III SA/Gd 261/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka,, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Protokolant St. sek. sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi D. i Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 24 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia 9 czerwca 2004 roku; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Zaskarżoną decyzją z dnia 24 stycznia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], powołując przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2, art.7 ust.5, art.6 ust.1 pkt 2, ust.8 i art.3 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz.734 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 pkt 2 i ust.2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz.1817) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 czerwca 2004 r. Nr [...] w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego D. S.. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następujących ustaleń: Po rozpatrzeniu wniosku D. S., organ I instancji przyznał jej dodatek mieszkaniowy na okres od 1 marca 2002 r. do 31 sierpnia 2002 r. w wysokości 187,57 zł miesięcznie. Odwołanie od tej decyzji złożyli D. i Z. S., żądając spłaty ich zadłużenia wobec spółdzielni mieszkaniowej. Uzasadniając utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wskazało m.in., że w myśl art.6 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę pomiędzy wydatkami, o których mowa w ust.3-6 (a więc wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek, którymi są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego; w przypadku strony – opłaty eksploatacyjne w spółdzielni mieszkaniowej), przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 12% dochodów gospodarstwa domowego – w gospodarstwie 2-4 osobowym (w 2002 r.). Organ odwoławczy wskazał przy tym, że stosownie do § 2 ust.1 pkt 2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, podstawę obliczania dodatku stanowią następujące rodzaje wydatków w gospodarstwach domowych: członków spółdzielni mieszkaniowych oraz właścicieli i najemców lokali w budynkach spółdzielni mieszkaniowych – opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz koszty eksploatacji i remontów, z wyłączeniem ubezpieczenia, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. Do podstawy obliczania dodatku mieszkaniowego, zgodnie z § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. W przypadku strony, wydatki za lokal za miesiąc, w którym został złożony wniosek wynoszą 494,27 zł, przy czym do podstawy obliczania dodatku należało przyjąć 90% tych wydatków tj. 444,84 zł. Organ wyjaśnił, że w gospodarstwie 2-4 osobowym udział własny w wydatkach mieszkaniowych stanowi 12% dochodów gospodarstwa domowego (w 2002 r.), co przy średnim miesięcznym dochodzie gospodarstwa domowego strony – 1270,22 zł stanowi kwotę 152,42 zł. Stosownie do powołanego art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego przedstawia się następująco: 444,84 zł – 152,42 zł = 292,42 zł Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 6 ust.8 powołanej ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art.3 ust. 1 (tj. kwoty najniższej emerytury obowiązującej w pierwszym dniu miesiąca, od którego zostaje przyznany dodatek, ogłaszanej przez Prezesa ZUS w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski"), a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. W przypadku strony, kwota nadwyżki wynosi 104,85 zł (średni dochód na 1 członka gospodarstwa domowego – 635,11 zł, minus kwota najniższej emerytury w dniu 1.03.2002 r. /pierwszy dzień miesiąca, od którego zostaje przyznany dodatek/ - 530,26 zł; Komunikat Prezesa ZUS, Monitor Polski z 2001 r. Nr 16, poz.263). Mając na względzie powyższe, wysokość dodatku mieszkaniowego stanowiła różnicę pomiędzy kwotą 292,42 zł a 104,85 zł i wyniosła 187,57 zł. Na powyższą decyzję Małżonkowie D. i Z. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, kwestionując zawarte w niej ustalenia. Powołując się na przepisy art. 45 ust.1, art. 50 oraz art. 64 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78 poz. 483) skarżący wskazywali m.in., iż wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego jest zbyt niska w stosunku do dochodów uzyskiwanych przez członków gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) weszła w życie w dniu 1 stycznia 2002 r. Art. 9 ust. 1 tej ustawy stanowi, że Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia określi, m.in. szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego. Na podstawie tej delegacji ustawowej Rada Ministrów wydała w dniu 28 grudnia 2001r. rozporządzenie w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817), wskazując w § 2 ust. 2 rozporządzenia, że do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust. 1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Organ drugiej instancji rozpatrując niniejszą sprawę powołał się na przepisy tegoż rozporządzenia i wskazał, że do wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego można zaliczyć jedynie 90% wydatków faktycznie poniesionych, co w przypadku skarżących daje kwotę 444,84 zł. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r. w sprawie P 4/05, po rozpatrzeniu pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku orzekł, że art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaś § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez to, że narusza zakres ustawowego upoważnienia. Trybunał uznał zatem, że ograniczenie wydatków będących podstawą obliczenia dodatku mieszkaniowego o 10% nie ma podstaw w przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wobec powyższego należało uwzględnić fakt niekonstytucyjności art. 9 ust. 1 pkt 1 przywołanej wyżej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 145 a § 1 k.p.a. orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania, zaś w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Przyjmuje się przy tym, że podstawa wznowienia określona w art. 145a k.p.a. jest podstawą uchylenia decyzji administracyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny także wtedy, gdy wyrok Trybunału zapadł po podjęciu zaskarżonej decyzji (tak J. Zimmermann w glosie do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 1999 r. III SA 4728/97, opublikowanej w OSP zeszyt nr 1 z 2000, poz. 16). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1327/97, LEX nr 43929 został wyrażony pogląd, iż stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po wydaniu decyzji utrata w określonym zakresie mocy obowiązującej przepisów stanowiących jej podstawę prawną musi być kwalifikowana jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zgodnie z przepisem art. 145a § 1 k.p.a. Powyższe tezy zachowują aktualność w obowiązującym stanie prawnym. Nadto w wyroku z dnia 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 835/05, niepubl. wydanym pod rządami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż w przypadku, gdy sąd administracyjny w wyniku skargi uprawnionego podmiotu bada legalność zaskarżonej decyzji, może uchylić tą decyzję o ile stwierdzi naruszenie prawa uzasadniające wznowienie postępowania. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, czy skarżący postawił zarzut naruszenia np. art.145a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej będzie zobowiązany zastosować przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych z uwzględnieniem zmiany wynikającej z powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie możliwości wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.