III SA/Gd 242/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 1 sierpnia 2008 r. (data wpływu do sądu), M. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, miesięczna wysokość ponoszonych przez niego wydatków (zakup leków, czynsz za wynajmowany pokój, korzystanie z telefonu komórkowego, spłata raty kredytu) wynosi 750 zł. Ponadto jest zobowiązany do uiszczenia kosztów postępowania w sprawie karnej w wysokości 642,80 zł. Skarżący dołączył do wniosku kopię decyzji organu rentowego w przedmiocie waloryzacji policyjnej emerytury, postanowienia sądu w przedmiocie kosztów postępowania, umowy najmu pomieszczenia mieszkalnego, orzeczeń o zdolności do służby, niepełnosprawności, oraz faktury dokumentujące zakupy dokonywane w aptekach w latach 2005 - 2008 r. na kwotę 476,54 zł (w 2005 r.), 155,63 zł (w 2006 r.), 843,07 zł (w 2007 r.) oraz 405,05 zł (w 2008 r.). Oświadczenie o majątku i dochodach skarżącego wskazuje, że nie posiada on nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Źródłem dochodu wnioskodawcy jest emerytura policyjna w wysokości 1 466,95 zł netto miesięcznie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej – P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2008 r., wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2007 r., a w przypadku ich nieskładania - odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; dokumentów potwierdzających wysokość aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych miesięcznych rat z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). Po rozpoznaniu wniosku skarżącego, zarządzeniem z dnia 2 września 2008 r. (doręczonym w dniu 16 września 2008 r.) przedłużono o 14 dni termin do złożenia dokumentów źródłowych w trybie art. 255 P.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca w dniu 29 września 2008 r. nadesłał odpis zeznania podatkowego za 2007 r., w którym zadeklarował dochód w wysokości 38 604,35 zł, wykaz operacji na rachunku bankowym dokonanych w okresie od 23 czerwca 2008 r. do 28 lipca 2008 r. oraz kopię umowy pożyczki udzielonej przez bank wraz z harmonogramem jej spłaty. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 29 września 2008 r. skarżący podał, iż jest właścicielem samochodu osobowego marki Fiat 126p, rok produkcji – 1996. Wnioskodawca bezskutecznie próbował zbyć pojazd za kwotę 300 zł. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy winna być rozpatrywana z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W wyniku analizy przedłożonych dokumentów ustalono, że w lipcu br. na rachunek bankowy wnioskodawcy oprócz emerytury policyjnej w wysokości 1 466,95 zł wpłynęła kwota 1 150 zł, z czego należy wnioskować, że skarżący może posiadać inne źródło dochodu. Ponadto nadesłany wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy obejmował operacje dokonane w okresie od 23 czerwca 2008 r. do 28 lipca 2008 r. tj. krótszym aniżeli określony w wezwaniu do przedłożenia dokumentów źródłowych w trybie art. 255 P.p.s.a. Biorąc pod uwagę wysokość deklarowanych wydatków na zakup leków, czynszu za wynajmowany pokój, korzystanie z telefonu komórkowego oraz spłaty raty kredytu (ogółem 750 zł miesięcznie), nie sposób przyjąć, iż skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi w wysokości 200 zł (por. § 2 ust. 4 rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) Dodatkowo podkreślić należy, iż okoliczność spłaty pożyczki bankowej, której miesięczna rata według przedłożonego harmonogramu wynosi 114,80 zł sugeruje, że po pierwsze wnioskodawca czuje się osobą zdolną do jej spłaty, a po drugie także w ocenie banku zdolność taką posiada (por. postanowienie NSA z dnia 16 maja 2006 r. sygn. akt II OZ 505/06, niepubl.) Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.