III SA/Gd 263/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia NSA Marek Gorski, Protokolant Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.B. na decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia 11 lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie opuszczenia zajmowanej kwatery 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia 8 stycznia 2004 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] na rzecz skarżącego A.B. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podaniem z dnia 4 grudnia 2003 r. A.B., powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia 8 lipca 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że kwatera, którą zajmuje jest mieszkaniem zastępczym, wszelkie należności opłacane są terminowo, zaś on jest osobą samotną i nie posiada wystarczających środków na zakup mieszkania. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], po rozpatrzeniu podania A.B. o wznowienie postępowania, decyzją z dnia 8 stycznia 2004 r. nr [...], powołując się na art. 149 § 3 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z dnia 8 lipca 2003 r. nakazującą opuszczenie przez A. B. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami dotychczas zajmowanej kwatery położonej w [...] przy ulicy [...]. W uzasadnieniu wskazano, że A.B. na mocy decyzji Szefa Wojskowego Rejonowego Zarządu Kwaterunkowo – Budowlanego w [...] z dnia 24 sierpnia 1978 r. nr [...] otrzymał pomoc finansową w formie zwrotnej na uzupełnienie wkładu mieszkaniowego oraz ponadnormatywne wyposażenie mieszkania, która następnie została uzupełniona, zaś decyzją Szefa WRZKB [...] z dnia 27 września 1979 r. zamieniona na bezzwrotną. Kwoty pomocy finansowej każdorazowo przekazywane były na konto Robotniczej Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...]. W dniu 10 października 1978 r. A.B. otrzymał klucze do lokalu w [...] przy ulicy [...] o powierzchni użytkowej [...] . Organ wskazał, iż na podstawie zgody Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego wyrażonej w piśmie z dnia 8 maja 1990 r. A. B. wraz żoną otrzymał kwaterę w [...] przy ulicy [...] jako mieszkanie zastępcze do czasu uzyskania spółdzielczego lokalu mieszkalnego – z pominięciem obowiązujących wówczas przepisów prawnych. Organ wywiódł, iż z analizy akt administracyjnych wynika, że A. B. mieszkanie spółdzielcze przeznaczył na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych byłej rodziny, sam zaś zamieszkał w lokalu [...] przy ulicy [...]. W tej sytuacji Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...], powołując się, m.in. na treść art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nakazał A. B. opuszczenie wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami dotychczas zajmowanej kwatery położonej w [...] przy ulicy [...]. Organ podniósł, iż od powyższej decyzji A. B. nie wniósł odwołania, zatem stała się ona prawomocna. W ocenie organu argumenty przytoczone przez A. B. we wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania. W odwołaniu A. B. wskazał, iż chciałby pozostać w zajmowanej kwaterze na warunkach określonych w art. 44 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP to znaczy jako osoba nieuprawniona, gdyż w warunkach Garnizonu [...] przy dużym pustostanie takie rozwiązanie byłoby korzystne dla obu stron. Nadto podniósł, iż jako emeryta wojskowego nie stać go na zwrot uzyskanej pomocy, nie posiada też środków finansowych na kupno innego lokalu. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpatrzenie sprawy w aspekcie art. 44 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Dyrektor Oddział Rejonowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] decyzją z dnia 11 lutego 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wznowienia postępowania o jakich stanowi art. 145 § 1 k.p.a. Również w odwołaniu A. B. nie przedstawił przesłanek, które miałyby wpływ na zmianę lub uchylenie decyzji z dnia 8 stycznia 2004 r. W ocenie organu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł A.B., zarzucając, iż organy administracji nie ustosunkowały się do treści art. 44 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. W ocenie skarżącego organy działają wbrew założeniom powołanego przepisu, jak również wbrew art. 32 ust. 1 i 2, art. 47 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji RP. Dyrektor Oddział Rejonowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, lecz nie ze względów w niej wskazanych. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Na wstępie wskazać trzeba, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 k.p.a. W toku drugiej fazy postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 149 § 2 k.p.a. prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Tylko na tym etapie sprawy możliwy jest wgląd w materialnoprawny przedmiot sprawy, której wznowienie dotyczy. Organy administracji wydając decyzję o odmowie wznowienia postępowania stwierdziły, iż podanie skarżącego nie zawiera żadnych okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Tymczasem wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 lub art. 145a § 2 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce, m.in. gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, np. czynności materialno-technicznej, w formie zaświadczenia. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych będzie miała miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka nie będąca stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego (B. Adamiak i J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 2004, str. 660). Stwierdzić zatem trzeba, iż wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania nie było prawidłowe. NSA w wyroku z 20.6.1991 r. (ONSA 1991, Nr 2, poz. 50) przyjął, iż ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 k.p.a. i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a. (por. wyrok NSA z 13.11.1987 r. ONSA 1987, Nr 2, poz. 80). Powołany przepis przewiduje następujące możliwe sposoby zakończenia wznowionego postępowania. W razie braku podstaw z art. 145 § 1 k.p.a. odmawia się uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, a gdy podstawy te są – uchyla się dotychczasową decyzję i wydaje nową, rozstrzygającą o istocie sprawy, gdy zaś w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.). W tej sytuacji stwierdzić należy, iż wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania z przyczyn braku podstaw do wznowienia postępowania, bez postanowienia umożliwiającego, zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a., przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego, stanowi istotne naruszenie wskazanych przepisów proceduralnych, bowiem ustalenia organów mogły być dokonane dopiero po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę organy administracji będą miały na uwadze powyższe rozważania.