III SA/Gd 258/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska( spr. ) Sędziowie: Sędzia NSA Marek Gorski Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2011 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia 11 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Z. M. 100 ( sto ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2010 r. na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993) – odmówił Z. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr [...] z dnia 25 sierpnia 2008 r. o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul .[...] w [...]. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ podał, m.in., że postępowanie w sprawie wymeldowania toczy się na wniosek B. D. W toku postępowania organ I instancji nie ustalił miejsca pobytu Z. M., w związku z czym wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o ustanowienie przedstawiciele dla osoby nieobecnej. Ustanowiono nim T. M. Po stwierdzeniu, że Z. M. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w [...] organ I instancji orzekł o Jego wymeldowaniu decyzją z dnia 25 sierpnia 2008 r. W dniu 16 marca 2011 r. Z. M. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej decyzji. Wnioskujący podniósł, że przebywa za granicą i nie wiedział o toczącym się postępowaniu. Organ wyjaśnił, że wszelkie czynności procesowe podejmowane były w toku postępowania z udziałem T. M., która nie złożyła odwołania od decyzji organu I instancji. Wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie może zostać uwzględniony, gdyż Z. M. uchybił 7-dniowemu terminowi, o jakim mowa w art. 58 § 1 i 2 kpa. Skarżący dowiedział się o decyzji organu I instancji w dniu 2 marca 2011 r., natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia złożył w dniu 16 marca 2011r., a więc – po upływie 7 dni od ustania przyczyny przekroczenia terminu. Przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. W skardze na opisane postanowienie Wojewody [...], podobnie jak w dołączonym do wniosku odwołaniu, Z. M. wskazał na krzywdzący charakter zaskarżanej decyzji, wyjaśnił, że istotnie pracuje za granicą, gdyż w Polsce nie znalazł zatrudnienia, przedmiotowy lokal wyremontował i opłacał wszelkie należności związane z utrzymaniem lokalu (także w czasie, gdy w mieszkaniu mieszkał B. D. ) dodał, że nigdy nie miał zamiaru wyprowadzić się z tego mieszkania, także dlatego, że wcześniej był przez 15 lat bezdomny. Wyjazd do pracy za granicę nie jest to równoznaczny z zamiarem opuszczenia mieszkania i brakiem chęci powrotu do tego mieszkania w przyszłości. Skarżący napisał, ze wszyscy członkowie Jego rodziny (także wujek – B. D.) znali i adres i telefon w miejscu pobytu i pracy skarżącego w Wlk. Brytanii, skarżący wielokrotnie przyjeżdżał do Polski w czasie gdy toczyło się postępowanie o wymeldowanie ale nikt z rodziny nie poinformowali skarżącego o tym, ze toczy się postępowanie w wymeldowanie z mieszkania przy ul. [...]. Skarżący miał kuratora ustanowionego do nadzoru w sprawie karnej, wszelkie pełnomocnictwa do załatwiania spraw urzędowych miał ojciec skarżącego tak więc wyznaczania kuratora w osobie T. M. było zbędne. Odnośnie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i wniosku o przywrócenie tego terminu skarżący obszernie wyjaśnił, że został wprowadzony w błąd przez pracownicę Urzędu Miasta w [...], która kilkakrotnie informowała skarżącego, że termin do wniesienia odwołania liczy 14 dni i upływa z dniem 16 marca 2011 r., w którym to dniu zostało złożone i odwołanie i wniosek. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje ( orzeczenia) pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność (postanowienia) decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji (postanowienia). Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba ze stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest legalność postanowienia Wojewody [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Między stronami postępowania sądowoadministracyjnego występują zasadnicze różnice w ocenie okoliczności faktycznych sprawy i znaczeniu tej oceny dla rozstrzygnięcia. Wniosek o wymeldowanie Z. M. złożył w dniu 2.05.2008 r. B. D., wuj skarżącego, podając, że Z. M. wyjechał ponad dwa lata wcześniej za granicę, przed wyjazdem sprzedał swoje rzeczy, będąc w Polsce nie przyszedł do swojego mieszkania. Z akt wynika, ze B. D. legitymował się w tym czasie zaświadczeniem administratora [...] w [...] z dnia 15.04.2008 r., ważnym przez 14 dni, że " jest najemcą lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], a zaświadczenie wydaje się w celu wymeldowania jednej osoby". Wnioskodawca napisał, że "nie jest w kontakcie" ze skarżącym, nie został jednak w toku postępowania zapytany ( podobnie jak T. M.), czy zna adres pobytu Z. M. Na tej to podstawie B. D. uznany został za stronę niniejszego postępowania. Na wniosek złożony w imieniu Prezydenta Miasta [...] przez Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 czerwca 2008 r. sygn akt [...] ustanowiono dla osoby nieobecnej czyli – Z. M. - kuratora dla "ochrony praw nieobecnego" w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie. W uzasadnieniu postanowienia znajduje się stwierdzenie, że "uczestnik postępowania nie ustanowił pełnomocnika mogącego reprezentować jego prawa", co pozostaje w sprzeczności z oświadczeniem skarżącego, który podniósł, że wyjeżdżając za granicę pozostawił pełnomocnictwo do załatwiania swoich spraw ojcu W. M., który miał również klucz do mieszkania i książeczkę czynszową skarżącego W ocenie organu prowadzącego postępowanie o wymeldowanie potrzeba ustanowienia kuratora istniała, bowiem nieznane było miejsce pobytu Z. M. w ocenie skarżącego– organy dysponowały informacją, że skarżący pracuje za granicą, rodzina skarżącego znała adres jego mieszkania w Wlk. Brytanii i miała telefoniczny i osobisty kontakt ze skarżącym, skarżący regularnie przyjeżdżał do kraju, a zatem nie istniała potrzeba ustanawiania kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu. Oprócz tego skarżący pozostaje pod opieką kuratora ustanowionego w postępowaniu karnym, spłaca grzywnę w miesięcznych ratach w Sądzie Rejonowym w [...], zatem jest stale w kontakcie i z Sądem w [...] i ze swoją kurator. Rozpatrując wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ II instancji stwierdził, że fakt uczestniczenia w postępowaniu kuratora skarżącego – T. M. i to, że kurator nie wniosła w terminie odwołania od decyzji o wymeldowaniu skarżącego jest jedną z przyczyn uznania, iż brak podstaw do przywrócenia uchybionego terminu. Nadto organ uznał, że wniosek o przywrócenie terminu i odwołanie wniesione zostały z uchybieniem 7- dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa i to jest zasadniczą przyczyną, dla której nie może być mowy o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W skardze do Sądu skarżący obszernie wyjaśniał, że został wprowadzony w błąd co do terminu na wniesienie odwołania, gdyż pracownica Urzędu Miasta w [...] zapewniała skarżącego, że termin ten wynosi 14 dni od daty doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji i terminu tego skarżący dotrzymał. Oprócz tego Z. M. podkreślał, że kurator w osobie T. M. ustanowiony został mimo braku takiej potrzeby, a sposób jego działania ( niepodjęcie jakiejkolwiek czynności mającej na celu wskazanie miejsca pobytu Z. M.) wskazuje na to, że skarżący nie uczestniczył w postępowaniu bez własnej winy, a w szczególności – nie można uznać winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od niekorzystnej dla niego decyzji organu I instancji. Takie sformułowanie zarzutów wskazywałoby raczej na istnienie podstaw do wznowienia postępowania z przyczyny, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa, a postępowanie w tym przypadku wymaga wniosku strony ( art. 147 kpa). Rozpatrujący skargę Sąd miał na względzie następujące okoliczności: Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. 58 § 1 kpa, mającym zastosowanie w sprawie, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Jak jednolicie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie sądowym "ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dowodowych z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść" (por. wyrok wsa w Poznaniu z dnia 21.7.2009 r. w sprawie IV SA/Po 456/09 LEX nr 553455). Nadto należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że nawet skuteczne doręczenie decyzji kuratorowi ustanowionemu na wniosek organu złożony w trybie art. 34 kpa, nie może stanowić okoliczności wyłączającej możliwość przywrócenia terminu stronie, reprezentowanej przez tego kuratora, jak stwierdził w uzasadnieniu do zaskarżanego postanowienia organ odwoławczy, a tym bardziej, że w okolicznościach niniejszej sprawy oczywistym jest, że T. M., mimo podjęcia obowiązków reprezentowania interesów skarżącego w toku postępowania o jego wymeldowanie, obowiązków tych nie wykonywała w sposób należyty. W tym miejscu przytoczyć można orzeczenia sądów administracyjnych, które w sprawach podobnych uznały, że wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie kuratora mimo możliwości ustalenia miejsca pobytu strony, nie czyni zadość wymogom art. 10 § 1 kpa, z czym sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza. ( por. wyrok wsa w Kielcach z 26.11.2009 w sprawie II SA/Ke 580/09, LexPolonica, wyrok wsa w Olsztynie z dnia 30.09.2008 w sprawie IISA/Ol 505/08, Lex nr 523946 cyt.: "ustanowienie przedstawiciela dla strony co do zasady nie wyklucza możliwości przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji o wymeldowaniu. Z faktu ustanowienia przedstawiciela wynika, że skarżący ma prawo oczekiwać podejmowania przez niego działań w postępowaniu mających na celu ochronę jego praw w tym, w pierwszej kolejności działań zmierzających do ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej, celem zawiadomienia jej o stanie sprawy. Kurator nie podjął żadnych działań. Nie sposób zatem uznać, że skarżący rzeczywiście był reprezentowany przez przedstawiciela"). Dalsza część analizowanych przepisów, tj. art. 58 kpa,. § 2 i § 3 brzmią: " prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin; przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne ‘, a art. 59 § 2 kpa, który organ odwoławczy powołał w osnowie zaskarżonego postanowienia, stanowi, że:" o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.". Kontrolowane postanowienie wydane zostało co prawda bez powołania się na przepis art. 58 kpa, ale organ rozpatrujący wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania winien postępować zgodnie z regułami cytowanego artykułu. Zatem zgodne z zacytowanym przepisem będzie postanowienie, w którego uzasadnieniu zostanie prawidłowo wykazane, kiedy stronie doręczono decyzję organu I instancji, kiedy upłynął termin do wniesienia odwołania i że rozpatrywane przez organ odwołanie wniesione zostało z uchybieniem 14 - dniowego terminu do jego wniesienia oraz - że nie stwierdza się prawnych przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie okoliczności, o których wyżej mowa, nie zostały wykazane przez organ orzekający w stopniu wystarczającym do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia. Organ pominął w uzasadnieniu do postanowienia milczeniem istotne dla sprawy okoliczności, zatem należy uznać, że ich nie rozważał. Otóż organ rozpatrujący wniosek o przywrócenie terminu nie zwrócił uwagi na fakt, że w aktach sprawy znajduje się – na k-22 akt – dokument, tzw. potwierdzenie odbioru, z pieczątką "tryb kpa", z którego to dokumentu wynika, że w dniu 2.03.2011 r. skarżącemu doręczono decyzję organu I instancji [...]. W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy potwierdza tę okoliczność podając, że "skarżący dowiedział się o decyzji w dniu 2.03.2011r"., jednak nie przywiązuje do tego faktu wagi, pisząc, że skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu. Skoro organ odwoławczy ustalił, kiedy doręczono skarżącemu decyzję organu I instancji o wymeldowaniu,( bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie mówi się, że skarżącemu doręczono duplikat, odpis czy informację o decyzji), to nie ma racji mówiąc, że skarżącemu upłynął termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. Ponadto nie rozważywszy, czy w sprawie istniała potrzeba ustanawiania kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu organ nie mógł orzec, jak tego wymaga art. 58 § 1 kpa, czy Z. M. we wniosku uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania ( o ile ono nastąpiło). W końcowej części uzasadnienia do postanowienia organ orzekający sam stwierdził, że "w interesie skarżącego było zgłoszenie wyjazdu za granicę, wówczas nie byłoby konieczności ustanawiania przedstawiciela, gdyż prawdopodobnie możliwe byłoby ustalenie kontaktu do samego zainteresowanego". Informacja o tym, że skarżący przebywa (pracuje) za granicą znajduje się już we wniosku B. D., a więc - - możliwe było ustalenie kontaktu do samego zainteresowanego i doręczenie Z. M. decyzji bez potrzeby ustanawiania kuratora. Wskazywane wyżej braki w ustaleniach faktycznych oraz ich analizie i ocenie nie pozwalają, zdaniem Sądu – na jednoznaczne ustalenie, kiedy nastąpiło prawidłowe doręczenie skarżącemu decyzji organu I instancji, kiedy upłynął termin do wniesienia od niej odwołania, czy odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu, a jeśli tak, to, czy skarżącemu można przypisać winę w uchybieniu terminowi. Tym samym w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt.1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 tego aktu. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy rozważy jej okoliczności biorąc pod uwagę wyrażone wyżej poglądy, zbada, kiedy nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji Z. M. i - jaki ma to wpływ na dotrzymanie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania i prośby, o jakiej mowa w art. 58 § 2 kpa. Przypomnieć należy, że powinnością organów jest prowadzenie postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa i informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ich prawa i obowiązki ( art.8 i 9 kpa).