III SA/Gd 268/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 6 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia dowodu osobistego postanawia I. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata; II. odmówić przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 30 marca 2015 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący S. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W świetle złożonych oświadczeń oraz dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 30 marca 2015 r. ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Miesięczne dochody wnioskodawcy kształtują emerytura (w kwocie 1.621,76 zł netto) oraz zasiłek pielęgnacyjny (w kwocie 153 zł) wypłacany przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w W. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem (bez wyżywienia) wnioskodawca określił na kwotę 600 zł (wynajem zamieszkiwanego pokoju, opłata za energię elektryczną oraz opłata za opał). Na dzień 28 marca 2015 r. saldo rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy wynosiło 2.013,91 zł (dowód: zestawienie transakcji na rachunku należącym do wnioskodawcy – w aktach sprawy). W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w;] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W świetle powołanej regulacji normatywnej to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawcy składanym pod groźbą odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy – Kodeks karny za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy (vide: rubryka numer 13 formularza PPF) uznano, iż wnioskodawca nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Uzasadnieniem dla powyższej konstatacji jest zestawienie kwoty udokumentowanych dochodów z kwotami comiesięcznych należności obciążających wnioskodawcę z różnych tytułów. W ocenie referendarza sądowego wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zaś oddalić w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca nie wykazał bowiem w toku prowadzonego postępowania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Wobec faktu uzyskiwania przez wnioskodawcę stałych, comiesięcznych dochodów oraz z uwagi na posiadane ww. zasoby pieniężne (vide: saldo rachunku bankowego) nie można przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kwot tytułem kosztów sądowych, które na obecnym etapie kształtuje wyłącznie wpis od skargi wynoszący 100 zł (zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Należy mieć zaś na uwadze, że koszty sądowe to w istocie wydatki bieżące we własnym budżecie, zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (w tym opłatami). Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) może nastąpić wyłącznie wtedy gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w rozpatrywanym przypadku, o czym świadczą ww. okoliczności faktyczne. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznał wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata (punkt pierwszy sentencji postanowienia) oraz odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (punkt drugi sentencji postanowienia).