III SA/Gd 241/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. W dniu 9 listopada 2018 r. E. K. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Do wniosku załączyła orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 24 sierpnia 2017 r. nr [...] (wydane w następstwie wniosku z dnia 13 lipca 2017 r.) o zaliczeniu wnioskodawczyni do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z orzeczenia wynikało, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 13 lipca 2017 r. Decyzją z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 16 ust.1, ust. 2 pkt 2, art. 20, art. 23, art. 24, art. 32 ust. 1d i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2017r., poz. 1952 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2017 r., poz. 1497) przyznano E. K. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 184, 42 zł miesięcznie na okres od 2018-11-01 do 2019-10-31; - w kwocie 215,84 miesięcznie na okres od 2019-11-01 do 2020-10-31. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto wskazał, że zgodnie z art 24 ust. 2a tej ustawy, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Jak wynika z akt sprawy wniosek o ustalenie niepełnosprawności został przez stronę złożony w dniu 13 lipca 2017 r. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności E. K. złożyła z kolei w dniu 9 listopada 2018 r. Tym samym został przekroczony termin trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W związku z powyższym zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się od miesiąca złożenia wniosku, to jest od listopada 2018r. E. K. odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że kiedy uzyskała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności musiała zająć się swoją 86-letnią niepełnosprawną matką i opiekę sprawowała do grudnia. W tym czasie nie była w stanie zająć się swoimi sprawami. Skarżąca wyjaśniła, że nikt jej nie poinformował o trzymiesięcznym terminie od wydania orzeczenia o niepełnosprawności do zgłoszenia tego w Ośrodku Pomocy Społecznej. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że toczy się postępowanie sądowe sygn. akt [...], z którego wynikało, że przez nieokreślony czas pobierała ona zasiłek pielęgnacyjny, o czym dowiedziała się dopiero w marcu 2017 r. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 4 lutego 2019 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. W niniejszej sprawie odwołująca się złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w dniu 9 listopada 2018 r. załączając orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 24 sierpnia 2017 r. W świetle cytowanych regulacji, w sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy, gdyż wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego został złożony przez stronę po upływie okresu trzech miesięcy, licząc od dnia wydania przywołanego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (termin trzymiesięczny upływał w dniu 24 listopada 2017r.). E. K. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie i wyrównanie zasiłku pielęgnacyjnego od kwietnia 2018 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca podtrzymała swoje argumenty zawarte w odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu I Instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Ponadto co do zarzutu, z którego wynikałoby, że skarżąca pobierała przez czas nieokreślony zasiłek pielęgnacyjny, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie są mu znane szczegóły niniejszej sprawy, ponadto nie ma to związku z wydanymi przez organy obu instancji decyzjami w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku stwierdzenia określonych naruszeń prawa sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla zaskarżony akt albo stwierdza jego nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.) bądź oddala skargę w razie jej nieuwzględnienia (art. 151 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej co do jej istoty a jedynie ocenia, czy postępowanie przed organami przeprowadzono prawidłowo i czy wydany akt pozostaje w zgodzie z prawem. W ocenie Sądu złożona skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z przepisami prawa. Z akt przedstawionych Sądowi wynika, że postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało wszczęte na skutek wniosku złożonego przez skarżącą w dniu 9 listopada 2018 r. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.; dalej w skrócie "u.ś.r.") ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje na wniosek podmiotów wymienionych w treści powołanego wyżej przepisu prawa. Jednocześnie przepis art. 23 ust. 3 u.ś.r. precyzyjnie wskazuje, co powinien zawierać wniosek, o którym mowa w art. 23 ust. 1 u.ś.r., a przepis art. 23 ust. 4 u.ś.r. określa dokumenty, jakie winny być załączone do wniosku. Oznacza to, że wszczęcie przez właściwy organ postępowania w celu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata nie jest dopuszczalne bez wniosku złożonego przez uprawniony podmiot. Wniosek ten musi natomiast zawierać informacje podane w przepisach prawa oraz muszą być do niego załączone dokumenty, o których mowa w powołanym wyżej art. 23 ust. 4 u.ś.r. Podkreślić przy tym należy, że osoba uprawniona ma swobodny wybór, czy skorzysta z przysługującej jej pomocy, czy nie. Jednak jeśli chciałaby z określonej pomocy skorzystać, wówczas to na tej osobie spoczywa obowiązek sporządzenia i złożenia wniosku zgodnie z wymogami ustawy oraz obowiązek zgromadzenia i załączenia dokumentów wymaganych przez powołaną ustawę albo określone akty wykonawcze. Należy ponadto wskazać, że przepis art. 24 ust. 2 u.ś.r. wprowadza zasadę, że prawo do świadczeń rodzinnych organ ustala począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że decydujące znaczenie dla ustalenia terminu, od którego zostanie ustalone prawo do świadczeń rodzinnych, posiada data złożenia kompletnego wniosku do właściwego organu realizującego świadczenia rodzinne. Oznacza to, że nawet jeśli spełnione były przez uprawnionego ustawowe przesłanki do otrzymania świadczenia rodzinnego, lecz wniosek o jego przyznanie nie został złożony, to organ nie ma prawnej możliwości w przypadku późniejszego złożenia wniosku, przyznania świadczenia rodzinnego niejako "wstecznie", czyli za miesiące poprzedzające złożenie wniosku. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożyła 9 listopada 2018 r. Wyjątek powyższej zasady przewiduje z art. 24 ust. 2a u.ś.r., zgodnie z którym jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w niniejszej sprawie wydano 24 sierpnia 2017 r. Mając na uwadze datę złożenia wniosku (9 listopada 2018 r.) organy nie mogły zatem przyznać żądanego świadczenia od sierpnia 2017 r. Przepisy ustawy nie przewidują możliwości uwzględnienia jakichkolwiek szczególnych okoliczności usprawiedliwiających złożenie przez skarżącą wniosku po upływie terminu 3 miesięcy od daty orzeczenia o niepełnosprawności - w celu przyznania świadczenia z mocą wsteczną. Fakt, że w dokumencie "karta informacyjna" z 15 marca 2017 r. (sprzed wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności) uwidoczniono błędnie pobieranie przez skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, skoro faktycznie bezspornie skarżąca zasiłku takiego nie pobierała. W ocenie Sądu organy administracji publicznej obu instancji poddały ocenie wszystkie okoliczności, warunkujące możliwość przyznania żądanego świadczenia, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy powołanej wyżej ustawy. Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.