III SA/Gd 240/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka,, Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant St. sek. sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę Decyzją z dnia 23 listopada 2005 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 207 § 1 w zw. z art. 165 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.) w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), art. 13 § 1 i § 3 pkt 4, art. 15, art. 19, art. 83 § 1 i § 3, art. 85 § 1, art. 226 § 1, art. 230 § 1, art. 270 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. z 2002 r., Nr 226, poz. 1885 ze zm.), Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony (załącznik do Dz. U. z 1997 r., Nr 104, poz. 662 ze zm.), § 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 października 1997 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad i trybu ustalania niepreferencyjnego pochodzenia towarów, sposobu jego dokumentowania oraz listy towarów, których pochodzenie musi być dokumentowane świadectwem pochodzenia (Dz. U. z 1997 r., Nr 130, poz. 851 ze zm.), § 3, § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. z 2003 r., Nr 155, poz. 1515) uznał zgłoszenie celne [...] z dnia 27 października 2003 r. złożone przez T. W. za nieprawidłowe w części dotyczącej stawki celnej, określił kwotę długu celnego w sposób opisany w decyzji; nadto organ orzekł o obowiązku uiszczenia w terminie 10 dni od daty doręczenia decyzji kwoty 27.007,80 zł, zastrzegając możliwość pobrania odsetek za zwłokę w przypadku przekroczenia wyznaczonego terminu. W świetle zaś § 3 i § 5 ust. 3 cytowanego rozporządzenia Ministra Finansów organ odstąpił od pobrania odsetek wyrównawczych. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż w/w w dniu 27 października 2003 r. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu samochód marki VW Transporter 1,9 TDI, deklarując obniżoną stawkę celną na podstawie świadectwa przewozowego [...] Z uwagi zaś na fakt, iż złożone przez stronę zgłoszenie celne odpowiadało wymogom przepisu art. 64 § 1 Kodeksu celnego zostało przez organ celny przyjęte. Następnie, Naczelnik Urzędu Celnego za pośrednictwem Izby Celnej zwrócił się do administracji celnej Niemiec z prośbą o weryfikację w/w świadectwa. Niemieckie władze celne w piśmie z dnia 11 lipca 2005 r. poinformowały, iż krajem pochodzenia pojazdu jest Polska a nie Niemcy jak wskazano w polu 4 świadectwa przewozowego. Weryfikacja przeprowadzona zgodnie z art. 32 pkt 3 przez władze celne kraju eksportu jest zaś wiążąca dla władz celnych kraju importu. Przedstawione okoliczności stanowiły więc podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia prawidłowej stawki celnej oraz kwoty należności celnych. Z uwagi na fakt, iż wynik weryfikacji wykazał, iż samochód jest pochodzenia polskiego, w świetle obowiązujących przepisów zasadną była zamiana zastosowanej obniżonej stawki celnej na autonomiczną w wysokości 35 %. W Taryfie celnej nie zostały bowiem określone obniżone stawki celne dla towaru posiadającego polskie preferencyjne pochodzenie; również stawka celna konwencyjna nie została określona. W tym też stanie w ocenie organu należało orzec jak w sentencji decyzji; od naliczenia odsetek wyrównawczych organ odstąpił zaś z uwagi na okoliczność, iż strona dopełniła wszelkich formalności związanych ze zgłoszeniem towaru do odprawy. Przedłożone przez stronę świadectwo zostało sporządzone przez eksportera i potwierdzone przez władze celne Niemiec; tym samym strona nie miała wpływu na prawidłowość wystawianych dokumentów. Podanie przez stronę w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych było bowiem spowodowane szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jej zaniedbania, ani tym bardziej świadomego działania. W odwołaniu od w/w decyzji T. W. wniósł o jej uchylenie podnosząc błędną interpretację Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego; nadto odwołujący podniósł fakt nie wzięcia pod uwagę przez organ I instancji art. 4 § 1 przedmiotowego protokołu oraz art. 12 § 2 Układu Europejskiego. Uzasadniając odwołalnie T. W. wskazał, iż organ zwracając się do strony niemieckiej nie spełnił wszystkich wymogów proceduralnych, określonych zwłaszcza w art. 32 § 2 przedmiotowego protokołu. W świetle bowiem tego przepisu strona polska powinna była przedstawić zaświadczenie EUR 1 oraz fakturę zakupu czego nie uczyniła. Tym samym pismo wystawione przez stronę niemiecką nie mogło być w sprawie brane pod uwagę. Co równie ważne, organ błędnie przyjął, iż w przypadku gdy towar pochodzi z Polski nie obejmuje go preferencyjna stawka celna. Niemiecki Urząd Celny wiedząc, iż samochód ma być wywieziony do Polski wystawił bowiem stosowne zaświadczenie stwierdzające preferencje celne. W tym też stanie organ nie miał prawa wznowić postępowania w sprawie. Decyzją z dnia 23 lutego 2006 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo celne, art. 13 § 1 i § 3 pkt 2 i 4, art. 85 § 1 ustawy – Kodeks celny, § 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Taryfy celnej, art. 31 pkt 2, art. 32 pkt 1, 2, 5 i 6 Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu I instancji podniósł, iż podstawę wszczęcia postępowania stanowiła informacja niemieckich władz celnych o polskim pochodzeniu przedmiotowego samochodu. W przypadku zaś weryfikacji świadectwa EUR 1 przesłanie faktury handlowej jest tylko czynnikiem pomocniczym dla władz weryfikujących. Najistotniejsza jest jednak treść odpowiedzi nadesłanej przez władze celne, która powinna umożliwić ustalenie czy dokumenty są autentyczne i czy sprowadzane produkty można uznać za pochodzące ze Wspólnoty lub Polski. W świetle dokumentu nadesłanego przez niemieckie władze celne w/w samochód posiada preferencyjne polskie pochodzenie w rozumieniu Protokołu Nr 4 do Układu Europejskiego. Z uwagi na jego wiążący charakter nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony, iż pismo to nie może być brane pod uwagę w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. W. wniósł o uchylenie w/w decyzji Dyrektora Izby Celnej . W uzasadnieniu skargi powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji podniesiono, iż utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji było błędne. Postępowanie wyjaśniające zostało bowiem przez organy celne przeprowadzone z naruszeniem przepisów proceduralnych. Nie można zwłaszcza uznać, iż faktura, którą należy przedstawić w toku weryfikacji jest jedynie czynnikiem pomocniczym. Co nadto istotne, samochód wyprodukowany w Polsce był towarem powracającym i tak też powinien być zgłoszony. Tymczasem organ powołując się brak uchybień strony obciążył ją 35 % stawką celną za błędną w istocie decyzję niemieckich władz celnych. W zaistniałej sytuacji winien był znaleźć zastosowanie art. 22 § 2 Ordynacji podatkowej w świetle którego organy celne mają możliwość zaniechania w całości lub w części poboru cła. Jednocześnie skarżący podniósł, iż nie może mieć zaufania do unijnych organów celnych oraz spójności i jednolitości stosowania prawa. W podobnej bowiem merytorycznie sprawie byłego właściciela firmy "O" wykazano, iż towary wyprodukowane w Polsce i następnie powracające do Polski nie podlegają cłu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy uznając zarzuty skarżącego za niezasadne wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podniósł m.in., iż nie ma prawnych możliwości zastosowania obniżonej stawki celnej wobec samochodu z potwierdzonym preferencyjnym polskim pochodzeniem. Równocześnie samochodu nie można było uznać za towar powracający gdyż skarżący wnioskował o objęcie towaru procedurą celną dopuszczenia do obrotu, na co w sposób jednoznaczny wskazuje zapis w polu 37 zgłoszenia celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). .). W myśl art. 134 § 1 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 83 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny ( Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), która to ustawa na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz.622) ma zastosowanie w niniejszej sprawie, organ celny po zwolnieniu towarów może z urzędu lub na wniosek zgłaszającego dokonać kontroli zgłoszenia celnego. Po zwolnieniu towarów organ celny, w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, może w szczególności kontrolować dokumenty i dane handlowe dotyczące operacji przywozu lub wywozu towarów objętych zgłoszeniem, jak również późniejszych operacji handlowych dotyczących tych towarów art. 83 § 2 Kodeksu celnego). Jeżeli z kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru wynika, że przepisy regulujące procedurę celną zostały zastosowane w oparciu o nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne dane lub dokumenty, organ celny podejmuje niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane ( art. 83 § 3 Kodeksu celnego). Mając powyższe na uwadze organ celny dokonał kontroli dokonanego przez skarżącego w dniu 27 października 2003r. zgłoszenia celnego [...], zwrócił się przy tym do administracji celnej Niemiec z prośbą o weryfikację świadectwa przewozowego EUR.1 A 205717 dołączonego do w/w zgłoszenia. W piśmie Centralnego Urzędu Kontroli Pochodzenia w Niemczech z dnia 17 czerwca 2005 r., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej wskazano, iż towar wymieniony w świadectwie przewozowym EUR.1 A 205717 jest towarem posiadającym preferencyjne pochodzenie w rozumieniu Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego oraz, że posiada on polskie pochodzenie. Polskie pochodzenie towaru wynikało nadto z kodu VIN znajdującego się na nadwoziu samochodu. Okoliczność ta miała istotny wpływ na zastosowanie właściwej tj. autonomicznej stawki celnej zgłoszanego towaru. Sąd zauważa, iż w myśl art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską, z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej (załącznik do Dz.U. z 1997 r. Nr 104 poz. 662 ze zm.) produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski, a produkty pochodzące z Polski korzystają w imporcie do Wspólnoty, z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia: (a) świadectwa przewozowego EUR.1, którego wzór jest zamieszczony w załączniku III; lub (b) w przypadkach określonych w artykule 21(1), deklaracji, której tekst jest zamieszczony w załączniku IV, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty, o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze") - (pkt 1) Niezależnie od postanowień punktu 1, produkty pochodzące w rozumieniu niniejszego Protokołu będą, w przypadkach określonych w artykule 26, korzystały z postanowień Umowy bez konieczności przedkładania żadnego z dokumentów, o których mowa wyżej - (pkt 2). Jak wynika z tego przepisu, z postanowień niniejszej umowy korzystają w imporcie produkty pochodzące ze Wspólnoty. Sąd zauważa, iż w myśl art. 85 § 1 Kodeksu celnego, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Zgodnie z tą zasadą, datę zgłoszenia celnego uznaje się za wiążącą dla określenia, jakie przepisy, a zatem jakie stawki celne należy stosować do zgłaszanego towaru. Ustalenie wartości celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego następuje na podstawie przedstawionego przez zgłaszającego zgłoszenia celnego i załączonych do niego dokumentów. Za prawidłowe dokonanie zgłoszenia celnego odpowiedzialny jest zgłaszający. Stosownie do art. 13 § 1 Kodeksu celnego cła określane są na podstawie taryfy celnej lub innych środków taryfowych. Natomiast w myśl z art. 13 § 6 kodeksu celnego Rada Ministrów ustanawia w drodze rozporządzenia taryfę celną. Korzystając z tego uprawnienia, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz.U. Nr 226 poz.1885 ze zm.). Zgodnie z ust. 5 części A. Stawki celne postanowień wstępnych Taryfy celnej, stawki celne obniżone stosuje się do niektórych towarów pochodzących z państw wymienionych w punkcie od 1 do 14, wśród których nie wymieniono Polski. Biorąc pod uwagę fakt, iż w dniu dokonania zgłoszenia celnego przez skarżącego, Polska nie była członkiem Wspólnoty Europejskiej, a taryfa celna, obowiązująca dla towarów importowanych do Polski, nie przewidywała zastosowania obniżonych bądź preferencyjnych stawek celnych dla towarów pochodzenia polskiego - organ celny nie naruszył prawa, stosując wobec towaru zaklasyfikowanego do kodu 8704 21 99 9 stawkę celną autonomiczną 35% - obowiązującą dla towarów pochodzących z krajów trzecich (nie objętych preferencjami). Odnosząc się do zarzutu niedopełnienia przez organ celny wymogu spoczywającego na władzach celnych kraju importu – zwrotu faktury – celem przeprowadzenia dodatkowej weryfikacji dowodów pochodzenia, Sąd podziela pogląd organów celnych, iż w celu potwierdzenia pochodzenia towarów brak jest bezwzględnego obowiązku przekazania faktury władzom celnym kraju eksportu. Art. 32 pkt 1 cytowanego Protokołu nr 4 Układu Europejskiego stanowi bowiem, iż dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów tego Protokołu. W celu realizacji punktu 1 władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 i fakturę, jeśli była przedłożona, deklarację na fakturze lub fotokopie tych dokumentów władzom celnym kraju eksportu, podając w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację. Każdy dokument i każda informacja zawierające sugestię, że informacje podane w świadectwie przewozowym EUR.1 lub deklaracji na fakturze są nieprawidłowe, dostarczone zostaną wraz z wnioskiem o weryfikację - (pkt 2). Załączenie faktury staje się zatem niezbędne w przypadku, gdy istnieje konieczność wyjaśnienia niezgodności pomiędzy dowodem pochodzenia a dokumentami handlowymi. Będzie tak w przypadku, gdy opis w polu 8 świadectwa EUR.1 jest nieprecyzyjny, a faktura stanowi specyfikację towarową i jest wyszczególniona w polu 10. Zaprezentowaną argumentację potwierdza również art. 16 pkt 1 (a) Protokołu nr 4, odsyłającego do załącznika III, w którym zamieszczony został wzór świadectwa przewozowego EUR.1., a zawarte w nim pole 10 "faktury" jest polem nieobowiązkowym. W rozpatrywanej sprawie pole 10 świadectwa przewozowego EUR.1 nie zostało wypełnione, nie istniała również konieczność wyjaśnienia niezgodności pomiędzy dowodem pochodzenia a dokumentami handlowymi, bowiem opis towaru w polu 8 świadectwa przewozowego nie budził żadnych wątpliwości - tym samym nie stanowiło błędu ze strony organów przedstawienie administracji celnej Niemiec do weryfikacji jedynie świadectwa przewozowego EUR.1 A 205717. Odnosząc się z kolei do zarzutu braku zastosowania w sprawie art. 12 Protokołu Nr 4, Sąd stwierdza, że nie jest on zasadny. Przepis ten, jak słusznie zauważył organ celny w swojej decyzji, ma zastosowanie do towarów objętych procedurą towarów powracających. W art. 191 § 1 Kodeksu celnego sformułowano definicję "towarów powracających", stanowiąc, że są to towary, które przed wyprowadzeniem poza polski obszar celny były towarami krajowymi i w terminie 3 lat od dnia ich wyprowadzenia są powrotnie wprowadzane i dopuszczane do obrotu na polskim obszarze celnym. Zgodnie z tym przepisem (zdanie drugie) towary powracające zwalnia się od cła na wniosek osoby zainteresowanej. Reguła ta została doprecyzowana w art. 192 § 1 Kodeksu celnego, który określa, że zwolnienie od cła, o którym mowa w art. 191, jest udzielane, gdy towary są powrotnie przywożone w tym samym stanie, w jakim były wywiezione, oraz gdy osoba zgłaszająca towar przedstawi zgłoszenie wywozowe oraz dokumenty świadczące, w sposób niebudzący wątpliwości, o tożsamości towaru wywiezionego z przywożonym. Podkreślić należy, że z treści w/w przepisów wynika, że towary powracające zwalnia się od cła na wniosek osoby zainteresowanej, a takiego skarżący nie złożył. Jak wskazano wcześniej, za prawidłowe dokonanie zgłoszenia celnego odpowiedzialny jest zgłaszający, nie można tym samym obarczać organów celnych winą za powstała sytuację - opierając się na zgłoszeniu celnym skarżącego przedmiotowy samochód zasadnie został objęty procedurą dopuszczenia do obrotu jako pochodzący z Niemiec. Mając przy tym na uwadze fakt, że podanie w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych nie wynikało z zaniedbania skarżącego, jak również jego świadomego działania, organ celny pierwszej instancji opierając się na treści § 3 i § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych (Dz. U. z 2003 r., Nr 155, poz. 1515) odstąpił od pobrania odsetek wyrównawczych. W końcu odnosząc się do możliwości zastosowania przez organy celne przepisu art. 22 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) Sąd stwierdza, że zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622) do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. Tym samym należy stwierdzić, że art. 22 § 2 Ordynacji podatkowej nie miał w sprawie zastosowania. Reasumując wszystkie powyższe rozważania, uznając skargę za bezzasadną, Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.