III SA/Gd 264/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia 12 grudnia 2011 r. Burmistrz Miasta skierował D. Sz. do Domu Pomocy Społecznej na czas nieokreślony. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 16 września 2011r., sygn. akt [...], stwierdzono potrzebę przyjęcia strony do domu pomocy społecznej bez wymaganej zgody. Z uwagi na stan zdrowia D. Sz. nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i wymaga całodobowej opieki i pomocy. Tym samym spełnia przesłanki uzasadniające umieszczenie w domu pomocy społecznej. Po rozpatrzeniu odwołania D. Sz. od tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 6 lutego 2012 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 17 ust.1 pkt 16, art. 54 ust.1, 2 i 4 oraz art. 59 ust.1 i 2 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ wskazał, że D. Sz. jest osobą pełnoletnią i nie został, mimo stwierdzenia takiej konieczności, ubezwłasnowolniony całkowicie ani częściowo. Nie wyraził zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej, a taka okoliczność stanowi dla ośrodka pomocy społecznej podstawę do zawiadomienia o tym fakcie sądu opiekuńczego. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 16 września 2011r. postanowił o umieszczeniu strony w domu pomocy społecznej bez wymaganej zgody. W przypadku gdy o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zadecydował sąd powszechny, rola organu administracji publicznej sprowadza się do wykonania prawomocnego orzeczenia sądu i wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł D. Sz., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu podniósł, iż jest zdolny do samodzielnej egzystencji i nie wymaga całodobowej opieki. Stwierdził, że orzeczenie sądu, który zadecydował o potrzebie umieszczenia go w domu pomocy społecznej jest nieważne, wobec czego postępowanie administracyjne powinno być wznowione. Bardzo szeroko uzasadnił swoje stanowisko, że orzeczenie sądu powszechnego jest nieważne - orzekał sędzia wyłączony z mocy samej ustawy, strona była pozbawiona możliwości działania, w postępowaniu sądowym dopuszczono się przestępstwa, zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia uniemożliwiająca jego wykonanie. Wskazał, że aby można było umieścić kogoś bez jego zgody w domu pomocy społecznej , osoba taka musi być niezdolna do samodzielnej egzystencji, nie można takiej osobie zapewnić usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, osoba taka musi być chora psychicznie, musi zagrażać swojemu życiu, musi być częściowo lub całkowicie upośledzona umysłowo. W jego przypadku żaden z tych warunków nie zaszedł. Przedstawił szereg przykładów ze swojego życia, które w jego ocenie wykluczają możliwość wystąpienia wyżej wskazanych przesłanek. Podkreślił, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o nieważne orzeczenie sądu powszechnego. W pismach z dnia 2 maja 2012 r. i z dnia 8 czerwca 2012 r. skarżący domagał się dokonania przez sąd administracyjny oceny ważności orzeczenia sądu powszechnego lub dokonania takiej oceny przez sąd powszechny; ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodów z płyt CD, powołania biegłych, przesłuchania świadków. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 54 ust. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.s., w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy nie wyraża zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej, ośrodek pomocy społecznej ma obowiązek zawiadomić właściwy sąd opiekuńczy. Z kolei ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011r. , nr 231, poz. 1375 ze zm.), powoływana dalej jako o.z.p., w art. 38 stanowi, że osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą przyjęta do domu pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 o.z.p. jeżeli osoba, o której mowa w art. 38, nie wyraża zgody na przyjęcie do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Wobec skarżącego postanowieniem Sądu Rejonowego w K. Wydziału III Rodzinnego i Nieletnich z dnia 16 września 2011r. , sygn. akt [...], stwierdzono potrzebę przyjęcia D. Sz. do domu pomocy społecznej – bez wymaganej zgody. Zgodnie z § 8 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. ( Dz. U. nr 217, poz. 1837 ), w przypadku gdy do domu kieruje się osobę na podstawie orzeczenia sądu, wydanie decyzji o skierowaniu do domu nie wymaga przełożenia dokumentów, o których mowa w ust.1 i 2 ( m.in. wniosku, rodzinnego wywiadu środowiskowego). Zgodnie zaś z § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995 r. w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie lub upośledzonej umysłowo (Dz. U. Nr 92, poz. 460 ze zm.) po otrzymaniu orzeczenia sądu opiekuńczego organ wydaje decyzję o skierowaniu osoby do domu odpowiedniego typu. Wydanie decyzji nie wymaga złożenia wniosku o skierowanie do domu oraz przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wynika z powyższego, że procedura kierowania do domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie , która nie wyraża zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej jest uregulowana w sposób specyficzny, odmienny od innych postępowań w sprawach świadczeń z pomocy społecznej. Organ pomocy społecznej związany jest orzeczeniem sądu opiekuńczego, niezależnie od zarzutów skierowanych w stosunku do takiego orzeczenia. W aktach administracyjnych znajduje się zaświadczenie lekarskie , z którego wynika, że skarżący cierpi na schizofrenię paranoidalną. W tych okolicznościach, wobec wydania przez sąd powszechny orzeczenia o potrzebie przyjęcia skarżącego - bez jego zgody - do domu pomocy społecznej, rola organu pierwszej instancji ograniczała się w istocie do wykonania orzeczenia sądu opiekuńczego, które miało charakter wiążący. Wykonanie to wymagało zatem przede wszystkim wydania decyzji o skierowaniu D. Sz. do domu pomocy społecznej. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, prawidłowe było wydanie przez organ pierwszej instancji decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. i utrzymanie w mocy tej decyzji przez organ odwoławczy. Brak woli skarżącego do przebywania w domu pomocy społecznej nie jest w tym przypadku przeszkodą do orzeczenia w tym przedmiocie. Organy administracji nie były też zobligowane do samodzielnego dokonywania oceny zaistnienia przesłanek z art. 54 ust. 1 u.p.s. Istotne było jedynie to, że w stosunku do skarżącego sąd powszechny stwierdził potrzebę przyjęcia go do domu pomocy społecznej Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić należy, że ani żaden biegły, ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie ma uprawnień do oceny prawidłowości (ważności) orzeczenia sądu powszechnego. Tak więc organy administracji nie mogły kwestionować legalności wydanego przez sąd powszechny postanowienia (przez skarżącego nazywanego wyrokiem). Wzruszenie orzeczenia sądu powszechnego możliwe jest tylko przez sąd powszechny, a sąd administracyjny nie ma żadnej możliwości zainicjowania takiego postępowania. Wskazać także należy, że postępowanie przed sądami administracyjnymi toczy się nie na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego, który zezwala na przeprowadzenie dowodu m.in. z opinii biegłych, zeznań świadków, ale - jak już wyżej wskazano- na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa ta w art. 106 § 3 zezwala jedynie na przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zawnioskowane przez skarżącego dowody nie są dowodami z dokumentów w rozumieniu przywołanego przepisu. Dlatego Sąd wnioski dowodowe skarżącego oddalił. Podkreślenia wymaga, że sąd może uchylić zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego , które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Sąd takich okoliczności nie stwierdził. W tej sytuacji Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.