III SA/Gd 253/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. B. na akt Burmistrza Miasta [...] z dnia 5 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia na liście oczekujących na oddanie w najem lokalu socjalnego stwierdza nieważność zaskarżonego aktu. Pismem z dnia 5 lutego 2018 r., nr [...] Burmistrz Miasta w związku z aktualizacją listy na 2018 r. i związaną z tym weryfikacją wniosku o przydział lokalu socjalnego poinformował M. B., że jego wniosek został zweryfikowany negatywnie. Organ wskazał, że zgodnie z obowiązującą Uchwałą Rady Miasta nr [...] z dnia 27 marca 2002r. w sprawie zasad i trybu wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, M. B. nie spełnił kryterium dochodowego, które przekroczył o 336,77 zł. Jego dochód wyniósł bowiem 1336,77 zł, zaś o lokal socjalny może ubiegać się osoba, której dochód wynosi 100% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym tj. nie więcej niż 1000 zł. M. B. wniósł do Sądu skargę wskazując, iż jest osobą ubogą. Podniósł, że organ błędnie zweryfikował jego zarobki, albowiem miesięczny dochód jaki otrzymuje wynosi 302 zł, a nie jak podano w piśmie z dnia 5 lutego 2018 r. - 1336,77 złotych. Skarżący wniósł o ponowne zbadanie jego sprawy. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy obliczaniu dochodu miesięcznego uwzględnia się wszelkie dochody określone w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. W piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w całości, ewentualnie stwierdzenie, że akt wydany został z naruszeniem prawa oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zaskarżonemu aktowi zarzucił: - naruszenie przepisu § 1 ust. 2 Uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 27 marca 2002 r. w sprawie zasad i trybu wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na określeniu dochodu brutto skarżącego n a poziomie kwoty 1336,77 zł, - naruszenie przepisu § 3 ust. 5 lit. a Uchwały nr [...] Rady Miasta poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na określeniu dochodu brutto skarżącego na poziomie kwoty 1336,77 zł w konsekwencji czego dochód brutto skarżącego został ustalony błędnie i odmówiono skarżącemu prawa do lokalu socjalnego, - naruszenie przepisu art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na określeniu dochodu brutto skarżącego na poziomie kwoty 1336,77 zł, - naruszenie przepisu art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, poprzez jego błędne zastosowanie polegające na określeniu dochodu brutto skarżącego na poziomie kwoty 1336,77 zł, - naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz błędne ustalenie dochodów skarżącego, - naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, - naruszenie art. 80 k.p.a., tj. zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez uznanie przez organ, iż w sprawie zostały przeprowadzone wszystkie dowody pozwalające na nieuwzględnienie wniosku i wydanie przedmiotowego aktu. W odpowiedzi na powyższe pismo organ pozostawił do uznania sądu wnioski w nim zawarte. Wskazał, że nie ma przeszkód do powtórnego przeanalizowania wniosku skarżącego przy uwzględnieniu podnoszonych przez niego i jego pełnomocnika zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art.1 § 2 powołanej ustawy, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na: akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Zgodnie z uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008r., sygn. akt I OPS 4/08 uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy, odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, że pogląd prawny zawarty w powyższej uchwale należy odnieść także i do odmowy umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy lokalu socjalnego z zasobów mieszkaniowych gminy innej niż ta, której wprost dotyczy przywołana wyżej uchwała. Uznać należy zatem, że rozstrzygnięcie Burmistrza w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego stanowi akt z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. Podstawą odmowy umieszczenia skarżącego na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego było przekroczenie kryterium dochodowego określonego w § 1 pkt 2 uchwały Uchwałą Rady Miasta nr [...] z dnia 27 marca 2002 r. w sprawie zasad i trybu wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminnego z dnia 27 marca 2002 r. Organ ustalił bowiem, że dochód M. B. wyniósł 1336,77 zł i przekroczył kryterium dochodowe o 336,77 zł. Zgodnie z powołanym przepisem, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, których średni miesięczny dochód brutto na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę rozpatrywania wniosku o otrzymanie lokali nie przekracza 100% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym (1000 zł. w dacie rozpatrywania wniosku). Przepis §1 pkt 3 uchwały odsyła w zakresie sposobu obliczania dochodu miesięcznego do art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U z 2017r. poz. 180 ze zm.). Zgodnie z powyższą regulacją za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego, zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r., świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220), świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 i 1579 oraz z 2017 r. poz. 60), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 575, 1583 i 1860 oraz z 2017 r. poz. 60). W zaświadczeniu Dyrektora Zakładu Karnego z dnia 15 listopada 2017 r. dotyczącym dochodów skarżącego określono "miesięczny przychód brutto" skarżącego oraz wykazano szereg potrąceń, a mianowicie składki na ubezpieczenie zdrowotne, zaliczki na podatek dochodowy oraz na rzecz Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy a także na rzecz Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej. Zdaniem sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, przepis §1 pkt 3 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 27 marca 2002 r. w sprawie zasad i trybu wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminnego w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wymaga zastosowania wykładni celowościowej, by ustalić, czy środki odprowadzane na rzecz Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy a także na rzecz Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej podlegają odliczeniu od przychodów skarżącego dla potrzeb ustalenia jego dochodu, od którego uzależniona jest możliwość ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Należy zwrócić w tym miejscu uwagę, że przepis art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych składa się z dwóch zdań. Pierwsze określa odliczenia od przychodu obowiązkowych danin publicznoprawnych takich jak składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne a także kosztów uzyskania przychodów. Drugie zaś zdanie stanowi katalog świadczeń, dodatków i zasiłków, których nie wlicza się do dochodu. Celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest udzielenie pomocy z środków publicznych osobom, które w związku ze złą sytuacją materialną mogą stanąć wobec trudności z pokryciem kosztów utrzymania lokali, w których zaspokajają swe potrzeby mieszkaniowe, co w konsekwencji może prowadzić do utraty tych lokali. Celem zaś regulacji pozwalających na zawarcie umowy lokalu socjalnego z zasobów gminnych, także i tych zawartych w uchwale nr [...] Rady Miasta z dnia 27 marca 2002 r. jest pomoc takim osobom, które w związku ze złą sytuacją materialną nie są w stanie w ogóle samodzielnie zaspokoić swych potrzeb mieszkaniowych. Rzeczywistą sytuację materialną osoby, istotną z punktu widzenia potrzeby udzielenia jej pomocy socjalnej określają jej przychody, po odliczeniu obowiązkowych obciążeń publicznoprawnych, które w sposób oczywisty obniżają możliwość samodzielnego zaspokojenia jej bieżących, codziennych potrzeb życiowych, w tym potrzeb mieszkaniowych. Do takich obciążeń należy zaliczyć także potrącenia na rzecz Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, a także na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Fundusze te mają status państwowych funduszy celowych (art. 6a ust. 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997r. o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności (t.j. dz. U. z 2017r. poz. 2151) oraz art. 43 §1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 652), powoływanego dalej jako k.k.w. Potrącenia na rzecz wymienionych funduszy są obowiązkowe na mocy art. 125 § 1 k.k.w. Zdaniem Sądu w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę wykładnia celowościowa analizowanych przepisów wymaga przyjęcia, że obowiązkowe potrącenia na rzecz Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy, a także na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej powinny być traktowane na równi ze składkami na ubezpieczenia społeczne i chorobowe. Potrącenia te powinny zatem zostać odliczone od przychodów skarżącego w celu ustalenia, czy spełnia kryterium dochodowe, od którego zależne jest uprawnienie do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Zaskarżony akt oparto na wyliczeniu dochodu skarżącego naruszającym przepisy §1 pkt 3 uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 27 marca 2002r. w sprawie zasad i trybu wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminnego w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w przedstawionym powyżej rozumieniu. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 tej ustawy, stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.