III SA/Gd 27/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Joanna Karpińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 13 września 2023 r. nr SKO.473.85.2023 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Bytowskiego z dnia 5 czerwca 2023 r. nr KMD.5410.1.146.2023.RVI, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącego Ł. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 13 września 2023 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb ustawy z 20 września 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 450, dalej jako "p.r.d.") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku uchyliło w całości decyzję Starosty Bytowskiego z dnia 5 czerwca 2023 r. i nałożyło na Ł. M. (dalej również jako "strona" lub "skarżący") karę pieniężną w wysokości 400 zł z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu w wymaganym terminie. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym. Skarżący na podstawie umowy kupna-sprzedaży z dnia 6 czerwca 2020 r. nabył pojazd marki VOLKSWAGEN o nr rejestracyjnym [...]. W toku postępowania organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Wskazano, że biorąc pod uwagę czas nabycia pojazdu strona w tej sprawie miała obowiązek zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu do dnia 3 grudnia 2020 r. i obowiązku tego nie dopełniła w wymaganym terminie. Obliczając termin opóźnienia organ wskazał, że uwzględnił art. 31i ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 2095, dalej jako "ustawa o COVID"), który wydłużył termin o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.d.r. o 180 dni. W konsekwencji mając na uwadze przedstawiony wyżej stan faktyczny i powołując się na art. 140n ust. 2a p.r.d., Starosta Bytowski decyzją z dnia 5 czerwca 2023 r. nr KMD.5410.1.146.2023.RVI nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 600 zł z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia w terminie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. o nabyciu pojazdu VOLKSWAGEN o nr rejestracyjnym [...]. Określając wysokość kary organ I instancji wskazał, że zbadał przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 p.r.d. Rozważył także, czy zachodzą podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary z art. 189f k.p.a. Ł. M. wniósł odwołanie od decyzji, wnosząc o jej uchylenie lub zmniejszenie wysokości kary. Odwołujący się wyjaśnił, że po kupieniu pojazdu przekazał go do stacji demontażu w dniu 17 czerwca 2020 r., a następnie otrzymał od Starosty Bytowskiego decyzję z dnia 1 października 2020 r. o wyrejestrowaniu pojazdu. Wskazał, że nie był świadomy, że ma obowiązek złożyć zawiadomienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku zaskarżoną decyzją uchyliło w całości decyzję organu I instancji i obniżyło wysokość kary pieniężnej do kwoty 400 zł. Organ odwoławczy wziął pod uwagę art. 31i ust. 1 i 2 ustawy o COVID, którego wejście w życie spowodowało, że termin, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. został przedłużony o 180 dni. Wobec powyższego wskazano, że w tej sprawie termin upływał ostatecznie w dniu 3 grudnia 2020 r. Strona w ogóle nie dokonała jednak zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Pokreślono, że decyzja o karze ma charakter decyzji związanej, a zatem w przypadku zaistnienia sytuacji opisanej w przepisie art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d., organ ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie nałożenia kary, a uznaniowa jest jedynie jej wysokość w granicach od 200 do 1000 zł. W tej sprawie niewątpliwie zaś zawiadomienie, o którym mowa w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie zostało dokonane w terminie przewidzianym przepisami prawa i zaistniały podstawy do nałożenia na nabywcę pojazdu kary, o której mowa w art. 140 mb pkt 2 p.r.d. Odnosząc się do okoliczności wskazanej w odwołaniu wskazano, że fakt zakupu pojazdu celem jego zezłomowania, jak i sama czynność zezłomowania nie zwalniała z obowiązku dokonania przedmiotowego zgłoszenia. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. i odstąpienia od ukarania skarżącego za stwierdzone naruszenie. Oceniając możliwość odstąpienia od wymierzenia kary zwrócił uwagę na fakt, że strona w ogóle nie złożyła zawiadomienia, co nie pozwala na uznanie, że waga naruszenia była znikoma. Uznano, że na powyższe ma także wpływ powtórne naruszenie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 140n ust. 4 p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W tym zakresie uwzględniono, że stwierdzone naruszenie stanowi kolejne, drugie naruszenie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu. Z tego względu uznano, że zasadne wydaje się nałożenie na stronę kary w kwocie 400 zł, która co do wysokości stanowi dwukrotność minimalnej kwoty kary za popełnione naruszenie. Ł. M. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł o uchylenie opisanej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Skarżący wskazał, że w jego ocenie organy dopuściły się nieprawidłowości. Nieprawidłowości tych skarżący upatruje w tym, że obowiązek o zawiadomieniu pojazdu mijał w dniu 3 grudnia 2020 r., natomiast decyzję w przedmiocie kary wydano dopiero po trzech latach, to jest 5 czerwca 2023 r. Skarżący podkreśla, że pojazd został wyrejestrowany na mocy decyzji z dnia 1 października 2020 r. oraz że skarżący był przekonany, że obowiązki zgłoszenia nabycia, czy zbycia pojazdu już go nie dotyczą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W dniu 28 marca 2024 r. skarżący stawił się na rozprawie. Zwrócił uwagę na czas, który upłynął od zdarzeń z 2020 r. do wydania decyzji (3 lata) oraz wniósł o zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w sposób określony art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd uznał, że skarga jest zasadna, jednak z innych powodów niż w niej wskazane. Skarżący nabył pojazd marki VOLKSWAGEN, o nr rejestracyjnym [...] w dniu 6 czerwca 2020 r. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz.110 ze zm., dalej jako "p.r.d."), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei w myśl art. 140mb pkt 2 p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Wynika z powyższego, że skarżący zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. powinien zawiadomić właściwy organ o nabyciu pojazdu najpóźniej w dniu 6 lipca 2020 r. Jednak jak słusznie zauważył organ odwoławczy, w związku z wejściem w życie art. 31i ust. 1 pkt 1 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) przedmiotowy termin 30 dni został wydłużony do 180 dni. W rezultacie, w niniejszej sprawie termin ten upływał ostatecznie w dniu 3 grudnia 2020 r. Zgodnie z art. 31i ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID, art. 140mb p.r.d. stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w art. 31i ust. 1 pkt. Wobec powyższego, skarżący zobowiązany był zawiadomić starostę o nabyciu pojazdu do dnia 3 grudnia 2020 r., lecz z tego obowiązku się nie wywiązał. Skarżący w ogóle nie dokonał zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Jak wyjaśnił też w toku postępowania nie miał świadomości, że musi złożyć tego rodzaju zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Brak świadomości nie wyłączał jednak w tym zakresie odpowiedzialności skarżącego. Organy uznały zatem, że doszło do spełnienia przesłanek nałożenia kary pieniężnej, określonych art. 78 ust. 2 pkt 1 i art. 140mb p.r.d. w zw. z art. 31 i ust.1 i 2 ustawy o COVID, za niezawiadomienie starosty o nabyciu pojazdu. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi, Sąd uznał je za niezasadne. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu, że na skarżącym w związku z nabyciem pojazdu w czerwcu 2020 r. ciążył obowiązek zawiadomienia o tym Starosty w określonym w przepisach prawa terminie, który podstawowo wynosi 30 dni, ale w tym przypadku - ponieważ stan faktyczny dotyczy okresu epidemii - został wydłużony o kolejne 180 dni. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący złożył do dnia 3 grudnia 2020 r. zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Jeżeli nawet skarżący nie miał świadomości, że w związku z nabyciem samochodu miał obowiązek zawiadomić o tym fakcie, nie zmienia to tego, że obowiązek istniał i powinien być przez skarżącego wypełniony. Obowiązek nie był także zniesiony przez to, że skarżący w niedługim czasie po zakupie skarżący przystąpił do demontażu pojazdu i doszło do wyrejestrowania pojazdu. Skarżący niewątpliwie nabył pojazd i miał obowiązek zawiadomić o tym w określonym terminie, niezależnie od tego, co z tym pojazdem później zrobił. Przekonanie skarżącego że nie ma takiego obowiązku było błędne. W ocenie Sądu z uwagi na treść art. 189g § 1 k.p.a. pomimo, że zdarzenia dotyczące nabycia pojazdu i upływu terminu zgłoszenia nabycia miały miejsce w 2020 r., postępowanie w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej mogło być wszczęte i zakończone wydaniem decyzji w 2023 r. Powołany przepis stanowi, że administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa. W tej sprawie w momencie wydania decyzji nie upłynął jeszcze wskazany w art. 189g § 1 k.p.a. okres 5 lat. W przedmiotowej sprawie doszło jednak do uchybienia natury proceduralnej, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzić bowiem należy, że organy obu instancji bezzasadnie pominęły unormowania art. 15zzzzzn2 ust.1 ustawy o COVID, z którego wynika, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (art. 15zzzzzn2 ust.2 ustawy o COVID). Powyższa regulacja odnosi się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie obowiązywania epidemii COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony w dniu 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020, poz. 491 ze zm.) i trwał do dnia 16 maja 2022 r., w związku z jego odwołaniem, na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r. poz. 1027). W ocenie Sądu regulacja art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID znajduje zastosowanie w razie uchybienia terminu z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Sąd podziela w tym zakresie pogląd, zgodnie z którym przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wprowadzający tryb szczególny przywrócenia terminu w okresie trwania stanu epidemii ma zastosowanie do regulacji zawartych w prawie administracyjnym w szerokim znaczeniu, w tym także do przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Po 936/22). Intencją ustawodawczy było bowiem objęcie zakresem tego przepisu wszystkich przepisów, w tym także przepisów prawa materialnego, które regulują relacje pomiędzy obywatelem a organami państwa, aby obywatel nie ponosił negatywnych konsekwencji nieterminowego dopełnienia obowiązków. Od przewidzianego w tym przepisie obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie nie przewidziano żadnych wyjątków. W przepisie tym też wprost mówi się o terminie zawitym (art. 15zzzzzn2 ust.1 pkt 5 ustawy o COVID). Wydłużenie terminu na dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu o 180 dni nie oznacza bynajmniej, że art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Niezachowanie terminu przewidzianego na zawiadomienie o nabyciu pojazdu pociąga za sobą ujemne skutki dla strony w postaci nałożenia kary pieniężnej. Termin na dokonanie zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest terminem zawitym. Spełnione zostały zatem przesłanki do zawiadomienia strony o uchybieniu terminu na podstawie art. 15zzzzzn2 ust.1 pkt 5 ustawy o COVID. Wyjaśnienia wymaga, że choć powołany przepis art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID wszedł w życie w dniu 16 grudnia 2020 r. (na mocy ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o Covid, Dz.U. z 2020 r., 2255), a więc po upływie terminu na złożenie przez skarżącego zawiadamiania o nabyciu pojazdu, to niewątpliwie obejmuje on zdarzenia, które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Jak wskazano wyżej, stan epidemii został ogłoszony od dnia 20 marca 2020 r. i obowiązywał do dnia 16 maja 2022 r. Za zdarzenia "które miały miejsce "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19" niewątpliwie należy uznać zarówno nabycie pojazdu przez skarżącego w dniu 6 czerwca 2020 r., jak i upływ terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu w dniu 3 grudnia 2020 r. Podkreślić zatem należy, że choć w dacie wydania zaskarżonej decyzji na obszarze RP nie obowiązywał już stan epidemii, to jednak organ powinien uwzględnić art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID, ponieważ do uchybienia terminu przez skarżącego – jak ustalono w sprawie – doszło w jeszcze w trakcie obowiązywania stanu epidemii. Stwierdzając zatem uchybienie przez skarżącego terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu organ powinien zawiadomić stronę o tym uchybieniu i wyznaczyć jej 30 - dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe działania nie zostały jednak przez organ podjęte, przez co doszło do naruszenia art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID oraz art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Powyższe zaniechanie narusza spoczywający na organach obowiązek należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, a także narusza obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. Zaznaczyć należy, że w przypadku przywrócenia wskazanego terminu skarżącemu nie będzie można przypisać naruszenia art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. Na tym etapie Sąd nie przesądza w żaden sposób o tym, czy skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Ponieważ organ powinien umożliwić skarżącemu skorzystanie z jego prawa poprzez zawiadomienie o uchybienie terminu, czego zabrakło w postępowaniu – wydanie decyzji w przedmiocie wymiaru kary było przedwczesne. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania - uiszczonego wpisu od skargi (punkt 2 sentencji wyroku). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ będzie miał na uwadze powyższe wskazania i oceny prawne, to jest poinformuje stronę o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do powiadomienia organu o nabyciu pojazdu w trybie art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 i wyznaczy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).