III SA/Gd 248/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zajęcia towaru postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze na opisane postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...], uzupełnionym w dniu 28 maja 2010 r. na formularzu PPF, A. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz studiującym synem. Jedynym źródłem dochodu trzyosobowej rodziny jest działalność gospodarcza prowadzona przez małżonkę skarżącego. Wnioskodawca podał, że nie zna wysokości tego dochodu, natomiast przypuszcza, iż jest to 2 000 zł miesięcznie. Ponadto oświadczył, że nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3 000 euro. Jego syn jest właścicielem mieszkania o powierzchni 38 m2, zaś małżonka posiada udział (1/2) w prawie własności nieruchomości rolnej o powierzchni 2,2 ha. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał m.in., że od maja 2009 r. zmuszony został do podjęcia działań w celu odzyskania pieniędzy zainwestowanych w działalność gospodarczą. Problemy z podjęciem zatrudnienia doprowadziły natomiast do zmniejszenia stanu posiadanych oszczędności. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Stosownie do art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 2 lipca 2010 r. (doręczonym w dniu 14 lipca 2010 r.) wezwał skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni: oświadczenia w przedmiocie aktualnego źródła utrzymania wnioskodawcy i jego syna oraz kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów w okresie ostatnich trzech miesięcy; potwierdzających wysokość przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) z działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonkę za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r.; odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., złożonych przez niego, jego małżonkę oraz syna, bądź zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych dochodów za ten rok, wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, związanych z działalnością wykonywaną przez małżonkę; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego, jego małżonkę oraz syna, rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; odpisów złożonego przez małżonkę we właściwym urzędzie skarbowym zgłoszenia identyfikacyjnego (NIP-1 z załącznikiem NIP-B) wraz z jego aktualizacjami, kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, innych); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego, jego małżonkę oraz syna pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca przedłożył dodatkowe oświadczenie z dnia 19 lipca 2010 r., w którym wskazał m.in., że jest osobą bezrobotną, na potwierdzenie czego załączył kopię wykazu terminów stawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy. W tych okolicznościach jego żona ponosi całość kosztów utrzymania mieszkania oraz studiującego w trybie stacjonarnym syna. Prowadzona przez nią działalność gospodarcza opodatkowana jest w formie zryczałtowanego podatku dochodowego, zaś dochód uzyskiwany przez małżonkę wnioskodawca określił jako niezły. Skarżący nie nadesłał żądanych odpisów zeznań podatkowych, oświadczając, że w ubiegłym roku uzyskał dochód w wysokości 660 zł, na potwierdzenie czego przedstawił kopię umowy o dzieło wraz z jej rozliczeniem. Organ podatkowy zwrócił mu nadpłatę, która po potrąceniu wyniosła 88 zł. Jego syn nie uzyskał żadnych dochodów w 2009 r. i nie składał zeznania podatkowego. Wnioskodawca nie jest w stanie dostarczyć odpisu zeznania podatkowego oraz zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1 żony, ze względu na relacje panujące między małżonkami. Natomiast organ podatkowy nie wyda mu tych dokumentów. Odnosząc się do wezwania o nadesłanie wykazu środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz wyposażenia, skarżący oświadczył, że małżonka nie posiada tego rodzaju dóbr. Wnioskodawca nadesłał ponadto dokumenty zawierające historię wybranych operacji na rachunku bankowym oraz salda dwóch innych kont. Ponadto przedstawił kopie dowodów potwierdzających wysokość wydatków z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, telefon, internet oraz abonament radiowo - telewizyjny. Na ich podstawie ustalono, iż wynosi ona średnio miesięcznie 665,81 zł. Wnioskodawca oraz osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe są posiadaczami trzech samochodów: [...], rok produkcji -1997, [...], rok produkcji -2000 oraz [...]. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że jest on niepełny, gdyż wnioskodawca nadesłał jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów. Stwierdzić należy, iż wnioskodawca uchylił się od przedłożenia tych dokumentów źródłowych, które są istotne dla oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. I tak wbrew wyraźnemu wezwaniu do przedłożenia wszystkich złożonych zeznań podatkowych za 2009 r., wnioskodawca nie nadesłał zeznania obrazującego wysokość dochodów (przychodów) osiągniętych z prowadzonej przez jego małżonkę działalności gospodarczej ani dokumentów obrazujących wynik finansowy z tego tytułu za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. Za wykonanie w tym zakresie wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. nie sposób uznać bowiem ogólnikowych oświadczeń wnioskodawcy w przedmiocie wysokości dochodów małżonki. Skarżący nie przedłożył również odpisu zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1 dotyczącego żony. Niekompletne są również przedłożone przez wnioskodawcę wyciągi z posiadanych przez niego rachunków bankowych, co w konsekwencji daje fragmentaryczny obraz dokonanych na tych rachunkach operacji, w szczególności wysokości księgowanych na nich wpływów, jak również wysokości zgromadzonych na nich środków pieniężnych. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że z przedłożonych wyciągów z dwóch rachunków bankowych w [...] (saldo 76,58 zł oraz 0 USD) nie wynika dla kogo są one prowadzone i nieznana jest historia operacji i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. Wątpliwości budzi też przedłożony przez wnioskodawcę wyciąg z rachunku prowadzonego dla niego przez [...]. Z historii tego rachunku, obejmującej okres od dnia 10 kwietnia 2010 r. do 20 lipca 2010 r. i zawierającej tylko jeden rodzaj transakcji ("przelewy do US") wynika, że w dniach: 20 kwietnia, 20 maja i 20 czerwca 2010 r. dokonywano z niego przelewów podatku do urzędu skarbowego w kwotach odpowiednio 213 zł, 132 zł i 54 zł. Powyższe oznacza, że przedłożone dokumenty nie obrazują wszystkich dokonanych na tych rachunkach operacji, a jedynie dowolne i niepełne ich zestawienie. Potwierdza to sam skarżący, oświadczając w piśmie z dnia 19 lipca 2010 r., że na ostatni z wymienionych rachunków dokonuje wpłat, by następnie za jego pośrednictwem uiszczać konieczne opłaty. W świetle powyższego stwierdzono, iż to sam wnioskodawca uniemożliwił, poprzez selektywne przedkładanie istotnych dokumentów źródłowych, dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy (osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie) nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia .