uprawnienia do określenia terminu do złożenia egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Oznacza to, że bez wyraźnego umocowania ustawowego organ nie może decydować o terminie wykonania nałożonego przez siebie obowiązku. Reasumpcja powyższych rozważań prowadzi do wskazania, że organy orzekające w sprawie, której przedmiotem było sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami nie naruszyły prawa. W związku z tym należało oddalić wniesioną skargę, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami.